1- مقدّمه………………………………………………………………………………………………………………………..3

2- بیان مسأله ………………………………………………………………………………………………………………….4

3- پیشینه ی تحقیق …………………………………………………………………………………………………………4

4- ضرورت انجام تحقیق ……………………………………………………………………………………………….. 5

5- سئوالات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………… 5

6- فرضیه ها …………………………………………………………………………………………………………………. 5

7- اهداف………………………………………………………………………………………………………………………..6

8- مشکلات تحقیق………………………………………………………………………………………………………….6

 

فصل دوّم : مفهوم شناسی

1- حقوق………………………………………………………………………………………………………………………..8

1-1- حق در لغت……………………………………………………………………………………………………………8

1-2- حق در اصطلاح………………………………………………………………………………………………………9

1-2-1- حق در اصطلاح فقه…………………………………………………………………………………………..10

1-2-2- حق در اصطلاح حقوقدانان…………………………………………………………………………………10

2- تکالیف…………………………………………………………………………………………………………………….11

2-1- تکلیف در لغت……………………………………………………………………………………………………..11

2-2- تکلیف در اصطلاح………………………………………………………………………………………………..11

2-2-1- تکلیف در اصطلاح دین……………………………………………………………………………………..11

3- اقسام حقوق……………………………………………………………………………………………………………..12

3-1- حق مالی………………………………………………………………………………………………………………12

3-2- حق غیر مالی…………………………………………………………………………………………………………12

4- نکاح………………………………………………………………………………………………………………………..13

5 – عقد………………………………………………………………………………………………………………………..14

6- تمکین………………………………………………………………………………………………………………………14

7- طلاق……………………………………………………………………………………………………………………….15

8- نشوز………………………………………………………………………………………………………………………..15

9- مهریه……………………………………………………………………………………………………………………….16

10- مهرالسنّه…………………………………………………………………………………………………………………16

11- مهرالمسمّی……………………………………………………………………………………………………………..16

12- مهرالمثل…………………………………………………………………………………………………………………17

13- مهرالمتعه………………………………………………………………………………………………………………..17

14- نحله………………………………………………………………………………………………………………………17

15- نفقه……………………………………………………………………………………………………………………….18

16- ارث……………………………………………………………………………………………………………………….18

17- جهیزیه…………………………………………………………………………………………………………………..18

18- عدّه………………………………………………………………………………………………………………………..19

19- مودّت…………………………………………………………………………………………………………………….19

20- رحمت…………………………………………………………………………………………………………………..19

21- حضانت………………………………………………………………………………………………………………….19

22- اجرت المسمّی………………………………………………………………………………………………………..20

23- اجرت المثل……………………………………………………………………………………………………………20

24- زوج……………………………………………………………………………………………………………………….20

25- زوجین…………………………………………………………………………………………………………………..20

25-1- موارد استعمال واژگان «زوج و إمرأه» در قرآن کریم…………………………………………………21

فصل سوّم: حقوق متقابل زوجین از منظر قرآن و روایات

بخش اوّل: حقوق مشترک زوجین

مقدّمه…………………………………………………………………………………………………………………………….25

1- حسن معاشرت………………………………………………………………………………………………………….26

2- تعاون و همکاری……………………………………………………………………………………………………….29

3- احترام به یکدیگر……………………………………………………………………………………………………….33

4- جلب توجّه نسبت به یکدیگر………………………………………………………………………………………37

5- استمتاع از یکدیگر……………………………………………………………………………………………………..44

 

6- حضانت……………………………………………………………………………………………………………………49

7- تربیت فرزند……………………………………………………………………………………………………………..53

7-1- نقش مادر در تربیت فرزند………………………………………………………………………………………54

7-2- نقش پدر در تربیت فرزند……………………………………………………………………………………….55

7-3- نقش مشترک پدر و مادر پس از تولّد فرزند………………………………………………………………56

7-4- تربیت کودک در سنین رشد…………………………………………………………………………………….59

7-4-1- تربیت، نه تنبیه…………………………………………………………………………………………………..61

8- شروط ضمن عقد………………………………………………………………………………………………………62

8-1- مبانی اصل آزادی قراردادها……………………………………………………………………………………..63

8-2- شرایط صحّت شروط ضمن عقد……………………………………………………………………………..65

9- استقلال مالی……………………………………………………………………………………………………………..66

9-1- مبانی استقلال مالی زوجین……………………………………………………………………………………..67

بخش دوّم: حقوق زوج

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………….70

1- حقوق مالی…………………………………………………………………………………………………………………..70

1-1- ارث…………………………………………………………………………………………………………………….70

1-1-1- ارث در لغت…………………………………………………………………………………………………….70

1-1-2- ارث در اصطلاح……………………………………………………………………………………………….70

1-1-3- فلسفه و مبانی ارث در اسلام………………………………………………………………………………71

1-1-4- تاریخچه ی ارث……………………………………………………………………………………………….73

1-1-5- ارث در قرآن و روایات………………………………………………………………………………………74

1-1-6- سهم الارث زوج……………………………………………………………………………………………….75

1-2- اخذ فدیه در طلاق خُلع………………………………………………………………………………………….76

1-3- شرایط مالی ضمن عقد ازدواج………………………………………………………………………………..77

2- حقوق غیر مالی

2-1- طلاق……………………………………………………………………………………………………………………78

2-2- رجوع…………………………………………………………………………………………………………………..81

2-3- تعدّد زوجات………………………………………………………………………………………………………..83

2-3-1- فلسفه ی تعدّد زوجات………………………………………………………………………………………86

2-3-2- احکام تعدّد زوجات…………………………………………………………………………………………..87

2-3-3- پاسخ به یک شبهه……………………………………………………………………………………………..87

2-3-4- مشکلات ناشی از تعدّد زوجات…………………………………………………………………………..88

2-4- قیمومیّت(ریاست برخانواده)…….. ……………………………………………………………………………90

2-4-1- لزوم وجود رییس برای خانواده……………………………………………………………………………91

2-4-2- بررسی ریاست مرد از منظر قرآن کریم…………………………………………………………………92

2-4-3- بررسی ریاست مرد از منظر روایات……………………………………………………………………..93

2-4-4- قلمرو مدیریت در خانواده…………………………………………………………………………………..95

2- 5- اطاعت………………………………………………………………………………………………………………..97

2- 6- تمکین………………………………………………………………………………………………………………104

2-7- اشتغال………………………………………………………………………………………………………………..108

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………111

پیشنهادات و راهکارها……………………………………………………………………………………………………..119

منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………………….127

 

چکیده

 

یکی از احکام و قواعد تدوین شده در شریعت اسلام ، احکام مربوط به روابط زوجین است که با تشکیل نهادی به نام خانواده ، خود را پای بند به حقوق و تکالیفی می دانند، که در سایه ی عقد ازدواج، متوجّه آنان می شود. شریعت اسلام به گونه ای، زوایای مختلف نهاد خانواده را از بدو امر در نظر گرفته است که رهایی از این حقوق و تکالیف، غیر ممکن است. بنابراین، با ایجاد   رابطه ی زوجیت، که با ایجاب و قبول، شروع می گردد، این حقوق و تکالیف، بر طرفین حاکم  می شود. قرآن کریم در آیه ی 187 سوره مبارکه ی بقره ، نیاز به جنس مخالف را به صورت کاملاً محترمانه و با واژه ی «لباس» بیان فرموده است و در آیه ی 21 سوره ی مبارکه روم ، زن را «مایه ی آرامش» شوهر، معرّفی نموده است.

 

کلید واژگان :  قرآن ، روایات ، حق ،  تکلیف،  زوجین .

 

 

فصل اوّل:کلیّات

 

 

 

مقدمه

-1علت انتخاب موضوع

خانواده، اوّلین و مهم ترین نهاد اجتماعی است که بشر در آن پای می نهد و مفهوم تعاون ،              نوع دوستی و از خود گذشتگی را فرا می گیرد. تمایل جنسی زن و مرد و هم چنین محبّتی که بین آن ها به سبب رابطه ی زوجیّت ایجاد می شود ، موجب شده که خانواده، به عنوان نهادی طبیعی و محترم از قدیم الایّام به وجود آید. همان گونه که تشکیل اجتماع از ضرورت های طبیعت انسان و تأمین سعادت اوست ، خانواده نیز به حکم نیازها و غرایز انسانی ایجاد شده است.

مسأله ی ازدواج و زناشویی از جمله ی امور منظّم زندگی اجتماعی است که آفریدگار جهان ، اساس آن را بنا نهاده است و هیچ امری در زندگی انسان ها نمی تواند به اندازه ی ازدواج ، بهروزی و خوشبختی و یا تیره روزی و بدبختی به بار آورد. پس برای هیچ چیز در زندگی نباید بیشتر از مسأله ی ازدواج ، اهمیّت قایل شد و هر کسی باید در زندگی به این مسأله ی بزرگ اهمیّت داده و روح و قلب خود را برای تنظیم آن آماده سازد.

خانواده ، یک واحد اجتماعى است كه هدف از آن تأمین سلامت روحى و روانى افراد است. دین مبین اسلام براى تمام افراد خانواده، حقوقى قایل است و این حقوق در قبال وظایفى است كه نسبت به یکدیگر دارند. ممكن نیست كسى را پیدا كنیم كه حقّى در موردى داشته باشد بدون این‏ كه وظیفه‏اى بر دوش او قرار گیرد. بنابراین ، همان‏طور كه مرد در برابر وظایفى كه نسبت به همسر و فرزندان خود دارد و این موجب شده كه حقوقى نیز به عهده ی آنان داشته باشد. زن نیز در قبال وظایفی كه در زندگى به عهده ی او نهاده شده است، از حقوقى برخوردار است .

شناخت این حقوق و تکالیف متقابل، چه بسا به بهبود روابط زوجین کمک شایانی خواهد نمود. خانواده، بنیان جامعه است و بنای اجتماع بر شالوده ی خانواده نهاده شده است. هرمقدار این بنیان از استحکام و صلابت برخوردار باشد ، بنای آن نیز مقاوم و مداوم خواهد بود. و این امر جز با شناخت و رعایت حقوق و تکالیف افراد خانواده، میسّر نخواهد شد.

با توجّه به این مقدّمه و گفتار سعی خواهد شد ، حقوق و حدود وظایف زوجین را در خانه و خانواده مورد بررسی قرار داده تا با استناد به قرآن و روایات معصومین(ع)، زوج های جوان را ضمن آگاه ساختن از حقوق و تکالیفشان، در بهبود روابطشان با همسرانشان کمک نماییم .

در این پژوهش ابتدا آیات و احادیثی را که به طور مستقیم یا غیر مستقیم با موضوع مورد بحث مرتبط است ، جدا نموده و سعی شده با توجّه به تحلیل ساختاری و شیوه ی آرایش عناصر پیام ، وجوه پنهان پیام خداوند و معصومان (ع) را دریافته و سپس از سیره ی معصومین(ع) نیز بهره جسته و در نهایت به نتایجی دست یابیم، تا دانسته شود که هرچه را قرآن پذیرفته ، سنّت نیز آن را تأیید نموده است.

شایان ذکر است این پژوهش در پنج فصل به شرح ذیل تنظیم شده است:

فصل اوّل، به کلیات تحقیق اختصاص یافته است. در فصل دوّم، به مفهوم شناسی اشاره خواهد شد. فصل سوّم تحقیق ، به بیان حقوق متقابل زوجین از منظر قرآن و روایات اختصاص یافته است. و در فصل چهارم نیز تکالیف متقابل زوجین از دیدگاه قرآن و روایات مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. و بالاخره در فصل پنجم که به خاتمه اختصاص یافته است ، با  نتیجه گیری ، پیشنهادات و راهکارها 

3 1-2 بیان مسئله

 

 

4 1-3 اهمیت و ضرورت تحقیق

 

 

5 1-4 اهداف تحقیق

 

 

6 1-5 فرضیه ها و سئوالات تحقیق

 

 

6 1-6 متغیرهای تحقیق

 

 

7 1-7 تعریف مفهومی و عملیاتی

 

 

8 فصل دوم پیشینه تحقیق و پایه های نظری

 

 

 

  1-2 پیشینه نظری تحقیق

 

 

11 2-1-1 مفهوم سلامت روان

 

 

11 2-1-2 تاریخچه سلامت روان در جهان

 

 

12 2-1-3 تاریخچه سلامت روان در ایران

 

 

14 2-1-4 مفهوم سلامت روان از دیدگاه های مختلف

 

 

17 2-1-5 سلامت روان از نظر مكاتب

 

 

18 2-1-6 اصول سلامت روان

 

 

20 2-1-7 هدف ایجاد سلامت روان

 

 

23 2-1-8 مكانیزم های دفاعی و نقش آن در سلامت روان

 

 

25 2-1-9 جمع بندی

 

 

28 2-2 پیشینه عملی تحقیق

 

 

29 2-2-1 همه گیر شناسی در ایران

 

 

29 2-2-2 بررسی همه گیر شناسی در جهان

 

 

31 فصل سوم روش شناسی تحقیق

 

 

 

  3-1 روش تحقیق

 

 

38 3-2 جامعه آماری

 

 

38 3-3 نمونه تحقیق

 

 

39 3-4 ابزار تحقیق

 

 

39 3-4-1 مقیاس های چهارگانه آزمون

 

 

40 3-4-2 موارد كاربرد و محدودیت های آزمون

 

 

40 3-4-3 نمره برش آزمون

 

 

41 3-5-3 پایایی آزمون

 

 

42 3-6 اعتبار پرسشنامه

 

 

42 3-7 روش جمع آوری اطلاعات و اجرا

 

 

43 3-8 تجزیه و تحلیل آماری

 

 

43 فصل چهارم یافته های تحقیق

 

 

 

  4-1 داده های آماری جامعه مورد مطالعه

 

 

45 4-2 میانگین سلامت روانی جامعه مورد مطالعه

 

 

48 4-3- تجریه و تحلیل فرضیه و سئوالات تحقیق

 

 

50 فصل پنجم بحث و نتیجه گیری

 

 

 

  5-1 بحث و نتیجه گیری

 

 

59 5-2 نتیجه گیری كلی

 

 

61 5-3 محدودیت های تحقیق

 

 

61 5-4 پیشنهادات تحقیق

 

 

62 منابع تحقیق

 

 

63 پیوست پیوست

 

 

66 فهرست جداول جدول 2-1 مقایسه بررسی های انجام شده در مورد شیوع بیماریهای روانی در مناطق مختلف جهان و ایران

 

 

 

35 جدول 4-1. داده های آماری جامعه مورد مطالعه

 

 

46 جدول 4-2 میانگین و واریانس جامعه مورد مطالعه

 

 

48 جدول 4-3 مقایسه نمرات زنان و مردان در آزمون

 

 

50 جدول 4-4 محاسبه ضریب همبستگی سن كارمندان با نمرات سلامت روانی

 

 

 

52 جدول 4-5 مقایسه میانگین ها و انحراف معیار سه گروه اشتغال

 

 

53 جدول 4-6 تجزیه و تحلیل واریانس ها

 

 

54 جدول 4-7 مقایسه میانگین های گروه های مختلف فعالیت

 

 

54 جدول 4-8 تجزیه و تحلیل واریانس های گروه های مختلف فعالیت

 

 

56 جدول 4-9 محاسبه ضریب همبستگی سنوات كاری با سلامت روانی

 

 

56 فهرست نمودارها نمودار هسیتوگرام 4-1 نمرات سلامت روانی و فراوانی آن در مردان و زنان

 

 

46 نمودار هیستوگرام 4-2 سن آزمودنی ها و فراوانی آن در مردان و زنان

 

 

48 نمودار 4-3 مقایسه میانگین های سه گروه اشتغال

 

 

50 نمودار 4-4 میانگین های سلامت روانی گروه های مختلف فعالیت

 

 

52

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چكیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعه میزان سلامت روانی در كارمندان اداره بهزیستی شهر نیشابور انجام شده است كه جامعه آماری این پژوهش را كلیه كارمندان زن و مرد اداره بهزیستی شهر نیشابور با حجم 36 نفر تشكیل می دهند كه از این افراد تعداد 31 نفر با محقق در اجرای آزمون سلامت عومی GHQ و پرسشنامه محقق ساخته همراه آن همكاری نموده اند این تحقیق از انواع زمینه یابی و با هدف بررسی یک فرضیه و چهار سوال تحقیقی انجام گرفت كه داده های آماری با بهره گرفتن از نرم افزار آماری SPSS با درجه آزادی 95% مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت پس از تجزیه و تحلیل داده های آماری نتایج بدست آمده در پاسخ به فرضیه و سوالات تحقیق به این ترتیب مشخص شده است كه میزان سلامت روانی در مردان بیشتر از زنان است و بین سلامت روانی و سن كارمندان رابطه معنی داری وجود ندارد همچنین نتایج گویای این مطلب است كه نوع اشتغال در كارمندان در میزان سلامت روانی آنها تأثیر گذار نیست و وجود گروه های مختلف فعالیتی در اداره بهزیستی تأثیری در میزان سلامت روانی كارمندان ندارد و بالاخره این كه بین سلامت روانی و سنوات كاری كارمندان بهزیستی رابطه معنی داری وجود ندارد.

 

 

 

فصل اول

كلیات

 

1-1 مقدمه

«اگر سلامتی روانی انسانها مهمتز از سلامتی جسمی آنها نباشد لااقل هم سطح آن خواهد بود» (مطهری)

از آغاز پیداش انسان همواره مسأله سلامتی او نیز مطرح بوده است.

اما عموما بعد جسمانی او نیز در نظر گرفته می شود و كمتر كسی است كه به بعد روانی آن نیز اهمیت بدهد. در حالیكه به تعریف سازمان بهداشت جهانی «سلامتی تنها نبود نقص عضو یا نبود بیماری نیست بلكه حالت كامل رفاه جسمی روانی است».ت (گنجی 1376)

برای اینكه سلامت جسمی و روانی یک جامعه را بررسی كنیم نمی توانیم تمامی افراد آن جامعه را ارزیابی كنیم بلكه از نمونه گیری از جامعه مورد نظر استفاده كرده و نتایج را به جمعیت مبنا تعمیم می دهیم. به همین خاطر وارد قلمرو علمی شده ایم كه «همه گیر شناسی» نام دارد. و آن علمی است كه تمامی جنبه ها و رویدادها و حالات مختلف تندرستی جامعه را در بر می گیرد. متأسفانه با توجه به اهمیت بالای همه گیر شناسی بیماریهای روانی به خصوص همه گیر شناسی در ارتباط با سازمانها و نهادهای دولتی و خصوصی ، این نوع مطالعات در ایران كمتر انجام پذیرفته است كه عوامل بسیاری از قبیل وقت گیر بودن، زحمت زیاد، داشتن هزینه های سنگین مطالعاتی، و از طرف دیگر عدم سناخت كافی نسبت به اختلالهای روانی عوارض و پیامدهای آن بر روی افراد خانواده و اجتماع در این بابت تأثیر گزار بوده است.

در بحث راجع به سلامت روانی عوامل متعددی هستند كه می توانند بر میزان سلامت روانی تأثیر گذار باشند. مثلاً : عواملی همچون سن، جنس، نوع اشتغال و طبقه اجتماعی- اقتصادی را می توان نام برد. كه ما در این تحقیق به بررسی بعضی از این عوامل می پردازیم.

با امید این كه دست اندر كاران مسادل بهداشتی و بخش درمان و آموزش پزشكی امكانات و سرمایه ای لازم در این زمینه مبذل دارند تا شاهد انجام پژوهشهای بیشتری در مورد سلامت روانی در مركز مختلف باشیم.

 

 

1-2 بیان مسئله

بیماری های روانی از بدو پیدایش بشر وجود داشته و هیچ فردی در مقابل آن مصونیت ندارد، و این خطری است كه بشر را تهدید می كند. عدم سازش و وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهور و فراوان است. در هر طبقه و صنفی و هر گروه و جمعی اشخاص نامتعادلی زندگی می كنند.

بنابراین در مورد همه افراد اعم از كارگر، دانش پژوه ، پزشك و مهندس زارع، استاد دانشگاه و خطر ابتلا و ناراحتی های روانی وجود دارد. به عبارت دیگر هیچ انسانی در مقابل این امراض مصونیت ندارد. (شاملو 1380)

این موضوع برای كسانی كه ارتباط نزدیكی با معلولان جسمی و ذهنی دارند و یا كسانی كه در مؤسسات نگهداری از بیماران روانی كار میک نند، اهمیت بیشتری پیدا می كنند.

ادارات بهزیستی از جمله مؤسساتی است كه كاركنان شاغل در آن دارای یک ارتباط متقابل چه بصورت مستقیم یا غیر مستقیم با معلولان جسمی و ذهنی و حتی بیماران روانی هستند كه این امر باعث ایجاد استرس و اضطراب در كاركنان بهزیستی می شود و بدین ترتیب محیط كاری در بهزیستی حالتی تنش زا پیدا می كند.

با چنین وضعیتی مقامات دولتی و مدیران ارشد چنین سازمان هایی لازم است، توجه خاصی به وضعیت بهداشت روانی كاركنان خود داشته باشند. میزان سلامت روانی كاركنان را مورد بررسی قرار دهند و به نتایج حاصله توجه خاصی داشته باشند با ارائه و تنظیم برنامه های جدیدتر و ایجاد تغییراتی در محیط ، میزان و شرایط كاری در بهزیستی در جهت بهبود سلامت روانی كاركنان خود علی الخصوص زنان داشته باشند.چرا كه زنان شاغل در بهزیستی، هم در منزل و هم در محیط كاری وظیفه ای سنگین را به دوش می كشند و به دلیل دوم اینكه تمام تحقیقات گذشته خارجی همچون مطالعات نیوهاون، مانهاتان وتحقیقات داخلی كه توسط باش و بهادرخان و دیگر افراد در زمینه همه گیر شناسی بیماریهای روانی انجام شده است بر این امر تأكید داشته است كه سلامت روانی وابسته به جنسیت است و همواره میزان سلامت روانی در زنان كمتر از مردان بوده است.

منظور از سلامت روانی همان احساس رضایت و بهبود روانی و تطابق كافی اجتماعی با موازین مورد قبول هر جامعه می باشد. (فرهنگ روانپزشكی كمپل – پورافكاری 1373)

همچنین در فرهنگ روانشناسی لاروس سلامت روانی را استعداد روانی برای هماهنگ و خوشایند و مؤثیر كردن كار برای موقعیتهای دشوار و توانایی داشتن تعریف كرده است.

اما هنوز مشخص نشده است كه :

آیا سلامت روانی بر متغیرهای دیگر نیز وابسته است؟

2-1مقدمه

2-2 مبانی نظری تحقیق

2-2-1تعاریف مدیریت کلاس

2-2-2   اهداف مدیریت کلاس

2-2-3   سازمان دهی و مدیریت کلاس

2-2-4    ابعاد مدیریت کلاس

2-2-5   فنون مدیریت کلاس

2-2-6 موانع مدیریت کلاس درس

2-2-7   خلاصه‌ای از اصول سه سبک ایجاد نظم و انضباط در کلاس

2-2-8   تئوریهای مدیریت کلاس

2-2-9 سبکهای مدیریت کلاس

2-2-10 اصول کلی مدیریت کلاس

2-2-11 فراشناخت

2-2-12- تعاریف فراشناخت

2-2-13 ابعاد فراشناخت

2-2-14 آموزش مهارتهای یادگیری شناختی وفراشناختی

2-2-15 نظراتی در باب ارتقا ء فراشناخت

2-3 پیشینه تحقیقات انجام یافته

2-3-2 تحقیقات خارجی

2-4 نتیجه گیری

 

فصل سوم : روش تحقیق

3-1 روش پژوهش

3-2 جامعه آماری

3-3 طرح نمونه گیری

3-4 ابزار جمع آوری اطلاعات

3-4-1 پرسشنامه مدیریت کلاس

3-4-2 روایی و پایایی

3-4-3پرسشنامه فراشناخت

4-4-3 روایی و اعتبار

3-5 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها

 

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

تجزیه و تحلیل داده ها

4-1 مقدمه

4-2 بخش توصیفی

 

فصل پنجم : نتایج تحقیق

5-1 جمع‌بندی

5-2 بحث و تفسیر

5-3 محدودیت‌های تحقیق

5-4 پیشنهادهای تحقیق

5-4-1 پیشنهاد به سیاستگذاران و مسئولین

5-4-2 پیشنهاد به مدیران و دبیران

5-4-3 پیشنهاد به پژوهشگران بعدی

پیوستها وضمائم

پرسشنامه مدیریت کلاس

پرسشنامه فراشناخت

پرسشنامه مدیریت کلاس

منابع فارسی

فهرست منابع انگلیسی

فهرست منابع

– 1  مقدمه

 

 

در قرن حاضر پیشرفت فناوری، تغییرات سریع، و پدیده جهانی شدن بر تمام ابعاد فرهنگی،  سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جوامع بشری تاثیر زیادی گذاشته است. همگام با این تغییرات رو به رشد، انتظارات جامعه از آموزش و پرورش نیز هر روز تغییر یافته و باعث  شده تا دست اندرکاران، مسئوولین آموزش و پرورش، مدیران مدارس و معلمان پاسخگویی به نیازهای دانش‌آموزان، اولیاء، بازار کار و جامعه را در الویت کار قرار دهند.

از آنجا که اکثر اوقات دانش‌آموزان، در کلاس درس می‌گذرد، پاسخگویی به  انتظارات، خواسته‌ها و نیازهای افراد ذینفع از طریق تعامل معلم و دانش‌آموز در کلاس  درس نمود می یابد و مردم نتایج، پیامدها، کارایی و اثربخشی نظام تعلیم وتربیت را متوجه شیوه تدریس،  کلاسداری و تعامل در کلاس می‌دانند.

یکی از عواملی که امروزه، مدیران وسیاستگذاران آموزش وپرورش به عنوان موضوعی مهم و اساسی بدان توجه  دارند، عامل  مدیریت  کلاس است که از دیر باز به عنوان پیچیده ترین  موضوع در بهبود کیفیت آموزش شناخته شده است.

مدیریت کلاس مقدمه و پیش نیاز آموزش است. معلم می‌تواند با شناخت و اجرای مدیریت صحیح، تاثیر و کارایی  تدریس را افزایش و مشکلات رفتاری دانش‌آموزان را کاهش دهد. هدف اصلی مدیریت کلاس، همانند هدف آموزش « خود رهبر شدن دانش‌آموزان است». هدف این است که دانش‌آموز به جای آنکه به کنترل خارجی نیاز داشته باشد بتواند آگاهانه رفتار خویش را کنترل کند  و رفتارمطلوب جزئی از شخصیت اوشود (بهاری، 1379، 37).

هدف از روش‌های اداره کلاس، فراهم کردن جوی است که در آن تدریس راحت تر صورت  پذیرد. آنچه در اداره موثر کلاس درس همواره باید مدنظر باشد، الویت تاکید بر پیشگیری از بدرفتاری نسبت به مقیاس‌های تسکین دهنده، مانند تنبیه است. مشکلات بالقوه رفتاری باید شناخته شود تا با اعمال روش های صحیح در کلاس از پیشروی آنها جلوگیری گردد .

به اعتقاد بسیاری از معلمان ومدیران مسائل مربوط به انضباط، کنترل و اداره کلاس مهمترین علل ناموفق بودن معلمان است. هنگامی‌كه بیشتر وقت کلاس صرف مشکلات انضباطی شود بطور عملی زمان کمتری برای تدریس و یادگیری دروس باقی می ماند(رضایی، 1383، 10).

گزارشها نشان داده است که بیش از 50%  درصد زمان کلاس صرف مسائل انضباطی واداره کلاس می‌شود (الیز، 2003). مربیان برجسته همیشه تاکید داشتند کیفیت آموزش، یک عامل  کلیدی و موثر بر رفتاردانش‌آموزان و موفقیت آنهاست. اما در رویکردهای  نوین به آموزش، نقش دانش‌آموز در فرایند یاددهی – یادگیری افزایش یافته است، و توسعه مهارتها و توانایی های دانش‌آموزان برای پذیرش مسئولیت یادگیری خود هدف واقع شده است، درنتیجه چگونگی واکنش معلم به بدرفتاری دانش‌آموزان به دلیل تاثیر فراوان بر عملکرد آن اهمیت یافته است چنانکه یک شیوه اثربخش می‌تواند سبب افزایش جایگاه دانش‌آموزان در کلاس و یا عزت نفس آنها شود وآنها را به پذیرش مسئولیت خود ترغیب کند (جانز، 1990).

بنابراین تغییرات ساده درفنون برنامه درسی و آموزشی، برای خلق یک محیط مبتنی بر نیازهای دانش‌آموزان و خلق یک جامعه یادگیری درکلاس کافی نیست؛ بلکه برای فراهم کردن چنین محیط  همکارانه‌ای در کلاس نیازمند تئوری مدیریت کلاس هستیم (مارتین، 2003). بنابراین لازم است در این خصوص فنون و ویژگیهای مورد نیاز مدیریت کلاس شناسایی و تبیین گردد،  تا مورد استفاده همه کسانی که با آموزش و پرورش سرو کار دارند قرار گیرد.

 

 

 

1-2  بیان مساله

با اهمیت یافتن نقش دانش‌آموز درفرایند یاددهی – یادگیری متغیرهای دانش‌آموزی[1] اعم از انگیزه، استعداد، توانایی های شناختی و فراشناختی، دانش، مهارت فرد و غیره به عنوان عوامل موثر بر یادگیری مطرح شدند.

وانگ[2] و همکاران (1990) در یک فراتحلیل جامع برمتون و تحقیقات مربوط به یادگیری، دریافتند که، متغیرهای دانش‌آموزی نسبت به دیگر متغیرهای موثر بر یادگیری الویت داشته و از این بین، عامل توانایی فراشناختی دانش‌آموزان با بالاترین نمره در بین کل متغیرها بعنوان یک عامل بسیار مهم بر یادگیری شناخته شده که در متون علمی معاصر تاکید فراوانی برآن شده است.
(وانگ و همکاران، 1990).

طبق جدیدترین تئوریهای یادگیری، کیفیت یادگیری بستگی به توانایی های یادگیرندگان در هدایت و جهت دهی  به یادگیری خودشان، توسعه مهارتهای پرسشگری، یادگیری تفکر و کنترل فرایندهای یادگیریشان دارد؛ در این بین « مهارتهای فراشناختی » مفاهیم اصلی و کلیدی هستند.

اصطلاح فراشناخت برای اولین با در سال 1976 توسط جان فلاول وارد حیطه روان شناسی شناختی شد؛ وی این اصطلاح را به عنوان هر گونه دانش یا عمل شناختی که موضوع آن فعالیتهای شناختی وتنظیم آن است تعریف می‌كند. درحیطه روانشناسی شناختی فراشناخت دو بعد اساسی را در بر می‌گیرد؛ دانش فراشناختی[3] و مهارتهای کنترل شناخت یا خود – تنظیمی[4] (مک یوزد، 1997).

به گفته فلاول (1988) بعد اول شامل دانش و باورهای فرد درباره عوامل و متغیرهایی است که با هم در فرایند شناختی تعامل دارند، که این عوامل یا متغیرها عبارتند از دانش درباره توانایی های خود، ویژگیهای تکلیف و راهبردهای شناختی است. و جزء دوم تنظیم شناختی است که اشاره به فرایندهایی دارد که شناخت را هماهنگ می‌كنند. این بعد شامل مهارتهای فراشناختی است و در انواع فعالیتهای شناختی از جمله رد وبدل کردن اطلاعات بصورت کلامی، نوشتن، فراگیری زبان، ادراک، توجه حافظه، حل مساله، شناخت اجتماعی و اشکال مختلف خود آموزی و کنترل خود نقش مهمی‌بازی می‌كند (فلاول، 1377، 170). این مهارتها عبارتند از ؛ برنامه ریزی، سازمان دهی، مدیریت اطلاعات، ارزیابی واشکال زدایی[5] (اسکراو، 1994).

اسکراو[6] و مشمن[7]، گستره وسیعی ازمتغیرها را در شکل گیری فراشناخت موثر میدانند و معتقدند سه عامل در ایجاد و پایه گذاری فراشناخت فرد دخالت دارد؛  یادگیری‌های فرهنگی[8]،  ساخت یابی فردی[9] و تعامل با همگنان[10].

نظریه‌های فراشناختی فرد از درونی شدن فرهنگ از طریق یادگیری اجتماعی ساخته می‌شود و مفاهیم مشترک اجتماعی از طریق آموزش رسمی و غیر رسمی‌به کودکان انتقال داده می‌شوند.

بنابراین خود افراد نیز ساختارهای مشخصی را بنا می‌كنند تا مهارتها و راهبردهای شناختی خود را توسعه و دانش فراشناختی خود را تنظیم  کنند و نیز بتوانند شرایطی را بوجود آورند تا در یادگیری، خود تنظیم شوند. تعامل همگنان شامل یک فرایند سازمان دهی اجتماعی است و از انتقال فرهنگی و ساخت فردی متمایز است.

همگنان شامل افرادی دارای سطح مشابه شناخت هستند که تعامل با آنان باعث افزایش عملکرد فرد درتکالیف شناختی می‌شود (اسکراو، 1995).

با توجه به نقش این عوامل، شکل گیری مهارتهای فراشناختی را درکلاس باید در ارتباط با محدوده وسیعتری از متغیرهای کلاس درس بررسی کرد. کمیت و کیفیت تعاملات و ارتباطات  دانش‌آموزان با یکدیگر و با معلم، شیوه‌هایی که جهت کنترل فعالیتها و رفتار دانش‌آموزان اعمال میشود همچنین  آموزش، همگی می‌توانند عواملی اثرگذار بر میزان تحقق مهارتهای فراشناختی  دانش‌آموزان باشد.

این متغیرها  که درمجموع به آنها مدیریت کلاس[11] گفته می‌شود، به وجود آورنده  محیط روان شناختی – اجتماعی کلاسی‌اند و میتوانند  اثرات متفاوتی بر درک یادگیرنده ازخود وتوانایی او در کنترل یادگیری و نظام شخصی بگذارند(مارتین، 1996).

معلمان بر اساس نگرشها و باورهایشان در خصوص ماهیت رفتار دانش‌آموزان شیوه‌های گوناگونی از مدیریت در کلاس را بکار می‌برند که هرکدام می‌تواند اثرات متفاوتی بر عملکرد دانش‌آموزان بگذارد. پژوهشگران با مشاهده رفتار معلمان شیوه‌های مختلفی از مدیریت کلاس گزارش داده‌اند. آنچه برای پژوهشگران در این حیطه اهمیت دارد، شناخت تفاوتهاست؛  اینکه چه شیوه‌ای از مدیریت کلاس موثر و مفید است. گلیکمن[12] و تامشایر[13] (1980) و ولفگانگ[14] (1995) با توجه به سه متغیر مدیریت کلاس یعنی؛ مدیریت آموزش[15]، مدیریت رفتار[16] و مدیریت افراد[17]، در یک پیوستار، سه رویکرد به مدیریت کلاس را شرح میدهند؛ رویکرد غیرمداخله گرایا[18]ن، رویکرد تعامل گرایان[19]، و رویکرد مداخله گرایان[20].

در رویکرد غیر مداخله گرایان با فرض اینکه افراد بر اساس فطرت وذات خود رفتارمی‌كنند وتربیت فقط فراهم کردن زمینه برای بروز این استعداد‌های ذاتی است، اعتقاد بر این است که کنترل کمی‌بر فعالیتهای دانش‌آموزان اعمال میشود. از طرفداران این سبک می‌توان، گردن[21] (1991). و هیم‌گیوت[22] (1972) را نام برد.

اما درمقابل، رویکرد مداخله گرایان بر این مفروضه استوار است که محیط بیرونی، رشد را شکل می‌دهد؛ و تغییر رفتار پایه تئوریک اندیشه این مکتب است. کانتر (1992) بیان می‌كند انضباط یک نمونه از ایدئولوژی مداخله گرایان است. دراین سبک هدایت وکنترل زیادی بر دانش‌آموزان صورت می‌گیرد. چند نمونه از طرفداران مداخله گرایی عبارتند از؛ لی کانتر[23] (1992) و فردریک جانز[24](1987).

رویکرد تعامل گرایان در بین دو سبک بالا قرار دارد که هم بر فعالیتهایی که افراد برای تغییر محیط انجام  می‌دهند وهم بر تاثیر عوامل محیطی بر افراد تاکید دارند. در چنین فضای مدیریتی، فرصت برای تعامل دانش‌آموزان و معلم بیشتر است و دانش‌آموزان شانس بیشتری برای کنترل مطلوب بر فعالیتهای خود دارند. اصول نظری این سبک توسط آلفرد آدلر و دریکرز توسعه یافته است. (مارتین و بالدوین، 2000).

معلمان طبق باورهایشان درباره یادگیری و رشد دانش‌آموزان شیوه خاصی از مدیریت را در کلاس اعمال می‌كنند و بر این اساس که کدام رویکرد بر اعتقادات وعمل آنان مسلط است سبک مدیریتی آنان مشخص میشود و هر سبک با ایجاد شرایطی خاص ومتفاوت در جو اجتماعی کلاس می‌تواند تاثیر متفاوتی بر رشد مهارتهای فراشناختی دانش‌آموزان بگذارد.

[1] – Student Variabels

[2] – Wang

[3] – Metacognitive Knowledge

[4] – Self-regulation

[5] – Debugging

[6] – Scraw

[7] – Moshmen

[8] – Cultural Learning

[9] – Individual Construction

[10] – Homogeneity In Teraction

[11] – Classroom Management

[12] – Glickman

[13] – Tamshrio

[14] – Wolfgang

[15] – Instraction Management

[16] – Behavior Management

[17] – People Management

[18] – Non-Interventionist

[19] – Interactionist

[20] – Interventionist

[21] – Gordon

[22] – Haim Ginott

7-3- هوش هیجانی

7-4- هیجان

7-5- سلامت روانی

7-6- علائم جسمانی

تعریف نظری

تعریف عملیات

7-7- اضطراب و اختلال در خواب

تعریف نظری

تعریف عملیاتی

8-7- اختلال در كنش اجتماعی

تعریف نظری

9-7- افسردگی شدید یا اساسی

تعریف نظری

تعریف عملیاتی

چكیده فصل

فصل دوم – مرور و تحلیل یافته های پیشین در قلمرو و موضوع

تاریخچة هوش هیجانی

تعریف و پیشینه هوش هیجانی

پیشینه مطالعه هوش غیر شناختی

تعریف هوش و انواع آن از نظر گاردنر

هوش هیجان و مؤلفه های آن

خود آگاهی

خود كنترلی یا مدیریت خود

شعور اجتماعی

خود انگیزی

4- مهارتهای اجتماعی

اساس فرهنگی هوش هیجانی

تفاوت IO با هوش هیجانی

زمینه های بحث هوش هیجانی

9- كالبد شكافی یک تسخیر هیجانی

9-1 مقدمه

9-2- سیستم ارتباط عصبی

9-3- قراول هیجانی

9-4- متخصص حافظه هیجانی

9-5- هماهنگی فكر و هیجان

11- تعریف مفاهمی بداشت روانی

12- صلامت روان از نظر آلپورت

13- سلامت روان از نظری رل راجرز از یک فرم

14- ملاكهای مهم از نظر فیشن

15- عوامل مؤثر بر بهداشت روانی

14- ملاكهای مهم از نظر فیشن

15- عوامل مؤثر بر بهداشت روانی

تأمین نیازهای جسمانی

تأمین نیازهای روانی

احساس ایمنی

احساس ارزشمندی

میل به موقعیت

واقع بینی

یادگیری گذشته

عوامل اجتماعی

اصلاح و سبك روش زندگی

17- نقش مذهب و فلسفة زندگی در بهداشت روانی

18- انسان سالم

 

11- ویژگیهای انسان سالم از نظر راجرز

فصل سوم -فرایند روش شناختن و بررسی تجربی موضوع

روش تحقیق

جامعه مورد بررسی

نمونه منتخب

روش نمونه گیری

ابزار و روش اجرای پژوهش

5-1- آزمون هوش هیجانی (سیبر یا شرینگ)

روش اجرای آزمون

روش نمره گذاری

جدول مربوط به هر كدام از سؤالات در مؤلفه های هیجانی در آزمون سیریا شرینگ است

5-2- پرسشنامه سلامت روانی(GHE)

روایی و اعتبار

روش اجرای آزمون

روش نمره گذاری

روش قراردادی

5-3- روش های آماری و منطق استفاده از آن

فصل چهارم -ارائه و تحلیل نتایج

یافته های توصیفی

فرضیه اول رابطة هوش هیجانی با سلامت روانی

فرضیه دوم   رابطه هوش هیجانی و رابطه كار جسمانی

فرضیه سوم   رابطه هوش هیجانی با اضطراب

فرضیه 4-رابطه هوش هیجانی با به كاركردی اجتماعی

فرضیه 5-رابطه هوش هیجانی با افسردگی

فصل پنجم  – بحث ونتایج كلی

بحث و نتایج كلی

1-بحث و بررسی درباره یافته ها

2-تفسیر نهایی پیامدها

3-محدودیت ها

4-پیشنهادات

فهرست منابع و مآخذ

پیوست

پرسشنامه

«پرسشنامه سلامت عمومی»

مقدمه

 

همه چیز از یک مقدمة كوچك شروع شد و سپس بالا گفت « یان مور»[1] دانش آموز سال آخر جفرسون در بروكلین با دوست خود خلیل سامپتر[2] پانزده ساله اختلافی پیدا كرده بودند از پی این اختلاف به عیب جویی كردن از او و تهدید وی پرداختن در آن لحظه این نزاع به حد انفجار خود رسیده بود . خلیل از ترس اینكه یان و تامرون قصد داشتند او را كتك بزنند ، ، یک روز صبح یک اصلحة كالیبر 38 را با خود به مدرسه آورد و در پانزده قدمی محافظ مدرسه از نزدیک هر دو پسر با شكیل گلوله ای در سراسر مدره به قتل رسانید این حاثه ، كه خون را در رگهای انسان منجمد می كند می‌تواند نشانه ایی دیگر از نیاز جدی به ارائه دروسی در زمینه حل مسكلات عاطفی ، خاتمه دادن به مشاجره ها به خوی صلح ، آمیز و حا آسان مسائل ، به شمار می آید .

 

مربیانی كه سالهاست از كاركرد ملال آور محصلان مدرسه در دروس ریاضی و خواند به تنگ آمده اند اینكه دریافته اند كه كاستی متفاوت و هشدار دهنده تری وجود دارد بی سوادی[3] عاطفی و در حالی كه در تلاشهای پسندیده ای برای ارتقاء سطح استانداردهای علمی صورت می پزیرد .

 

اما در برنامه آموزشی استاندارد مدرسه به كاستی جدید و مسئله ساز تر جهی نشده است یک معلم مدرسه در بروكلین اشاره می كند كه تأكید موجود در مدارس نشان می‌دهد كه ما یه میزان توانایی خواندن و نوشتن محصلان بیشتر به این نكته اهمیت می دهیم كه آیا هفتة آینده زنده خواهند ماند یا نه .

 

نشانه های این كاستی را می توان در وقایع خشونت باری چون تیر اندازی به یان و تایرون مشاهده كرد مشكلی كه در مدارس آمریكارواج یافته است این اتفاقات از وادث منجر افراد ترند افزایش بحران در میان نوجوانان و مشكلات دوران كودكی در آمریكا كه سازننده بمبهای جهانی است را می توان در خلال آمارهایی از این دست ملاحظه كرد .

 

در سال 1990 در مقایسه با دو دهه قبل از آن ایالات متحده آمریكا با پیشرفت میزان دستگیری جوانان بزهكار به خاطر دست زدن به جنایت های خشونت بار مواجه بوده است .

 

دستگیری نوجوانان به دلیل تجاوز همراه با زور دو برابر شده است .

 

میزان قتل نوجوانان چهار برابر شده است رایجترین دلیل منف نوجوانان در مقابل این نجایع ابتلای آنها به بیماریهای ذهنی است اثرات افسردگی اعم از خفیف یا شدید ، در یک سوم نوجوانان مشهور است و دختر ها وقوع حالت افسردگی در زمان بلوغ دو برابر می شود . ( دانیل گامن ، 1380 ص 313 )

 

كلاً می توان نغمه های سكوت را به فهرست خطرات عاطفی ای كه برای سلامتی زیان بارند اضافه كنید و پیوندهای نزدیک عاطفی را به فهرست عوامل حمایت كننده بیفزائید تحقیقاتی كه در دو دهه انجام شده و بیش از سی و هفت هزار نفر را شامل می شود نشان می دهد كه انزولی اجتماعی – یعنی این احساس را كه مسی را ندارید تا احساسات خصوصی خود را با او در میان بگذارید یا تماس نزدیكی داشته باشید احتمال ابتلا به بیماری یا مرگ را دو برابر می كند گزارش در سال 1987 در مجله  چاپ شد چنین نتیجه می گیرد كه انزوا به خودی خود همانقدر در میزان مرگ و میر تأثیردارد كه سیگار كشیدن ،‌فشار خون بالا ، چاقی مفرط و انجام ندادن تمرینات جسمانی در این مؤثرند . ( دانیل گامن ، 1380 ص  243 )

 

و با توجه به تحقیقات و پژوهش ها روز به روز به اهمیت اینكه افراد و در كل نوجوانان كاوارد دوران جدیدی از زندگیشان می باشند باید یتوانند احساس خود را بشناسند و احساسی را كه در طرف مقابل خود بوجود می آورند پی ببردند و پس از شناخت آن به رابطه متقابل دست یابند.

 

در اینجا این سؤال مطرح می شود كه اصولاً چرا برخی از هوش هیجانی بالایی برخوردارند  عده ای هوش پایین و در كل در این حیطه سؤالات برشماری می تواند ایجاد شود .

 

 

 

 گسترده علمی موضوع مورد پژوهش

 

1-موضوع پژوهش :

 

بررسی رابطه هوش هیجانی و سلامت روانی

 

 

 

2- ابعاد موضوع پژوهشی :

 

با نگاهی به موضوع مورد بررسی و با توجه به پژوهشها و بررسیهایی تا به امیرو انجام گرفته و به ثبت رسیده است احتمالاً ممكن است تفاوت میان افراد از لحاظ هوش هیجانی با سلاما روانی آنها به بساری از مسائل كه در اینجا گنجانیده . نمی شود پرداخته شده باشد . در این پژهش ما به دنبال مسائلی از لین قبیلی هستیم كه :

 

با شناخت از هوش هیجانی می توان سلامت عمومی را در افراد پیش بینی كرد .

 

با بررسیهای انجام شده می توان در نظر داد كه كدام یک از مؤلفه های سلامت عمومی می تواند بیشتر در هوش هیجانی تأثیر داشته باشد و در جهت رفع یک تلاش نمود .

Lonmoore

تعریف عملیاتی افسردگی

 

فصل دوم: پیشینه تحقیق

تاریخچه اضطراب

تاریخچه افسرد گی

تعاریف ونظریه های اضطراب

تعاریف ونظریه های افسردگی

1- افسردگی از دیدگاه روان پویایی

2- افسردگی از دیدگاه رفتار گرایان

3- افسردگی ا زدیدگاه شناختی

4- افسردگی از دیدگاه اجتماعی

نظریه ملانی كلاین

نظریه كامرون

نظریه ادوارد بیبرنیك

نظریه الكساندر لوئی

انواع اضطراب

1- اضطراب موقعیتی

2- اضطراب خصیصه ای

انواع افسردگی

1- افسردگی در نوجوانی

2- افسردگی پنهان

3- افسردگی اتكائی

4- افسردگی رجعتی

5- افسردگی پس از زایمان

6- افسردگی نوروتیك

7- افسردگی عضوی

8- افسردگی علاقی

9- افسردگی ناشی از موفقیت

10- افسردگی ناشی از مصرف دارو

11- افسردگی در نتیجه پیری

12- افسردگی فصلی

13- افسردگی در دانشجویان

ملاكهای تشخیص اضطراب DSMIV

ملاكهای تشخیص اضطراب ناشی از اختلال طبی عمومی

ملاكها ی تشخیص اختلال اضطراب منتشر

ملاكهای تشخیص دوره افسردگی عمده DSMIV

درمان اضطراب

1-درمان دارویی اضطراب

بنزو ویازپینها

فعالیت فارماكولوژیك

عوارض جانبی

مسمومیت

داروهای بولكه كننده بتا – آدرنرژیك

مهاركننده های مونو آمین اكسید

2- روش های خود میزانی كاهش اضطراب

آرام سازی

بیوفیدبك

انواع درمانهای اختلالات افسردگی

1-درمان افسردگی پسیكوزی :

الف ) درمانهای فیزیكی وزیست شناسی

ب ) شیمی درمانی

الف – درمانهای فیزیكی وزیست شناسی

ب ) روان درمانی

 

درمان دارویی افسردگی بر اساس نظریه زیست شناسی

الكتروشوك  درمانی

درمان افسردگی براساس نظریه روان پویائی

درمان افسردگی براساس نظریه یاد گیری

انواع درمانهای افسردگی

1- شناخت درمانی

2-رفتار درمانی

3- درمان بین فردی ( IPT)

4- روان درمانی تحلیل گرا

5- روان درمانی حمایتی

6- گروه درمانی

7- روان درمانی خانواده

 

فصل سوم: روش پژوهش

 

جامعه آماری

آزمودنیها

نمونه وروش نمونه گیری

ابزار تحقیق

1-تحول هشیاری نسبت به خود O3

2- نیروی من

3- گرایش پارانویایی  L

4- گرایش به گنهكاری O

5- تنش ارگی O4

خصوصیتهای آزمون افسردگی « بك »

1-اعتبار وثبات آزمون افسردگی

2-روش واجرای آزمون افسردگی

3-پرسشنامه آزمون افسردگی

4-مزایای آزمون افسردگی

5-نمره گذاری آزمون افسردگی

6-جدول تخمین میزان افسردگی

جدول هنجار گزینی ایرانی مقیاس افسردگی بك

معیارها ومیزانهای عددی آزمون افسردگی

روش نمره گذاری

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل

تجزیه وتحلیل داده ها

جدول افسردگی مدارس استثنایی

جدول افسردگی مدارس عادی

جدول اضطراب مدارس استثنایی

جدول افسردگی عادی

آزمون فرضیه

فرمول محاسبه واریانس

فرمول محاسبه t استودنت

فرمول محاسبه واریانس

فرمول محاسبه t استودنت

الف – فرض صفر

ب – فرض صفر

فرمول محاسبه t استودنت

ج- فرض صفر

 

فصل پنجم: نتیجه گیری

خلاصه مراحل تحقیق

محدودیت ها

پیشنهادات

پرسشنامه آزمون

آزمون افسردگی بك

منابع و مأخذ

مقدمه :

در دنیای  امروزه هیجانات ، تنش ها ، عصبیت ها وعوامل متعددی از این قبیل حاكم بر زندگی روزمره افراد هستند .

هر كدام از افراد جامعه امروزی در برخورد مستقیم با انواع استرسها و شرایط عصبی قرار دارند .محیط زندگی اجتماعی ، خانواده وهر آنچه فرد با آن در ارتباط است میتواند بعنوان عامل تنش زا جریان زندگی اورا به سمت بحرانها ونگرانیها سوق دهد .

امروزه تجارب تنش زا ناخواسته عكس العمل افراد را تعیین می كنند . بدین ترتیب كه وقتی فردی یک تجربه ناخوشایند واسترس همراه با آن را دریافت می كند واكنش منفی بصورت اضطراب خود كم بینی ، افسردگی وغیره را از خود بروز می دهد . زیرا قدرت برخورد مقابله طبیعی با مشكلات را در نیافته وشاید نمی تواند كه دریافت صحیحی ا زموقعیت خود داشته باشد .

از معضلات جامعه امروزی وشاید از بزرگترین آنها مسائل اضطراب است وافسردگی كه هر كدام را به اختصار بیان می داریم .

اضطراب ، دلشوره ، تشویش ، نگرانی ،دلهره ، دلواپسی ، بی قراری ، دل آشوبه ونابسامانی حالاتی هستند كه هر انسانی خواه وناخواه آنرا تجربه كرده است . می توان با اطمینان گفت كه امكان ندارد انسان در این جهان زیسته باشد  وتجربه اضطراب را نداشته باشد ( معانه ، 1370).

ممكن است اضطراب را یک نوع درد داخلی دانست كه سبب ایجاد هیجان وبه هم ریختن تعادل موجود می گردد و چون بشر دائما به منظور برقراری تعادل كوشش می كند بنابراین می توان گفت كه اضطراب یک محرك قوی است .

امكان دارد این محرك مضر باشد واین خود بستگی دارد به درجه ترس ومقدار وخطراتی كه متوجه فرد است (شاملو 1369).

در برخی از دیدگاه ها گفته می شود كه هنگامی احساس اضطراب دست می‌دهد كه فرد با موقعیتی روبرو شود كه كنترلی بر آن ندارد بطور كلی كنترل ناپذیر بودن آنچه روی می دهد واحساس درماندگی در برابر آن باعث می‌شود كه فرد در موقعیتی فشار زا قرار گرفته احساس اضطراب نماید .

هر آدمی برای رویارویی با موقعیت فشار زا روش خاص خود را دارد گاهی فرد هیجان را در مدار توجه قرار می دهد وبجای درگیری با مساله اضطراب زا سعی می كند ، به طرق دیگری از اضطراب خود بكاهد ، گاهی خود مساله را در مدار توجه قرار می دهد .

موقعیت اضطراب زا را ارزیابی می كند وسپس دست به كاری می زند تا آن موقعیت را تغییر دهد یا از آن اجتناب نماید .( هیلگارد به 1369)

اگر چه مقدار محدودی اضطراب برای رشد بشر ضرروی است ولی مقدار آن نیز باعث اختلال رفتار می شود واغلب اوقات شخص را مجبور به نشان دادن رفتار نوروتیک یا پسیكوتیک می نماید (شاملو ، 1369).

موقعیتهای گوناگون زندگی خانوادگی اجتماعی تحصیلی ، شغلی همگی می‌توانند عوامل تنش زا را ایجاد ویا تشدید نمایند .

چنانچه فردی در یک موقعیت خاص شغلی قرار گرفته باشد كه همواره استرس ، نگرانی ترس ویژگی شغلی او را تشكیل دهد خود او نیز حالتهای اضطراب را تجربه می كند واین موقعیتهای اضطراب زا تا حدودی بهداشت روانی فرد را بر هم می زند .

بدین ترتیب می بایست با تحقیق هر چه بیشتر در زمینه عوامل اضطراب زا وغلبه بر آنها به نحو طبیعی وصحیح موقعیتهای تنش زا را كاملا درك نموده وراه مقابله با آنرا ایجاد نمائیم تا شاید بتوان تا حدود زیادی معضل بزرگ جامعه امروزی كه مسائل ناشی از اضطراب است را از بین ببریم .

افسردگی بیماری بسیار شایعی است كه با وجود تحقیقات دامنه‌دار در‌مورد

علل ، علائم وطرق درمان آن متاسفانه در بیشتر جوامع امروزی و از جمله جامعه خود ما توجه به آن مبذول نشده است . علائم افسردگی را تا مدتها به عوامل دیگری چون ضعف اعصاب ، عصبانیت هیپوكندریاك وغیره نسبت می‌دادند به همین سبب تشخیص صحیح ودرمان آن به تعویق می انجامید ( امانت 1338).

بیماری افسردگی بیماری است كه خصوصیت اول وعمده آن تغییر خلق است وشامل یک احساس غمگینی است كه ازیک ناامیدی خفیف تا احساس یاس شدید ممكن است نوسان داشته باشد . این تغییر خلق نسبتا ثابت وبرای روزها ، هفته ها ، ماه ها یا سالها ادامه دارد. افسردگی بر روی كل ارگانیسم اثر می كند و تمام حوزه های زندگی یک فرد را تحت تاثیر قرار می دهد این اثر در احساسات ، نیرو ،كشش ،فكر كیفیت ، علائق فرد نمایان می شود (وهابزاده ، 1364).

منظور از اختلالات عاطفی گونه هایی از سازمان یافتگی های مرضی است كه در وهله نخست دگرگونی وفروریختگی خلق وخوی در آنها بصورتی بارز به چشم می خورد ، رفتارهایی كه در این حالات مشاهده می شود در دو قطب كلی شادی غمگینی مشاركت دارند ، وجود بی نظمی هایی در تفكر منطقی ومحتوای آن در افسردگان بدون توجه به نوع آنان به ثبت رسیده است
( منصور ودادستان ، 1368).

در روانپزشكی ، افسردگی را تغییر خلق در جهت غمگینی می دانند ، بارزترین علامت بیماری افسردگی همانا خلق افسرده ایست كه به درجات مختلف ممكن است پدید آید . در پاره ای از موارد خلق افسرده ممكن است تنها علامت بیماری باقی بماند به هر حال در این بیماری كلیه اعمال حیاتی متناسب با خلق افسرده تغییر می كند. (اخوت وجلیلی ، 1363).

همانطور كه میدانیم افسردگی تنها علامت عاطفی نیست وهمراه با افسردگی ، بیخوابی وبی اشتهایی ، خودكشی ، احساس بی ارزش و فراوان دیده می شود . حدود افسردگی گاهی با موقعیت موجود متناسب نیست و گاهی حتی خود فرد از آن آگاهی ندارد .( پور افكاری ، 1364).

تقریبا هر كس گهگاه احساس افسردگی می كند اكثر ما گاهی وقتها احساس غم ورخوت می كنیم وبه فعالیتهای لذت بخش علاقه ای نشان نمی دهیم . افسردگی پاسخ طبیعی آدمی به فشارهای زندگی است . عدم موفقیت در تحصیل یا كار از دست دادن یكی از عزیزان و آگاهی از اینكه بیماری یا پیری توان ما را به تحلیل می برد از جمله موقعیتهایی هستند كه اغلب موجب بروز افسردگی می شوند افسردگی تنها زمانی نابهنجار تلقی می شود كه با واقعه ای كه رخ داده متناسب نباشد ویا فراتر ازحدی كه برای اكثر مردم نقطه آغاز بهبود است ادامه یابد ( براهنی وهمكاران ، 1368).

افسردگی واكنشی است كه در نتیجه پیدایش موقعیتهای نامساعد ایجاد می گردد واز لحاظ پزشكی یک نوع آزردگی است كه فعالیت وقابلیت حیاتی جسمانی وعقلانی فرد را كاهش می دهد . وبطور خلاصه می توان گفت كاهش یافتن نیرو وفعالیت جسمانی روانی موجب آزردگی می باشد .( آگاه ، 1355).

افسردگی طبیعی ومتعادل در انسان واكنش است یک عامل بیرونی كه فرد از آن آگاه است ومحرومیت آن را آگاهانه درك می كند .

باید بدانیم كه واكنش افسردگی با واكنش نوروتیک آن از دو جنبه فرق می‌كند یكی اینكه افسردگی در فرد نوروتیک از لحاظ شدت نامناسب با محرك بیرونی است ودوم اینكه در افرادی ظاهر می شود كه بعلت خصوصیات خاص شخصیتی آمادگی وزمینه ابتلاء به آن را داشته اند .(شاملو 1364).

همه ما معنای غم وافسردگی را می دانیم وگاه بی گاه دچار این حالت شده ایم . نا امیدی عشق ، مرگ وشركت در عزا و بعضی از مسائل مردم را غمگین می سازد . در بیماران افسرده نیز افسردگی بعلل همین مسائل ایجاد می شود ولی چون شخص قبلا به سبب احساس حقارت وعدم كفایت مستعد بیماری است به كلی مغلوب می گردد وافسردگی ایجاد می شود ( بیرجندی ، 1364).

مشاهدات بین الملی بدون ارتباط با كشور تحت مطالعه با افسردگی یک قطبی را در زنها 2 بار شایعتر از مردها نشان داده است .هر چند علل این اختلاف معلوم نیست این تفاوت را ناشی از استرس های متفاوت زایمان ، درماندگی آموخته شده و آثار هورمونی نهفته می دانند ( پورافكاری ، 1368).

با توجه به افسردگی فراوان در جامعه كنونی ما ، پژوهش حاضر در این زمینه تدوین شده ، باشد تا گامی هر چند كوچكتر در راه شناخت انواع درمان آن برداشته شود .

پژوهشگر امیدوار است كه گرچه این پژوهش ممكن است نتواند آنطوركه باید افسردگی را معلمان مدارس مورد سنجش قرار دهد ، ولی حداقل گامی است كه در این راه برداشته می شود وانگیزه هایی را برای ادامه پژوهش های آزمایشی در این زمینه در ذهن علاقمندان بر انگیزد.

 

هدف تحقیق

انسانها در جامعه امروزی در معرض انواع تنش ها و فشارها قرار می گیرند . فشارهایی كه با پیشرفت جوامع در زمینه تكنولوژی وصنعت به مراتب بیشتر شده وموجبات بروز مشكلات جسمی و روحی فراوانی را برای افراد فراهم می آورد . فشارها ومعضلات عدیده اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی سبب می شود كه وجود انسان سریعتر از گذشته فرسوده گردد وروان حساس آدمی زودتر در معرض انواع بیماریها قرار گیرد بخصوص دراین میان تولد كودكان استثنایی مشكل را دو چندان كرده است .

د راین راستاست كه مسئله ای بنام تربیت و آموزش وتحت الشعاع آن مدارس استثنایی و كادر آموزشی مطرح می شود .

شاید یكی از مهمترین عوامل ترقی در زمینه آموزش این كودكان در هر جامعه ای ، وجود معلمان ودبیران كار آزموده و مجرب است كه با مراقبتهای دقیق و آموزش و روش دلسوزانه توام باشد .

ودر آموزش وتربیت این كودكان ،اگر مثلثی را فرض كنیم كه یک زاویه آن كودك در زاویه دیگر والدین باشند ، در راس آن معلمان ودبیران قرار دارند .

معلمان علاوه بر اینكه در دروس كتب را به كودكان می آموزند نقش تربیت

تهران

 

فصل اول 1

مقدمه 2

بیان مسأله 3

اهداف تحقیق 4

فرضیات تحقیق 5

سوالات تحقیق 5

تعاریف واژه‌ها و اصطلاحات 36

 

 

فصل دوم 7

مدیریت 8

قرن بیستم و آغاز مطالعه منظم علمی مدیریت 10

دوره كلاسیک 10

مدیریت علمی 11

اثرات و كاربرد تئوری مدیریت علمی در سازمان های آموزشی 13

تئوری اداری 13

كاربرد تئوری اداری در آموزش و پرورش 17

بوروكراسی یا دیوانسالاری 18

دورة كلاسیک نو (مكتب روابط انسانی) 19

مكتب رفتاری (نگرش رفتاری) 22

نگرش سیستمی 22

مدیریت اقتضایی 23

مدیریت آموزشی 24

اهمیت مدیریت آموزشی 25

تعاریف مدیریت آموزشی 26

اهداف مدیریت آموزشی 27

به طور كلی اهداف مدیریت آموزشی را می‌توان به شرح زیر بیان كرد 27

وظایف مدیران آموزشی 28

برنامه‌ریزی 30

انواع برنامه‌ریزی 32

1ـ برنامه‌های ثابت و موقت 32

2ـ برنامه كوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت 32

3ـ برنامه‌های راهبردی و عملیاتی 33

محاسن برنامه‌ریزی 33

محدودیت‌های برنامه‌ریزی 34

سازماندهی 34

هدایت و رهبری 35

هماهنگی 36

تصمیم گیری 37

انواع تصمیمات 38

فرایندهای تصمیم گیری 38

تصمیم گیری در مدیریت آموزشی 38

كنترل و ارزشیابی 39

سوابق تحقیق 40

تحقیقات داخلی 40

تحقیقات خارجی 47

 

فصل سوم 48

مقدمه 49

روش تحقیق 50

روش گردآوری اطلاعات 50

ابزار گردآوری اطلاعات 51

 

روایی و پایایی پرسشنامه 53

جامعه آماری 54

تعداد و روش نمونه گیری 55

روش تجزیه و تحلیل داده ها 55

 

فصل چهارم 55

مقدمه 56

بخش اول 58

بخش دوم 65

 

فصل پنجم 72

مقدمه 73

پیشنهادات 76

منابع 77

 

ضمائم 78

پرسشنامه دبیران 79

پرسشنامه مدیران 80

 

 

فصل اول

 

مقدمه:

رشد و گسترش همه‌جانبه آموزش و پرورش و ارتباط آن با همه نهادها و سازمان های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و.‌.. و همچنین كثرت تعداد دانش‌آموز و نیروی انسانی یعنی معلمان و سایر كاركنان، اختصاص منابع مالی عظیم، مسائل و مشكلات زیادی را در سازمان های گوناگون این نهاد اساسی اجتماعی بوجود آورده است و باعث شده است كه كشورهای مختلف جهان، بخصوص بعد از تئوری «مدیریت علمی تایلور» دریابند كه سازمان های آموزشی و پرورشی نیز همانند دیگر سازمان های اداری، اقتصادی و.‌.. (حتی بیشتر از آنها) نیاز به مدیریت سنجیده و هوشمندانه دارند و بایستی مدیران تحصیل كرده و مجرب كه از استعداد و توانایی لازم برخوردارند، مسئولیت ادارة این گونه سازمانها را برعهده داشته باشند، تا با بهره گرفتن از علم و هنر مدیریت، بویژه مدیریت آموزشی، مسائل و مشكلات را كاهش داده و با برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت و رهبری، و تصمیم‌گیری درست و مناسب، از بروز آنها تا حد امكان جلوگیری بعمل آورند و نظام تعلیم و تربیت را به سوی پیشرفت و تعالی سوق دهند (میركمالى ، 1373)

اگر بپذیریم آموزش و پرورش هر جامعه‌ای تضمین كنندة رشد و توسعه همه جانبه آن جامعه است، باید مدیریت آموزشی را كه از اهمیت بسزایی در تحقق اهداف آموزش و پرورش دارد، از سایر شاخه‌های مدیریت با اهمیت‌تر بدانیم. تحقق اهداف آموزش و پرورش به انجام بهینه وظایف مدیریت آموزشی بستگی دارد. مدیران آموزشی وظایف اداری آموزش و پرورش خود را از طریق كاركردهای مدیریتی از جمله برنامه‌ریزی، سازماندهی، هماهنگی، رهبری و در نهایت با كنترل و ارزشیابی روند كار انجام می‌دهند، و به مقتضای بروز نیازهای جدید و یا پدیداری دانش نو در زمینه‌های علمی و تكنولوژی، آموزش و پرورش افراد جامعه را به منظور غلبه بر جهل و پیشرفت به مقاصد موردنظر رهنمون می‌سازند.

 

بیان مسأله:

در جهان امروز آموزش و پرورش همگانی در همه مراحل آن و آموزشهای تخصصی كاربردی برای كاركنان و كارمندان جزء اولویتهای هر كشوری می‌باشد. و بر این اساس هر كشوری سالیانه بخش بزرگی از درآمد خود را صرف گسترش و بهبود كارهای آموزش و پرورش می کند و همواره جهت افزایش این سرمایه‌گذاری تلاش می کند و از آنجا كه آینده و سرنوشت هر ملتی از طریق آموزش و پرورش رقم می‌خورد، اهمیت مدیریت سازمان های آموزشی قابل توجه است. متأسفانه در كشور ما به این مهم كمتر توجه شده است و به امر مدیریت سازمان های آموزشی از نظر تربیت مدیران لایق و شایسته و ایجاد آمادگی‌های لازم در آنها توجه زیادی نشده است.

در نظام آموزشی كشور ما، معمولاً افراد از مسیر معلمی به مناصب و سمتهای مدیریت و رهبری آموزشی دست می‌یابند و از این رو، احتمالاً مفهوم درستی از مدیریت و رهبری در ذهن ندارند. آنها كار مدیریت را از دیدگاه معلمان می‌نگرند. گرچه این نگرش خوب و لازم است ولی كافی نیست. نقش مدیریت و رهبری آموزشی باید با توجه به همه عناصر و عوامل موثر در محیط آموزشی ایفا شود. از این رو، لازم است افرادی كه به مدیریت مراكز و سازمان های آموزشی گمارده می‌شوند به دانش و معلومات، نگرشها و مهارتهای ویژه‌ای مجهز باشند. (علاقه‌بند، 1372)

روشن است كه با تربیت مدیران شایسته برای سازمان های آموزشی می‌توان كیفیت حرفه‌های موجود در جامعه را رشد داد. در صورت انتخاب مدیران نالایق در مراكز آموزشی باید سقوط كیفیت آموزشی وزارت آموزش و پرورش و در نهایت همه رشته‌های آموزش عالی و بالاخره جامعه و تمامی مشاغل موجود در آن را پیش‌بینی كرد.

مدیریت صرفاً در مفهوم اداره كردن یک سازمان خلاصه نمی‌شود، بلكه یک مفهوم وسیعتر از آن را دربر می‌گیرد، همچون هدایت  كردن و بكارگیری آگاهی های شكل یافته كه توسل به آنها بازدهی سازمان را افزایش می‌دهد. مدیریت در مفهوم وسیع‌تر آن تخصص خاصی را لازم دارد كه فلسفه و روش و فنون خاصی را می‌طلبد و مستلزم آگاهی های قبلی مدیران از وظایف مدیریت می‌باشد. (عسكریان، 1376، ص146)

بنابراین آموزش مدیران سازمان های آموزشی مناسب‌ترین راه رشد كیفیت آموزش است. زیرا با ایجاد كلاسهای آموزش مدیران در دانشگاه ها می‌توان بر میزان تأثیر آموزش دانشگاهی از طریق تأثیر مدیران آموزشی در راهنمایی و نظارت معلمین افزود، و از طرفی دیگر پیچیدگی و وسعت قلمرو وظایف و عناصر متشكله مدارس امروز در مقایسه با مدارس گذشته نیاز به مدیران شایسته را در اولویت قرار می‌دهد.

 

اهداف تحقیق:

– اهمیت و ضرورت مسئله تحقیق   7

– اهداف تحقیق………. 10

فصل دوم

– پیشینة تاریخی تحقیق.. 11

– دیدگاه‌های‌ نظری تحقیق. 14

– تاریخ ادبیات تحقیق… 22

– تاریخچة مواد مخدر در جهان و ایران  29

– آنچه در مورد اعتیاد و مواد مخدر باید بدانیم؟……………………… 32

– شناخت شخصیت و طرز رفتار معتادین 34

– مشخصه‌ های اعتیاد…… 35

– مراحل اعتیاد……… 38

– آیا اعتیاد یک نوع بیماری است؟!    40

– چارچوب تئوریک تحقیق.. 42

– متغیرهای مستقل وابسته 44

– ارائه فرضیه‌های تحقیق. 45

– شاخص و معرف سازی….. 46

– تعریف نظری و عملیاتی متغیرها و شاخص‌ها……………………………. 48

فصل سوم

– روش شناختی تحقیق….. 52

– حجم نمونه و جامعه آماری  53

فصل چهارم

– تجزیه و تحلیل توصیفی و استنباطی داده‌ها ……………………… 54

– نتیجه‌گیری و خلاصه‌ی یافته‌ها   73

– پیشنهادات تحقیق…… 84

– محدودیت‌ها تحقیق…… 85

فصل پیوست‌ها

– پرسشنامه…………. 86

– جدول كدنامه………. 89

– منابع   93

چكیده

این تحقیق، پژوهشی است پیرامون علل گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر در این تحقیق جامعه آماری خود را با حجم نمونه 100 نفر و از میان معتادین مراجعه كننده به ستاد هماهنگی و توانبخشی سازمان بهزیستی (مركز شهید اشرفی اصفهانی) برگزیده‌ایم.

در این تحقیق، 6 فرضیه مطرح و مورد بررسی قرار گرفت، كه در نهایت تمامی فرضیه‌های ما مورد تأیید قرار گرفت. به عبارت دیگر رابطة معناداری میان فرضیه‌های مطرح شده و علل گرایش جوانان به مواد مخدر وجود دارد.

روش تحقیق مورد استفاده برای دست‌یابی به نتیجه، روش پیمایشی است كه البته در ضمن از دو تكنیك، روش كتابخانه‌ای و نیز پرسشنامه‌ای برای جمع‌ آوری اطلاعات سود جسته‌ایم.

در پژوهش انجام شده سعی شد كه نگاهی هر چند گذرا و سطحی به تعریف اعتیاد، مشخصه‌ های اعتیاد  مراحل اعتیاد، شناخت شخصیت معتادین، تاریخچة مواد مخدر در جهان و ایران و داشته باشیم. در انتهای تحقیق نیز پیشنهادات تحقیق را ارائه نمودیم تا بلكه در آینده محدودیتهای تحقیقی مانند آنچه كه در تحقیق فوق صورت گرفته از میان برداشته شود.

 

 

 

مقدمه

زندگی اجتماعی انسان تحت حاكمیت قواعد و هنجارهای اجتماعی است. اگر ما از قواعدی كه انواع رفتار را در زمینه‌های معینی به عنوان رفتارهای مناسب و رفتارهای دیگری را به عنوان رفتارهای نامناسب تعریف می‌كنند، پیروی نمی‌كردیم، فعالیتهایمان دستخوش هرج و مرج می‌گردید.

از سوی دیگر زندگی اجتماعی انسان با پدیده‌های اجتماعی نمود می‌یابد. پدیده‌های اجتماعی در واقع واقعیت‌هایی هستند كه جزء ذاتی زندگی اجتماعی بشر می‌باشند. حال اگر برخی از این پدیده‌ها در وضعیتی قرار گیرند كه از سوی جامعه، منفی تلقی شوند، ممكن است كه در حیات مطلوب اجتماعی اثر نامناسب گذارده و یا آن را تهدید نمایند. اما باید دانست كه تلقی منفی از یک پدیده اجتماعی در همه جوامع یكسان نیست و شاید معدودی از این پدیده‌ها را بتوان یافت كه وجود آنها در تمام یا اغلب جوامع همراه با تلقی منفی باشد. همچنین در یک جامعه خاص نیز تشخیص مثبت یا منفی بودن یک پدیده در میان گروه‌ها یا افراد مختلف، لزوماً یكسان نمی‌باشد. در این میان تلقی رهبران سیاسی جامعه، فراتر از یک تلقی فردی بوده و به مقدار زیادی در روند حیات جامعه تأثیر دارد.

اعتیاد به مواد مخدر یكی از مسائل مبتلا به امروز جهان است. پدیده‌ای است كه بیش از پیش نسل امروز و فردا را تهدید به نابودی می‌كند و این امر تقریباً درد جدیدی است، روزی نیست كه سمینارها و كنفرانس‌هایی با شركت عده‌ای صاحب نظران دنیا در زمینه‌های جرم شناسی، روان شناسی، جامعه شناسی و تشكیل نگردد و در پی از بین بردن این درد بی‌درمان نباشند. ولی از آنجا كه در فكر شناخت زمینه‌های اعتیاد بر نمی‌آیند غالباً طرق درمان پیشنهادی آنان نیز چاره درد نمی‌كند. این است كه می‌بینیم هر روز بر تعداد معتادین چه در ایران و چه در جهان افزوده می‌گردد.

 

بیان مسئله

مصرف مواد مخدر همچون خشخاش، هروئین، تریاك، ماری جوانا و تا حدودی بهتر از دیگر انواع انحرافات نشان می‌دهد كه تا چه حدی هر جامعه، برحسب زمان، مكان، جنس، سن، قوم، قبیله و طبقه مسائل جامعوی را تعریف و ارزش‌گذاری می‌كند.

امروزه مصرف این مواد و امثال آن، آثار مخرب اعتیاد و قاچاق انواع مواد مخدر بر ساختار سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع آسیب رسانده و نه تنها بصورت یک تهدید ملی بلكه فراتر از مرزهای ملی بصورت یک مسئله پیچیده جهانی در آمده كه شعاع مضرات و اثرات زیانبار آن گریبان‌گیر كشورهای بی‌شماری شده است كه شدت و وسعت این بحران كه از گذشته‌های دور بر جامعه جهانی سایر افكنده برحدی كه علاوه بر مسئوولین كشورهای توجه بسیاری از صاحبنظران و كارشناسان مسائل علوم اجتماعی را نیز به خود معطوف نموده و علی رغم رویكردهای جامع و تمهیدات اتخاذ شده در حل و كاهش این معضل در سطح ملی، منطقه‌ای و جهانی، هر روز عملاً شاهد وخامت بیشتر اوضاع و تشدید این مسئله مهم می‌باشیم.

اما اینكه چرا و چگونه اعتیاد بر مواد مخدر به عنوان مسأله تلقی می‌شود، بیشتر مربوط به نظر افراد و تجربه شخصی آنان است. چرا كه در سالهای اخیر تعداد فزاینده‌‌ای از مدم عام شهرها طرز تلقی بامدار او اغماضی را پذیرفته‌اند و معتقد شده‌اند كه این قوانین هستند كه مواد مخدر را خطرناك جلوه می‌دهند و در نتیجه مسائل مربوطه را نیز پدید می‌آورند. با این وجود در جامعه ما بسیاری از مواد مسأله ساز تلقی می‌شوند زیرا كه اغلب آنها، افراد را ناكار می‌سازند و توانائی آنان را برای ساماندهی امور خویش، اداره زندگی شخصی و خانوادگی دچار اختلال می‌كنند.

و این مسئله بدان علت است كه با مصرف این مواد، فرد معتاد حرمت ارزش های اخلاقی و جر هنجارهای جامعوی را پاس ندارند و در نتیجه قوانین را زیر پا گذارند و با پرخاش موجبات آزار دیگران را فراهم آورده و در نهایت دست بجرایم و جنایات آشكار یا پنهان مالی یا جانی بزنند.

اگر این واقعیت را بپذیریم كه انسان موجودی است اجتماعی و ساخته پرداخته بنیادهای فرهنگی، اقتصادی و روابط و مناسبات اجتماعی جامعه‌ای كه در آن پرورش یافته، پس ناچار باید این به این حقیقت كه پدیده‌های ناهنجاری همچون، دزدی، روسپیگری، اعتیاد و نیز ناشی از مناسبات و روابط حاكم در درون یک جامعه است. به این ترتیب مشخص می‌شود كه اعتیاد نه یک بیماری شخصی. بلكه یک عارضه اجتماعی است. به عبارت دیگر باید در كنار مسائل تاریخی و سیاسی گرایش به اعتیاد ـ كه البته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است ـ به جنبه‌های اجتماعی و فرهنگی آن نیز توجه كافی مبذول نمائیم و ساده‌انگاری مسئله را تنها در روابط با معتاد و خصوصیات شخصی و روانی آن ملاحظه كنیم. چرا كه اعتیاد یک مشكل اجتماعی است و باید در عمق جامعه ریشه‌یابی شود.

ما شاهد بیشترین مؤثرترین وپایدارترین اثر در رفتار آنان هستیم در حالی كه وقتی دانش آموزی را تنبیه می كنیمن نه تنها به هیچ یک از نیازهای خطری واساسی او پاسخ نمی دهیم بلكه تعادل حیاتی اش را برهم زده او را با تجربه ناخوش آیندی كه همواره ازآن گریز دارد مواجه می كنیم ولو اینكه بطور موقت رفتار مطلوب آن را كنترل كرده باشیم[2].

رسول خدا پایه رفتار با كودكان و نوجوانان را بر محبت استوار كرده وسفارش می كند كه آنان را گرامی بداریم وبا جایزه ای كه امكان وفایش هست انان را تشویق نمائیم.[3]

استفاده ازروش تشویق ومحبت یكی از روش های تربیتی بسیار مؤثر ونشانه صدر ونقش مطمئنه داشتن فرد است. خدای تعالی رمز پیروزی پیامبر اكرم (ص) رادر همین شرح صدور محبت ورزی پیامبر به امت خود می داند : به موجب لطف ورحمت الهی برایشان اموزشی نجواه وبا انان مشورت كن ( وبه آنان شخصیت بده )[4]

كودك اگر از لحاظ درسی واخلاقی در سطح غیر قابل قبولی باشد باید نقطه مثبتی در وضع رفتار وظاهر او یافت وازآن بعنوان جای پای برای تشویق وی استفاده كرده مثلا ممكن است دستهایش لطیف واز آن بعنوان جای پای برای تشویق وی استفاده كرده مثلا ممكن است دستهایش لطیف ویا موی سرش اصلاح شده ومرتب باشد همچنین ممكن است به تمیزی كفشهایش اهمیت بده ویا دفتر وكتاب خودرا خوب نگه داری كند. به هر حال باید از همان نقطه مثبت و روزنه كوچك نوری به زندگی تحصیلی كودك تابیده شخصیت قابل قبولی از او ساخت وزندگی جدیدی را برایش پی ریزی كرد. سرگرمیها وعلائق كودك نیز نباید از نظر معلم دور نماید[5].

مقداری توجه وتحسین برای هر كسی مفید است چون انسان نیاز به تایید واحترام دیگران دارد ومی خواهد در هر كاری كه فعالیت می كند دیگران كوشش او را قدر بدانند و برایش ارزش قائل شوند. منتها برای سرآمد شدن یا برجسته شدن ودریافت تحسین باید كوشش بیش از حد متعارف داشته والبته به موازات كوشش آمادگی واستعداد آن فعالیت ویژه هم باید در انسان باشد[6].

كودك باید عمل خوب را بر پایه عمل به وظیفه شخصی واجتماعی وبدون توقع داشتن پاداش انجام دهد ولی والدین به این عنوان كه او فردی وظیفه شناس است او را تشویق كنند. تشویق بهتر است صورت مالی پیدا نكند بلكه اولا كودك باید خواندن نماز را مانند دیگران وظیفه خود بداند و ثانیا تشویق ما از او بهعنوان ابزار رضایت از انجام وظیفه اش باشد. یعنی نشان دهیم كه از عملش خشنودیم وبعد در بستن بالاتر به او بفهمانیم كه خدا هم ازاین عمل او راضی است.

تشویق باید واحد ضوابط وحدود باشد یعنی اینكه نباید فرد برای عمل تشویق شود.

بلكه شایسته است كه رفتارهای خاص وبرجسته او مورد ستایش قرار گیرد. اما به جهت گستردگی موضوع فوق دراین پروژه فقط به موضوع تشویق می پردازیم كه البته از اهمیت خاصی ( ویژه ای ) نسبت به تنبیه در مواردی نیاز است ولی باید باشد كه شاعر عالی مقام سعدی می فرماید :

 

جمعه به مكتب آورد طفل گریز پای را

درس معلم اربود زمزمه محبتی

 

بیان مسئله :

با توجه به مسائلی كه گذشت می خواهیم بدانیم كه چه نوع تشویق اثر مثبت داد و چه نوع آن اثر منفی وآیا تشویق تنها راه موفقیت یک دانش آموزاست ؟ تشویق باید چگونه باشد آیا به نوع واندازه كاری كه انجام داده می شود بستگی دارد ؟ آیا واقعا تشویق بیش از روش های دیگر مانند تنبیه بر پیشرفت تحصیلی دانش اموزان تاثیر دارد؟ تشویق در منزل واز طرف والدین موثرتر است یا از طرف اولیاء مدرسه ؟ آیا از طریق تشویق می توان از نروی یک فرد حداكثر فایده را برد و تمام خواسته خود را بدست آنها (دانش آموازان) برآورده ساخت ؟ و آیا تشویق فردی موثرتر یا تشویق گروهی ؟

اسكینر روانشناس رفتارگرا چنین عقدیده دارد كه تنبیه شدید كودكان ونوجوانان در قبال انجام رفتار نا مطلوب ممكن است موقتا به حذف آن رفتار در كودك بینجامد ولی در بیشتر مواقع به بروز رفتارهای جبرانی انتقام جویانه وضد اجتماعی می گردد ویا مشكلات هیجانی دیگری را به بار می آورد تنبیه هایی كه معلمان بر كودكان روا می دارند از یک طرف مشكلات عاطفی وا ختلافات رفتاری را موجب می گردد واز طرف دیگر رابطه معلم شاگرد آشفتگی ایجاد كرده وامكان بازسازی وترمیم آن را مشكل ودر مواقعی دور از دسترس می سازد. در چنین شرایطی كودك تصور منفی را كه از معلم تنبیه

 گر دارد ممكن است به معلمان دیگر محیط آموزش وحتی فضای فیزیكی مدرسه …. دهد. معلمان پرخاشگر وهیجانی كه از عهده كنترل رفتار خودشان بر نمی آیند با تنبیه های شدید ومكرر آثار سوء در سازگاری شاگردان خود خواهند گذاشت ومقاومت آنها را در یادگیری دروس برخواهند انگیخت[7].

 

هدفهای تحقیق

بطور كلی انجام یک تحقیق مستلزم هدفهای است كه این هدفها از پیش در نظر هر محققی نقش بسته است چون تشویق در مدارس راهنمائی بطور تمامی مستقیم وغیر مستقیم صورت می گیرد وباد اهداف تحقیق نیز در برگیرنده روشها باشد لازم به ذكر است كه تشویق آموز قادر به انجام آن خواهد بود تا فرایندهای یاد گیری او تقویت

شده وعلاقه به حل مسائل پیدا نماید در این صورت هدفهای این تحقیق عبارتند از :

• انواع تشویق مستقیم عملكرد ومستقیم دانش آموز را تقویت می نماید.

روش های غیر مستقیم تشویق نیز باعث افزایش كارایی دانش آموزان می گردد.

[1] احمد بهشتی – مجله تربیت شماره (2) سال هشتم – ص 13

[2] دكتر غلامعلی افروز – چكیده ای از روانشناسی تربیتی چاپ اول – ص 43

[3] رضا فرهادیان – مجله تربیت شماره (1) سال هشتم – ص 19

[4] غلامرضا مدید عزیزی مجله پیوند شماره 74 – خرداد ص 18 – 17

[5] اسماعیل بیابانگر – مجله پیوند – شماره 74 مهر – 1374 ص 43

فصل دوم

 

تعاریف سلامت روان ………………………. 11

تاریخچه مختصری بر سلامت روان……………… 12

اصول بهداشت روان……………………….. 13

انجمن ملی بهداشت روانی (NIMH)……………… 15

رابطه ورزش با سلامت روان…………………. 15

زنان و فعالیت بدنی …………………….. 17

جمعیت مسن و فعالیت بدنی…………………. 18

تعاریف ورزش …………………………… 19

تاریخچه مختصری بر ورزش هندبال …………… 19

كاربرد ورزش هندبال در جامعه……………… 20

نظریه‌های ارائه شده درباره ورزش توسط محققان .. 21

مكتب انسان گرایی……………………….. 23

مكتب رفتار گرایی……………………….. 23

مكتب شناخت گرایی ………………………. 24

ورزش از دیدگاه اسلام ……………………. 25

ورزش و درمان ………………………….. 25

پیشینة مطالعاتی در جهان…………………. 27

پیشینة مطالعاتی در ایران ……………….. 29

فصل سوم

روش تحقیق …………………………….. 32

جامعه تحقیق……………………………. 32

نمونه تحقیق……………………………. 33

چگونگی نمونه‌برداری……………………… 33

توضیح درباره نمونه‌ها……………………. 34

نحوه نمره گذاری ……………………….. 33

ابزار تحقیق……………………………. 34

– روایی پرسشنامه ………………………. 36

– اعتباری پرسشنامه……………………… 37

روش آماری……………………………… 40

فصل چهارم

 

محاسبات آماری علائم جسمانی……………….. 44

تفسیر و بیان نتیجه علائم جسمانی…………… 44

محاسبات آماری علائم اضطرابی و خواب………… 48

تفسیر و بیان نتیجه علائم ضطرابی و خواب…….. 48

محاسبات آماری كاركرد اجتماعی…………….. 51

تفسیر و بیان نتیجه كاركرد اجتماعی………… 51

محاسبات و بیان افسردگی………………….. 54

تفسیر و بیان نتیجه افسردگی………………. 54

محاسبات آماری سلامت عمومی………………… 56

تفسیر و بیان نتیجه سلامت عمومی……………. 56

فصل پنجم

خلاصه‌ای از فصول…………………………. 60

مقایسه پژوهش حاضر با پژوهشهای پیشین………. 60

محدودیتهای پژوهش……………………….. 61

پیشنهادات …………………………….. 63

منابع و مآ‎خذ……………………………

 

فهرست جداول

جدول علائم جسمانی (1-4)………………….. 46

جدول علائم اضطرابی و اختلال خواب (2-4)……… 49

جدول كاركرد اجتماعی (3-4)……………….. 53

جدول علائم افسردگی (4-4)…………………. 55

جدول سلامت عمومی (5-4)…………………… 57

 

 

                  فهرست نمودارها

نمودار علائم جسمانی (1-4)………………… 46

نمودار علائم اضطرابی و اختلال خواب (2-4)……. 49

نمودار كاركرد اجتماعی (3-4)……………… 52

نمودار علائم افسردگی (4-4)……………….. 55

نمودار سلامت عمومی (5-4)…………………. 57

 

چكیده:

در این پژوهش به بررسی تاثیر ورزش بر سلامت روان در زنان ورزشكار و غیرورزشكار پرداخته شده است فرضیه‌های مورد بررسی در این پژوهش عبارتند از:

1- بین علائم جسمانی در زنان ورزشكار با زنان غیر ورزشكار تفاوت وجود دارد.

2- بین علائم اضطرابی و اختلال خواب در زنان ورزشكار با زنان غیرورزشكار تفاوت وجود دارد.

3- بین كاركرد اجتماعی در زنان ورزشكار با زنان غیر ورزشكار تفاوت وجود دارد.

4- بین افسردگی در زنان ورزشكار با زنان غیرورزشكار تفاوت وجود دارد.

گروه نمونه انتخاب شده در این پژوهش شامل 60 نفر از زنان دانشجوی 42-20 ساله می‌باشد كه 30 نفر از آنان دانشجویان ورزشكار حرفه‌ای مجموعه شهید شیرودی و 30 نفر دیگر از دانشجویان غیرورزشكار واحد قیامدشت در سال 1385 می‌باشند ابزار مورد استفاده در این آزمون پرسشنامه سلامت عمومی GHQ و روش آماری در این پژوهش t استیودنت می‌باشد بر اساس نتایج حاصله از این آزمون بین علائم جسمانی در زنان ورزشكار و غیرورزشكار با 03/3 t= و با اطمینان 99% و بین علائم اضطرابی و اختلال خواب با 11/3 t = وبا اطمینان 99% و بین كاركرد اجتماعی با 53/3 t =  و با اطمینان 99% و 999% و بین افسردگی با 59/2 t = و با اطمینان 95/%  و در نهایت بین سلامت عمومی با 57/2t= و با اطمینان 95% تفاوت معنادار وجود دارد.

مقدمه:

یكی از شاخص‌های مهم توسعه یافتگی كشورها، سطح سلامت و تندرستی افراد جامعه است. به بیان دیگر، سطح سلامت و تندرستی در كشورهای توسعه یافته مطلوب و مطابق با استانداردهای جهانی است. كارشناسان اهم راه‌های دستیابی به سلامت و تندرستی را تغذیه مناسب، رعایت اصول بهداشتی و اجرای فعالیت‌های جسمانی می‌دانند كه هر یک به نوبة خود نقش بسزایی در تامین سلامت جسم و روح افراد دارند. بهداشت جسمی و روانی از مقوله‌هایی است كه از دیرباز مورد توجه رهبران دینی و نخبگان علمی جوامع بوده است و در متون علمی تمدن های نخستین چون یونان، ایران، و روم فصول متعددی به اهمیت این مقوله اختصاص یافته است. (پهلوان، محمدرضا، 1383، ص 2)

جرج در باتلر[1] در كتاب مقدمه تفریحات سالم و بازی در جامعه به این نكته اشاره كرده كه تفریحات سالم و ورزش در گذراندن اوقات فراغت نقش سازنده‌ای در جامعه دارد. او معتقد است كه واژه بازی و ورزش در اوقات فراغت كودكان و جوانان نوعی بیان حالتهای روانی یا عاطفی و عادات رفتاری آنها است. اكثر نویسندگان و صاحبنظران ورزشی را عقیده بر این است كه بازی و ورزش یكی از عوامل اصلی و موثر در روند رشد كودكان، نوجوانان و جوانان است و در نزد بزرگسالان آثار فیزیولوژی و روانی دارد كه به بهداشت جسمی و ذهنی آنان كمك می كند. (نمازی زاده و سلحشور، 1361، ص 12)

غیر از تغذیه، ورزش باز هم تاثیر قدرتمندی بر سلامتی دارد. سالخوردگان سالم و بی‌تحرك بالای 80 سال كه استقامت آموزی را شروع می‌كنند (راه رفتن، رقص اروبیک و دوچرخه‌ سواری) قابلیت‌هایی كسب می‌كنند كه با قابلیت‌های افراد بسیار جوانتر برابر است. (سید محمدی، یحیحی؛1383، ص 310)

امروزه دوندگان و دوچرخه‌سواران در جاده ها و خیابان‌های شهرها و روستاها به چشم می خورند و باشگاه های بدنسازی همه جا مشاهده می‌شوند. اما در شیوة زندگی بیشتر بزرگسالان آمریكایی هنوز فعالیت بدنی، غیر منتظم است یا فقط به میزانی اندك دیده می‌شود. (میرزایی؛ الهه؛ 1384؛ ص 429)

حركت و جنبش از ویژگیهای حیات انسان دارای انگیزه و ریشه ای در سرشت او و عملی برای رشد و سلامت و نشاط آدمی است. نیازمند به حركت، ناگزیر از حركت است. منع انسان از حركت نه تنها سبب توقف رشد بلكه موجب افسردگی، بروز رفتار ناهنجار و از دست دادن شور و نشاط زندگی می گردد.

بدون هیچ‌گونه تردیدی جسم ورزشكار با ذهن و جان او و نیز رفتار و عملش رابطه اساسی دارد. (ملامحمد؛ محمدرضا؛ 1379؛ ص 32)

در سراسر جهان بیش از 60 درصد بالغین به مقدار كافی فعالیت بدنی مفید برای سلامتی را انجام نمی‌دهند. بی‌تحركی بیشتر در میان زنان، بالغین مسن‌تر، طبقات پایین از نظر اقتصادی- اجتماعی و افراد ناتوان شایع است. همچنین فعالیت بدنی با افزایش سن در دوران نوجوانی كاهش می‌یابد و این كاهش در طول سال های بزرگسالی ادامه پیدا می‌كند. در بسیاری از كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه كمتر از 13 درصد جوانان به مقدار كافی فعال هستند به طوری كه می توانند از سلامت حال و آینده خود سود ببرند. دختران نوجوان كمتر از پسران نوجوان فعال هستند. فعالیت بدنی و برنامه‌های آموزشی تربیت بدنی در مدارس در حال كاهش هستند كه این روند در سراسر جهان هشدار دهنده است. (حجت زاده علیه؛ 1383؛ ص 13)

بیان مسئله:

با توجه به مطالب ذكر شده و اهمیت موضوع ورزش و تاثیرات انكار ناپذیر آن بر سلامت جسمانی و روانی و به وجود آمدن سؤالات متعدد در ذهن پژوهشگر در این زمینه كه عبارتند از:

آیا بین ورزش و سلامت جسمانی رابط وجود دارد؟

آیا بین ورزش و اختلال خواب رابطه وجود دارد؟

آیا بین ورزش و كاركرد اجتماعی رابطه وجود دارد؟

آیا بین ورزش و علائم اضطرابی رابطه وجود دارد؟

آیا بین ورزش و افسردگی رابطه وجود دارد؟

به تحقیق و پژوهش در این زمینه ها می‌پردازیم.

تقدیم به . أ

تقدیر و تشکر . ب

 

فصل اول . 1

مقدمه. 2

تعریف موضوع تحقیق. 4

اهمیت موضوع. 6

اهداف تحقیق. 8

فرضیات تحقیق. 9

قلمرو تحقیق. 10

تعاریف اصطلاحات بکار رفته. 10

 

فصل دوم . 12

سیر تحول مدیریت. 13

نظریه های کلاسیک مدیریت. 14

نظریه مدیریت علمی. 14

نظریه مدیریت اداری (اصول گرایان). 15

نظریه بوروکراسی. 16

مزایا و محدودیت های عمده تئوری های کلاسیک مدیریت. 16

مکتب روابط انسانی. 16

تئوری مقداری مدیریت (علم مدیریت). 17

نگرش سیستمی- مدیریت نظام گرا. 17

مدیریت اقتضایی. 18

تاثیر تئوری های مدیریت بر مدیریت آموزشی. 18

تعاریف مدیریت و مدیریت آموزشی. 20

ویژگی های منحصر به فرد مدیریت آموزشی. 22

مهارت های مورد نیاز مدیران. 23

مهارت های مورد نیاز مدیران آموزشی برای مدیریت مدارس  25

عوامل موثر در موفقیت مدیران. 27

ارزشیابی اثر بخشی و کارآمدی مدیران. 28

عوامل موثر در اثر بخشی یک سازمان. 31

از دیدگاه دیگری اثر بخشی سازمانی به چهار عامل عمده زیر بستگی دارد. 32

وظیفه های مدیران. 32

وظایف مدیریت در رده های مختلف سازمانی. 33

برنامه ریزی. 33

انواع برنامه ها. 34

مراحل عمده برنامه ریزی. 35

مراحل عمده برنامه ریزی عبارتند از. 35

برنامه ریزی موثر. 35

سازماندهی. 37

تامین و بکارگیری نیروی انسانی. 38

نظارت و کنترل. 39

هدایت و رهبری. 40

انگیزش و رفتار. 41

سلسله مراتب نیاز ها. 42

نظریه انگیزش- بهداشت روانی. 43

تئوری y,x. 43

نظریه گروه های انسانی. 44

مطالعات و نظریه هائی در مورد رهبری. 45

 

روش صفات ممیزه رهبری. 45

تحقیقات رهبری دانشگاه اوهایو. 46

سیستم های مدیریتی لیکرت. 47

رهبری اقتضایی (هرسی و بلانچارد). 48

رهبری موفق و رهبری موثر. 48

همگامی و رهبری. 49

فرایند همگامی و رهبری. 49

رهبری مبتنی بر عشق و محبت. 50

فرایند رهبری در بر گیرنده چهار مفهوم اصلی است که عبارتند از  50

فرایند رهبری توام با عشق و محبت دارای سه مرحله اساسی است  51

مدیریت مشارکتی. 52

شرایط لازم برای اثر بخش بودن مشارکت. 53

مزایای مشارکت. 54

ایجاد تغییر و خلاقیت و نو آوری لازمه بقا و موفقیت سازمان ها  55

برنامه ریزی و اجرای تغییر. 55

فرایند تشخیص شامل موارد زیر است. 56

فرایند ایجاد تغییر. 56

خلاقیت و نوآوری. 57

فرایند خلاقیت. 58

ویژگی های افراد خلاق. 60

موانع خلاقیت. 60

استراتژی های نوآوری. 61

روابط انسانی. 62

روابط انسانی در مدرسه. 63

شاخص های روابط انسانی مطلوب در مدرسه. 65

عوامل موثر در ایجاد رضایت خاطر معلمان از کار خویش و محیط آموزشی  66

مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق. 69

فصل سوم. 75

جامعه آماری و روش نمونه گیری. 76

ابزار جمع آوری اطلاعات. 76

نحوه جمع آوری اطلاعات. 78

روش های آماری تحقیق. 78

 

فصل چهارم . 79

فرضیه یک. 80

فرضیه دو. 84

فرضیه سه. 88

فرضیه چهار. 92

فرضیه پنج. 96

جدول نتایج فرضیات. 100

 

فصل پنجم. 101

خلاصه تحقیق و نتیجه گیری. 102

نتایج دیگری که در ضمن تحقیق بدست آمده است. 103

پیشنهادات. 104

محدودیت ها و تنگناهای پژوهش. 105

 

پیوست . 107

پرسشنامه. 108

فهرست منابع. 111

فصل اول     طرح تحقیق

 

 

مقدمه

با اینکه امروزه مدیریت در دنیای پیچیده و متحول جایگاه اساسی خود را پس از فراز و نشیب های بسیار پیدا کرده است، به نظر میرسد در کشور ما بیان فوق مصداق کامل عینی پیدا نکرده است . مدیریت آموزشی نیز از این امر مستثنی نبوده و هنوز جایگاه واقعی خود را در مفهوم علمی خود باز نیافته است. هنوز هم در موارد بسیاری ،مدیران فعلی آموزشی در نهایت مدیران آموزشی به معنی مجری قوانین و مقررات جاری هستند نه «رهبر آموزشی» و لازمه این کار توجه به مدیریت آموزشی و بها دادن به آن در مفهوم علمی آن است.

از میان انواع مدیریت آموزشی، مدیریت آموزشی در سطح مدارس یکی از با اهمیت ترین و حساس ترین وظایف محسوب میگردد. آموزش در مدرسه انجام می گیرد و کیفیت آموزش و نتایج آن نیز به مدرسه بستگی دارد. لذا نظام آموزشی باید از مدیران توانا، کار آمد و کار آزموده در سطح مدارس برخوردار باشد تا بتواند وظایف خطیر خود را به نحو موثر به انجام برساند، و این امر مستلزم آن است که نظام آموزشی از یک در جهت پرورش و جذب مدیران ماهر و تحصیل کرده گام بردار و از طرف دیگر سیستم انتخاب و انتصاب مدیران آموزشی را طوری طراحی نماید که از طریق مدیران شایسته و کاردان و تحصیل کرده به سمت های مدیریت آموزشی انتخاب کردند.

توجه به وظیفه های خطیر مدارس و تامل در مورد وظایف مدیران آموزشی مدارس بر این امر دلالت دارد که وظیفه مدیران آموزشی در برنامه ریزی آموزشی و اجرای آنها خلاصه نمی شود بلکه ایجاد محیطی مساعد که همکاری موثر افراد را برای رسیدن به اهداف موجب شود، و هدایت و رهبری آموزشی و همچنین سازماندهی و نظارت و کنترل موثر نیز از وظایف اصلی مدیران محسوب میگردد، و انجام این وظایف، مهارت ها و توانایی های خاصی را می طلبد که این مهارت ها و توانائی ها نمی توانند صرفاً از طریق تجربه حاصل شوند و آموزش و کسب آگاهی های لازم علمی در کنار تجربه برای دست یافتن به این توانایی ها و مهارتها لازم و ضروری است.

دانش مدیریت به مدیران کمک می کند تا بتوانند دشواری های کار خود را از طریق مطالعه اصول، نظریه ها و آموزش فنون و روش های سودمند و موثر از میان بردارند و بتوانند به طور موثر از عهده تحولات و پویایی های کار خود برآیند- راه حل های خلاق برای مسائل و مشکلات خود ارائه دهند- منابع مادی و انسانی سازمان آموزشی خودشان را جهت کسب اهداف تعلیم  و تربیت، به خوبی بکار گیرند و به اقدامات پیشگیرانه در قلمرو کار و فعالیت خود مبادرت ورزند.

از آنجائیکه اجرا و مدیریت نظام های آموزش و پرورش در مقایسه با سایر بخش‌های فعالیت، افراد و منابع مادی و مالی بیشتری را به کار می گیرد، و از سوی دیگر با توجه به اینکه مسئولیت مدارس در قبال دانش آموزان و جوامع، بیشتر و پیچیده تر از گذشته شده است، آموزش های تخصصی برای مدیران مدارس بیش از هر زمان دیگری واجد اهمیت است و ضرورت دارد مدیران مدارس مهارت های جدیدی را در جهت انجام موثر وظایف شان فرا گیرند.

از طرفی چون لازم است هم عرض سایر امور اجتماعی، آموزش و پرورش نیز متحول گردد و با توجه به اینکه اگر قرار باشد در عرصه تعلیم و تربیت تحولی به وقوع بپیوندد باید از مدیریت آموزش و پرورش آغاز گردد، ضروری است در یک تحول اساسی در تربیت و به کارگیری مدیران آموزشی کارآمد که قادر باشند در شرایط متحول و پیچیده امروزی تحولات لازم را در آموزش و پرورش به طور اثر بخش عینیت بخشند و دستیابی به اهداف عالی تعلیم و تربیت را به نحو مطلوب میسر سازند، اقدامات اساسی صورت پذیرد.

 

تعریف موضوع تحقیق

سازمان ها عموماً اهداف خاصی را دنبال میکنند. نهاد آموزش و پرورش نیز در هر کشوری در پی اهداف خاصی است که از طریق سازمان های اجرایی آن، یعنی مدارس به واقعیت می پیوندند. از سوی دیگر مدیران مدارس نیز مانند هر مدیری دیگری انجام وظایف مدیریتی همچون برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و رهبری و کنترل را به نحوی به عهده دارند. به نظر می رسد مدیران تحصیل کرده در رشته های مدیریت به نیکو ترین وجه از عهده این وظایف برآیند و نقش اساسی را در اثر بخش نمودن فعالیت های سایر کارکنان داشته باشند و از سایر مدیران کارآمد تر و اثر بخش تر باشند. ولی در صحنه عمل، مشخص نیست که این مدیران تا چه حد اینگونه عمل می نمایند و یا کارآمد تر از سایر مدیران هستند. مقایسه کارآمدی مدیران تحصیل کرده در رشته های مدیریت با سایر مدیران آموزشی این امکان را فراهم می آورد که از یک طرف میزان اثر بخشی مدیران تحصیل کرده در رشته های مدیریت در صحنه عمل به وضوح روشن شود و از سوی دیگر میزان تفاوت های معنی دار موجود بین مدیران تحصیل کرده در رشته های مدیریت و سایر مدیران آموزشی مدارس راهنمایی هم از نظر میزان دستیابی به اهداف سازمانی و هم از نظر نحوه انجام وظایف مدیریتی آشکار گردد، و از این طریق نقش آموزش های مدیریتی در اثر بخش مدیران به طور عینی تر و واقعی تر مشخص شود.

از آنجائیکه در آموزش و پرورش اهداف سامانی دارای ویژگی های منحصر به فردی بوده و سنجش آنها به صورت واقعی تر و عینی تر چندان که شایسته و دقیق باشد مقدور نیست و از سوی دیگر با توجه به اینکه اثر بخشی مدیران بر اساس میزان دستیابی به اهداف ممکن است ملاک صحیح و معتبری نباشد و عوامل دیگری غیر از خود مدیر در دستیابی به اهداف، موثر بوده باشند، لذا در این تحقیق از توجه صرف به اهداف، پرهیز نموده و نحوه انجام وظایف مدیریتی به طور اثر بخش نیز مورد مقایسه قرار می گیرد که میتواند به عنوان یک روش سنجش اثر بخشی مدیران، تکمیل کننده روش ارزیابی بر مبنای دستیابی به اهداف بوده و نقایص و کاستی های آن را جبران نماید. در این صورت نتایج بدست آمده با واقعیت منطبق بوده و می تواند دارای اعتبار کافی باشد و در ضمن نقش سایر عواملی که ممکن است در موفق بودن مدیر موثر بوده و مدیر در آنها نقشی نداشته است خنثی گرد و فقط توانایی و مهارت های شخصی مدیران مورد بررسی و مقایسه قرار گیرند.

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                      شماره صفحه

 

چکیده………………………………………………………………………………………………………… 1

 

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

 

-1-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………. 3

 

 

-2-1 بیان مسأله………………………………………………………………………………………….. 4

 

 

-3-1 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش……………………………………………………………. 7

 

 

-4-1 اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………. 8

 

 

-1-4-1 هدف اصلی:……………………………………………………………………………………. 8

 

-2-4-1 اهداف فرعی:………………………………………………………………………………….. 9

 

-5-1 متغیرهای پژوهش……………………………………………………………………………… 10

 

 

-1-5-1 متغیرمستقل:………………………………………………………………………………….. 10

 

-2-5-1متغیرهای وابسته: 10………………………………………………… …………………………..

 

-6-1فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………. 10

 

 

-7-1تعریف واژه ها و اصطالحات………………………………………………………………… 12

 

 

-1-7-1تعاریف نظری )مفهومی( 12……………………………………….. …………………………..

 

-2-7-1تعاریف عملیاتی )عملی(……………………………………………………………………. 13

 

 

 

ح

 

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش

 

 

-1-2 مقدمه……………………………………………………………………………………………….. 16

 

 

 

-2-2 مبانی نظری پژوهش………………………………………………………………………….. 16

 

 

-1-2-2 اضطراب اجتماعی 16……………………………………………… …………………………..

 

-1-1-2-2 معنای اضطراب…………………………………………………………………………. 17

 

-2-2-2 ویژگی های اضطراب اجتماعی 18……………………………… …………………………..

 

-3-2-2 جنبه های اضطراب اجتماعی 19………………………………… …………………………..

 

-1-3-2-2 جنبه های ادراكی 19…………………………………………….. …………………………..

 

-2-3-2-2 جنبه های رفتاری……………………………………………………………………… ..21

 

-3-3-2-2 جنبه های فیزیولوژیکی 22…………………………………….. …………………………..

 

-4-2-2 انواع اضطراب از نظر روان شناسان………………………………………………… 23

 

-5-2-2 دیدگاه های نظری درباره مفهوم اضطراب 23………………… …………………………..

 

-6-2-2 افسردگی……………………………………………………………………………………….. 26

 

-7-2-2 خشم…………………………………………………………………………………………….. 29

 

-8-2-2 خودپنداره 32………………………………………………………….. …………………………..

 

-9-2-2 خودناتوان سازی 35…………………………………………………. …………………………..

 

-10-2-2 اختالل خوردن 39………………………………………………….. …………………………..

 

-11-2-2 شاخص توده بدنی 41…………………………………………….. …………………………..

 

-3-2 پیشینه پژوهش………………………………………………………………………………….. 42

 

 

 

 

ط

 

-1-3-2 پژوهش های انجام شده در داخل كشور……………………………………………….. 42

 

-2-3-2 پژوهش های انجام شده در خارج از كشور 46……………….. …………………………..

 

-4-2 خالصه و جمع بندی……………………………………………………………………………. 48

 

 

فصل سوم: روش اجرای پژوهش

 

 

-1-3مقدمه………………………………………………………………………………………………… 51

 

 

-2-3روش پژوهش…………………………………………………………………………………….. 51

 

 

-3-3 جامعه ی آماری…………………………………………………………………………………. 51

 

 

-4-3 حجم نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………. 52

 

 

-5-3 ابزار گردآوری داده ها………………………………………………………………………… 52

 

 

-6-3 روایی و اعتبار ابزار پژوهش………………………………………………………………. 54

 

 

-7-3 روش های تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………….. 56

 

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

 

 

-1-4 مقدمه……………………………………………………………………………………………….. 58

 

 

-2-4 تجزیه و تحلیل توصیفی متغیر ها………………………………………………………….. 58

 

 

-3-4 تجزیه و تحلیل استنباطی متغیر ها…………………………………………………………. 59

 

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

 

 

-1-5 خالصه…………………………………………………………………………………………….. 78

 

 

-2-5 بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………. 78

 

-3-5 محدودیت ها……………………………………………………………………………………… 93

 

 

-4-5 پیشنهادات…………………………………………………………………………………………. 93

 

 

-1-4-5 پیشنهاد پژوهشی…………………………………………………………………………….. 93

 

-2-4-5 پیشنهاد كاربردی…………………………………………………………………………….. 94

 

منابع فارسی……………………………………………………………………………………………… 95

 

 

منابع غیرفارسی………………………………………………………………………………………. 102

 

 

پیوست ها

 

 

……………………………………….. )DASS(

 

 

مقیاس صفت خشم اسپیلبرگر………………………………………………………………………. 109

 

 

Concept 1978 (BSCT)

 

110………………………………………………………………………………………….. Test (BSCT

 

 

مقیاس خودناتوان سازی جونز و رودوالت…………………………………………………….. 119

 

……………………………………………………….. EDDS

 

 

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………… 134

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                      شماره صفحه

 

جدول:1-4 محاسبه شاخص های توصیفی متغیرهای پژوهش 59….. …………………………..

 

جدول :2-4 محاسبه میزان تأثیر اضطراب بر شاخص توده بدنی 59 …………………………..

 

جدول :3-4 محاسبه میزان تأثیر افسردگی بر شاخص توده بدنی 60.. …………………………..

 

جدول :4-4 محاسبه میزان تأثیر خشم بر شاخص توده بدنی………………………………… 60

 

جدول :5-4 محاسبه میزان تأثیر خودپنداره بر شاخص توده بدنی…………………………. 61

 

جدول :6-4 محاسبه میزان تأثیر خود ناتوان سازی بر شاخص توده بدنی 62      ………………………..

 

جدول :7-4 شاخصهای برازش مدل اندازه گیری متغیر 63………….. …………………………..

 

جدول :8-4 محاسبه میزان تأثیر اضطراب بر بی اشتهایی عصبی……………………….. 64

 

جدول :9-4 محاسبه میزان تأثیر افسردگی بر بی اشتهایی عصبی 65 …………………………..

 

جدول :10-4 محاسبه میزان تأثیر خشم بر بی اشتهایی عصبی…………………………….. 65

 

جدول :11-4 محاسبه میزان تأثیر خودپنداره بر بی اشتهایی عصبی 66 …………………………..

 

جدول :12-4 محاسبه میزان تأثیر خود ناتوان سازی بر بی اشتهایی عصبی 66  ………………………

 

جدول :13-4 شاخصهای برازش مدل اندازه گیری متغیر 68……….. …………………………..

 

جدول :14-4 محاسبه میزان تأثیر اضطراب بر پراشتهایی عصبی 68   …………………………..

 

جدول :15-4 محاسبه میزان تأثیر افسردگی بر پراشتهایی عصبی 69     …………………………..

 

جدول :16-4 محاسبه میزان تأثیر خشم بر پراشتهایی عصبی 69….. …………………………..

 

 

ل

 

جدول :17-4 محاسبه میزان تأثیر خودپنداره بر پراشتهایی عصبی 70   …………………………..

 

جدول :18-4 محاسبه میزان تأثیر خود ناتوان سازی بر پراشتهایی عصبی 70   ………………………..

 

جدول :20-4 محاسبه میزان تأثیر اضطراب بر اختالل پرخوری 72 …………………………..

 

جدول :21-4 محاسبه میزان تأثیر افسردگی بر اختالل پرخوری 73.. …………………………..

 

جدول :22-4 محاسبه میزان تأثیر خشم بر اختالل پرخوری 73…….. …………………………..

 

جدول :23-4 محاسبه میزان تأثیر خودپنداره بر اختالل پرخوری 74 …………………………..

 

جدول :24-4 محاسبه میزان تأثیر خود ناتوان سازی بر اختالل پرخوری 74      …………………………

 

جدول:25-4 شاخصهای برازش مدل اندازه گیری متغیر 76………… …………………………..

 

فهرست نمودارها

 

عنوان                                                                                                      شماره صفحه

 

نمودار:1-4تحلیل مسیر اثر اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره و خود ناتوان سازی بر

 

شاخص توده بدنی 62……………………………………………………………………………. )BMI(

 

نمودار :2-4 تحلیل مسیر اثر اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره و خود ناتوان سازی بر بی

 

 

اشتهایی عصبی 67………………………………………………………………. …………………………..

 

نمودار :3-4 تحلیل مسیر اثر اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره و خود ناتوان سازی بر پر

 

 

اشتهایی روانی 71……………………………………………………………….. …………………………..

 

نمودار:4-4 تحلیل مسیر اثر اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره و خود ناتوان سازی بر بی

 

 

اختالل پر خوری 75…………………………………………………………….. …………………………..

چکیده

 

هدف اصلی پژوهش حاضر مدل ساختاری نقش متغیرهای اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره و خود ناتوان سازی بر اختالل خوردن و BMI بود. با توجه به اهمیت تصویر بدنی و شاخص توده بدنی و عوامل روانشناسی مختلفی كه می تواند بر این مسئله تأثیر بگذارد، انجام پژوهش حاضر از بعد نظری، عملی و كابردی دارای اهمیت و ضرورت است. روش پژوهش با توجه به ماهیت موضوع، مطالعه توصیفی از نوع همبستگی است و جامعه آماری در این پژوهش عبارتند بودند از 750 نفر كه شامل كلیه مردان و زنانی كه دچار اختالل در شاخص توده بدنی )BMI ≤ 25( )BMI( بوده و در دوره زمانی سه ماه از اول آّبان ماه 1394 تا پایان دی ماه 1394 به دو كلینیک تغذیه شهرستان ساری مراجعه نمودهاند. حجم نمونه آماری با توجه به جدول كرجسی و مورگان تعداد 256 نفربود. روش گرد آوری داده ها دو روش كتابخانه ای و روش میدانی بوده است . ابزارهای گرد آوری داده ها شامل پرسشنامه های DASS-21برای سنجش اضطراب، افسردگی و استرس، خشم اسپیلبرگر، خودپنداره بک )BSCT(، خود ناتوان سازی جونز و رودوالت )SHS( و تشخیص اختالل خوردن )EDDS( بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها در بخش آمار توصیفی از نرم افزار آماری SPSS ویرایش 22

 

• برای آزمون فرضیه های پژوهش از مدل تحلیل ساختاری و آزمون رگرسیون با كمک نرم افزار Lisrel استفاده شد.یافته های پژوهش نشان داد كه اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره

 

• خوناتوان سازی نقش موثر و مثبتی بر شاخص توده بدنی )BMI(، بی اشتهایی عصبی، پراشتهایی روانی و اختالل پرخوری افراد مورد بررسی داشته است.

 

کلیدواژهها: اضطراب، افسردگی، خشم، خودپنداره، خودناتوان سازی، اختالل خوردن، شاخص توده بدنی .BMI

 

 

فصل اول:

 

کلیات پژوهش

 

 

-1-1 مقدمه

جهان معاصر توأم با پیشرفت ها و رشد عقالنی كه در بطن خود ایجاد كرده توجه خود را بر مسائل شخصیتی انسان متمركزتر كرده است. مسائلی كه شاید 100 سال پیش از این، موضوعاتی پیش پا افتاده و غیرمهم تلقی می شده اند. از جمله مسائل مورد بحث شخصیتی انسان كه قبالً كمتر به آن پرداخته شده است، تصویر بدنی است. تصویر بدنی بیانگر نگرش فرد از خود همراه با احساسات و افکاری است كه می تواند تغییر دهنده رفتار او در شرایط گوناگون و در جهات مثبت یا منفی باشد. این تصویر ذهنی می تواند تحت تأثیر عواملی چون

 

رشد جسمانی، تعامالت فرد با محیط اجتماعی، سوانح، آسیب و جراحات بدنی قرار گیرد و نگرانی از تصویر بدنی را در فرد ایجاد كند )سوگار1، .)2003

 

دامنه تصویر بدنی و نگرانی از آن تا به آنجا گسترش یافته است كه مشغله ذهنی بسیاری از افراد، به ویژه جوانان گردیده و روزانه زمان و هزینه زیادی صرف تفکر و تغییرات ظاهری در بدن می شود )گرین و پریثارد2، .)2003 این امر به گونه ای است كه این افراد ساعت ها در مورد تصویر بدنی خود فکر می كنند و با تغییر در آرایش و پوشیدن لباس های متنوع و قرار گرفتن در وضعیت های خاص سعی در پوشاندن نقائص ظاهری خود دارند كه بیشتر زائیده تصور ذهنی آنان از بدنشان است. به نظر می رسد رضایت از تصویر بدنی در بین جوانان، مستلزم رضایت از پنج عامل بدنی باشد. این عوامل عبارتند از: تناسب اندام، زیبایی ظاهری، سالمت بدنی، پاكیزگی و بهداشت و زیبائی پوست و مو و توانایی كنترل وزن )پاشا، نادری و اكبری، .)1387

1 . Sugar 2 . Green & Prithard

 

3

نارضایتی از این تصویر بدنی می تواند پیامدهایی چون اضطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی، اختالالت روانی، تضعیف خودپنداره و عزت نفس را در پی داشته باشد. از نظر مات و المسدن)2004( 1 تصویر بدنی به عنوان یک ساختار چند بعدی قابل تغییر است.

 

در این فصل به مباحثی مانند: بیان مسئله، اهمیت و ضرورت انجام پژوهش، اهداف پژوهش، فرضیه های پژوهش، تعاریف واژه ها و اصطالحات، محدوده های پژوهش و سرانجام نیز متغیرهای پژوهش پرداخته خواهد شد.

 

-2-1 بیان مسأله

 

پذیرش اجتماعی به طور تنگاتنگ با خود نمایشگری )فرایندی كه به واسطه آن فرد به منظور نظارت و كنترل تأثیر سایرین روی خود تالش میكند(، مرتبط است. بهگونهای كه هر قدر این نگرانی از خود نمایشگری بیشتر باشد، به احتمال بیشتری فرد از راهبردهای محافظت از احساس خود یا بهزیستی استفاده میكند. این راهبردها میتواند به طور وسیع برای محافظت ازمن یا ارتقاء من به كار گرفته شوند. یعنی رفتارهایی كه برای ایجاد تصویری مطلوب طراحی شده و كنشوری آنها بهبود بدن و تصویری متناسب از خود است)آگاه هریس، جان بزرگی و گلچین، .)1391

 

از آنجا كه امروزه داشتن ظاهری مناسب در فرهنگ و جوامع غربی و شرقی رواج یافته است )اكلوند وبیانکوف2،.)2000 پژوهشها نشان میدهند كه بسیاری از افراد به ویژه زنان برای

 

. Mott & Lumsden . Eklund & Bianco

4

دستیابی به ظاهرمتناسب وكاهش وزن از رفتارهای غذا خوردن استفاده میكنند )فورمن هافمن1، .)2004

 

در واقع چاقی و اضافه وزن یک بیماری و ناهنجاری با اهمیت اجتماعی و اقتصادی است. این امر در اثر عدم تعادل انرژی در طی یک دوره ی زمانی است. علت این عدم تعادل انرژی كه در نهایت منجر به چاقی و اضافه وزن می شود، تركیبی از چند عامل مختلف است و می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد )پتکووا2 و همکاران، .)2014

 

چاقی عامل مهمی در افزایش مشکالت روانشناختی است. برای مثال استورچ3 و همکاران )2007( در مطالعه ی خود بیان كرده اند كه مسخره شدن توسط دوستان به خاطر چاقی به شکل مثبت و معناداری با عالیم درونی شده و برونی شده ای كه توسط والدین گزارش شده است، ارتباط دارد. با توجه به اهمیت بحث چاقی و تأثیراتی كه می تواند بر رفتارهای روانشناختی افراد داشته باشد، می توان این مسئله را از مسائل حائز اهمیت در پژوهش های روانشناسی دانست، چرا كه عوامل مختلف روانشناسی از جمله اضطراب4، افسردگی5، خشم6،

 

خودپنداره7 و خودناتوان8 سازی می توانند بر رفتار خوردن و شاخص توده بدنی در افراد تأثیرگذار بوده و آن را تحت تأثیر قرار دهند. در ادامه به شرح مختصری در زمینه مفاهیم هر كدام از این مشکالت روانشناختی می پردازیم.

 

. Forman Hofman

 

2. Petkova 3. Storch . Anxiety

. Depression . Anger . self-concept . self-handicapping

5

اضطراب یک احساس منتشر بسیار ناخوشایند است كه اغلب با عالئم دستگاه اتونوم )مثل اسهال، احساس سرگیجه و سبکی در سر، تعریق مفرط، تشدید رفلکس ها و غیره( همراه می شود )احمدی و همکاران، .)1392 از سوی دیگر افسردگی اختاللی است كه با كاهش انرژی و عالقه، احساس گناه، اشکال در تمركز، بی اشتهائی و افکار مرگ و خودكشی مشخص می شود و با تغییر در سطح فعالیت، توانائی های شناختی، تکلم، وضعیت خواب، اشتها و سایر ریتم های بیولوژیک همراه است. افسردگی منجر به اختالل در عملکرد شغلی، روابط اجتماعی و بین فردی می شود )ایلدرآبادی و همکاران، .)1383

 

خشم هیجان خطرناكی است، زیرا در پی تخریب و از بین بردن آن چیزی یا كسی است كه سازوكار آن را مانعی بر سر راه خود می داند. افزایش فشار خون و ضربان قلب و تحریکات بدنی ناشی از خشم ممکن است برای فرد خطرناک باشد. خشم اگر هم ابراز نشود و درون ریز شود، خصومت را در درون فرد افزایش می دهد و به عملکرد او در موقعیت های بین فردی و اجتماعی و سازگاری با دیگران، دستیابی به اهداف، زندگی خانوادگی و موقعیت های شغلی آسیب می زند )هاشمیان، شفیع آبادی و سودانی، .)1387

 

مفهوم خودپنداره، یک مفهوم چند بعدی است كه اشاره به ادراک فرد از خود در رابطه با ویژگی هایی مانند: تحصیالت، نقش های جنسی و جنسیتی، وضعیت ظاهر جسمانی و موارد دیگر دارد. مفهوم خودپنداره با مفهوم عزت نفس و احساس خشنودی از زندگی ارتباط نزدیکی دارد )رئیسون و همکاران، .)1393

 

خودناتوان سازی فرایندی را توصیف می كند كه عزت نفس فرد را در مواجهه با خطرات بالقوه حفظ می كند. از نظر برگالس و جونز)1978( 1 خودناتوان سازی شامل هر فعالیت یا مجموعه ای از عملکردهاست كه فرد آن ها را به كار می گیرد تا فرصت ها را برای خارجی جلوه دادن شکست افزایش دهد و یا بهانه و عذری برای شکست خود فراهم نموده و موفقیت را به عوامل درونی نسبت دهد )فاتحی زاد

2-1 بیان مسئله

 

 

در جامعه به شدت پویا و پرشتاب کنونی که اولین برداشت ها و تأثیرات در طرف مقابل مهم هستند؛ ظاهر افراد، نمادها و نشانه های خارجی، منزلت و اهمیت بسزایی می یابند )کیوان آرا،

ربانی و ژیانپور، .)1389 زیبایی بر این اساس به عنوان یکی از مولفه های جایگاه اجتماعی در ارزیابی موقعیت های اجتماعی افراد جامعه مهم قلمداد می گردد. شکل گیری پدیده ای به نام جراحی پالستیک، شاید بزرگترین کمک ممکن را به کسانی کرد که از قیافه و ظاهر خود ناراضی بودند )خانجانی، باباپور و صبا، .)1391 امروزه جراحی زیبایی یکی از شایع ترین اعمال جراحی است که در جهان صورت می گیرد و روز به روز نیز بر تعداد متقاضیان چنین اعمالی افزوده می شود. با توجه به اهمیت موضوع و رواج روز افزون آن، مطالعات متعددی در زمینه عوامل روانشناختی مرتبط با جراحی های زیبایی به صورت عام و جراحی زیبایی بینی به صورت خاص انجام شده است. بابوکو، لطیف اگلو، آتابای، اورال و کوسان)2003( 1 جنبه های اجتماعی عمل جراحی زیبایی بینی را بررسی کرده و نتیجه گرفتند که اکثر متقاضیان خانم های جوان، مجرد و دارای تحصیالت باال هستند. همچنین در ایران نیز نتایج پژوهش خانجانی، باباپور و صبا )1391( نشان داد که بین افراد متقاضی و غیرمتقاضی جراحی زیبایی از لحاظ اختالالت اضطرابی، افسردگی و تصویر بدنی تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین یافته های پژوهش نیکنام، فرارویی، کامکار، فوالدی و محمدی )1391( بیانگر تفاوت معنادار بین افرادیکه جراحی بینی انجام داده اند با افراد عادی در استانداردهای فردی، نظم و ترتیب، نگرانی در مورد اشتباهات، انتقادات والدین، شک و تردید و انتظارات والدین بوده است. در عین حال جراحی های زیبایی و پالستیک از جمله جراحی بینی می تواند دالیل مختلفی داشته و بر ویژگی های روانشناختی متفاوتی در فرد تأثیر داشته باشد.

 

 

1 . Babuccu, Latifoqlu, Atabay, Oral & Cosan

 

19

 

به نظر می رسد که شخصیت های کمال گرا بیشترین متقاضیان جراحی زیبایی و به خصوص جراحی زیبایی بینی را تشکیل می دهند و بخش عمده ای از نارضایتی بعد از عمل مربوط به این افراد است )فیتزپاتریک، شری، هارتلینگ، هویت، فلت و شری1، .)2011 از نظر روانشناسی کمال گرایی مربوط به افرادی است که معیارهای باال و دست نیافتنی برای خود وضع می کنند )یند، ساولیچ، کوقتری و شفران2، .)2011 این افراد تمایل دارند امور به بهترین وجه انجام گیرد و نتایج امور برایشان رضایت بخش نیست. این خصیصه در مواردی در افراد بسیار تشدید شده و به شکل بیمارگونه و وسواس فکری تبدیل می شود که در این حالت تصویری که فرد از خود دارد نامطلوبتر از تصویر واقعی خود می باشد و در نتیجه اگر داوطلب جراحی های زیبایی باشند به دلیل شرایط ویژه روانی با نارضایتی بعد از عمل رو به رو خواهند شد )فیتزپاتریک و همکاران، .)2011 شری، هویت، فلت و لی باگلی)2007( 3 در پژوهش خود نشان دادند که کمال گرایی همچنین به عنوان عاملی برای انجام جراحی زیبایی است. همچنین حسینی، قاسمی، موالئی گنابادی و رضایی )2010( نیز در پژوهش خود نشان دادند که اکثر افراد متقاضی جراحی زیبایی، کمال گرا بوده و افکار و رفتار وسواسی دارند و به همین دلیل هر گونه نقص کوچک یا عدم تقارن به وسیله این بیماران بزرگ جلوه داده می شود و همین امر باعث می شود که به جراحی زیبایی اقدام کنند یا بالفاصله بعد از اقدام به جراحی زیبایی درخواست عمل مجدد کنند.

 

یکی از مهم ترین مسائل در جامعه به ویژه جامعه ایرانی برقراری سالمت جنسی در جامعه است. سازمان بهداشت جهانی، بهداشت و سالمت جنسی را یکپارچگی و هماهنگی میان

1 . Fitzpatrick, Sherry, Hartling, Hewitt, Flett & Sherry 2 . Yiend, Savulich, Coughtry & Shafran 3 . Sherry, Hewitt,

 Flett & Lee Baggley

 

20

 

 

ذهن، احساس و جسم می داند که جنبه های اجتماعی و عقالنی انسان را در مسیر ارتقاء شخصیت او سوق داده و منجر به ایجاد ارتباط و عشق می شود. لذا هر گونه اختالل که منجر به ناهماهنگی و در نتیجه عدم رضایت از رابطه جنسی شود، می تواند اختالل جنسی را به همراه داشته و سالمت جنسی فرد را تحت تأثیر قرار دهد )بلوریان و گنجلو، .)1386 در پژوهش هایی که در حوزه سالمت جنسی در ایران انجام شده است، مشخص شده که میزان اختالالت عملکرد جنسی در زنان و مردان ایرانی به نسبت باالست. نرخ طالق نیز در سال های اخیر سیر صعودی داشته است و یکی از عوامل موثر در این طالق ها، عدم ارضای غریزه جنسی و راضی نبودن از زندگی جنسی گزارش شده است )حسین رشیدی، کیانی، حق اللهی و شهبازی صیقلده، .)1394

 

سالمت اجتماعی در کنار سالمت جسمی و روانی یکی از ارکان تشکیل دهنده سالمت است. در حقیقت زمانی فرد را دارای سالمت اجتماعی می دانیم که بتواند فعالیت ها و نقش های اجتماعی خود را در حد متعارف بروز و ظهور دهد و با جامعه و هنجارهای اجتماعی احساس پیوند و اتصال نماید. مفهوم سالمت اجتماعی دارای شاخص های متعددی است که این ابعاد شامل: انسجام اجتماعی، پذیرش اجتماعی، مشارکت اجتماعی، شکوفایی اجتماعی و انطباق اجتماعی می باشد )پورافکاری، .)1391

 

با توجه به مطالب مطرح شده و اهمیت سالمت عمومی و جنبه های مختلف آن از جمله سالمت جنسی و سالمت اجتماعی و روحیه کمال گرایی انسان و از سوی دیگر درخواست های روزافزون انجام انواع جراحی های زیبایی، به ویژه جراحی زیبایی بینی در کشور ما، پژوهش حاضر به دنبال پاسخ گویی به این سئوال است که آیا بین سالمت اجتماعی، سالمت

 

تشکر و قدردانی…………………………………………………………………………………………………………….. 4

 

فصل اول

 

بیان مسأله…………………………………………………………………………………………………………………… 9

 

اهمیت و ضرورت تحقیق…………………………………………………………………………………………………. 10

 

اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….. 11

 

پیشینیه پژوهش

 

مرور منابع یا ادبیات تحقیق……………………………………………………………………………………………….. 11

 

اهمیت و ضرورت ازدواج………………………………………………………………………………………………… 11

 

چرا افراد ازدواج میکنند؟………………………………………………………………………………………………….. 12

 

دلایل ازدواج……………………………………………………………………………………………………………….. 12

 

اهداف ازدواج………………………………………………………………………………………………………………. 13

 

ملاکها و شرایط ازدواج……………………………………………………………………………………………………. 15

 

جایگاه و نقش رشد در ازدواج…………………………………………………………………………………………….. 19

 

رابطه ملاکهای گزینش همسر با موفقیت در زندگی……………………………………………………………………… 21

 

زناشویی

 

موفقیت زندگی در رابطه با اهداف ازدواج……………………………………………………………………………….. 21

 

همسان همسری یک قاعده جهانی…………………………………………………………………………………………. 22

 

عوامل مؤثر بر گزینش همسر…………………………………………………………………………………………….. 23

 

نقش والدین در ازدواج جوانان…………………………………………………………………………………………….. 24

 

عوامل مؤثر در زندگی زناشویی موفق…………………………………………………………………………………… 25

 

ویژگیهای یک ازدواج موفق………………………………………………………………………………………………. 26

 

عواملی که سازگاری زناشویی را دشوار میسازد………………………………………………………………………… 27

 

مفهوم شخصیت…………………………………………………………………………………………………………….. 28

 

رویکردهای اصلی شخصیت……………………………………………………………………………………………… 29

 

 

رویکردهای روان پویشی…………………………………………………………………………………………………. 29

 

دیدگاه ساختاری……………………………………………………………………………………………………………. 29

 

دیدگاه پویشی……………………………………………………………………………………………………………….. 29

 

دیدگاه اقتصادی…………………………………………………………………………………………………………….. 30

 

رویکرد پدیدارشناختی……………………………………………………………………………………………………… 30

 

 

 

5

 

رویکرد شناختی……………………………………………………………………………………………………………. 31

 

رویکرد رفتاری……………………………………………………………………………………………………………. 32

 

رویکرد یادگیری اجتماعی………………………………………………………………………………………………… 32

 

رویکرد صفات…………………………………………………………………………………………………………….. 32

 

نظریه آلپورت……………………………………………………………………………………………………………… 32

 

نظریه کتل………………………………………………………………………………………………………………….. 33

 

نظریه آیزنک………………………………………………………………………………………………………………. 34

 

مدل پنج عاملی شخصیت…………………………………………………………………………………………………… 35

 

پیشینه تاریخی مدل پنج عاملی شخصیت

 

مدل پنج عاملی مک کری و کاستا………………………………………………………………………………………… 36

 

ابعاد شخصیت در مدل پنج عاملی مک کری……………………………………………………………………………… 37

 

وکاستا

 

نوروزگرایی 37…………………………………………………………………………………………………………. (N)

 

برونگرایی 37……………………………………………………………………………………………………………. (E)

 

گشودگی 37………………………………………………………………………………………………………………. (O)

 

مقبولیت 38………………………………………………………………………………………………………………. (A)

 

وظیفه شناسی 38………………………………………………………………………………………………………… ©

 

تفسیرهای نظری مدل پنج عاملی شخصیت……………………………………………………………………………….. 38

 

سنجش شخصیت……………………………………………………………………………………………………………. 39

 

پرسشنامه های خود سنجی یا عینی شخصیت……………………………………………………………………………… 30

 

آزمونهای فرافکن………………………………………………………………………………………………………….. 30

 

مصاحبه بالینی……………………………………………………………………………………………………………… 30

 

سنجش رفتاری…………………………………………………………………………………………………………….. 41

 

پژوهش های داخلی………………………………………………………………………………………………………… 41

 

پژوهش های خارجی………………………………………………………………………………………………………. 48

 

فرضیه ها یا پرسشهای تحقیق…………………………………………………………………………………………….. 56

 

ملاحظات اخلاقی…………………………………………………………………………………………………………… 56

 

محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………. 57

 

متغیر های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………… 57

 

تعاریف واژه ها……………………………………………………………………………………………………………. 57

 

فصل دوم: روش شناسی

 

طرح پژوهش………………………………………………………………………………………………………………. 59

 

جامعه آماری و گروه نمونه……………………………………………………………………………………………….. 59

 

ابزار گردآوری داده ها:……………………………………………………………………………………………………. 59

 

6

 

شیوه تجزیه و تحلیل آماری:………………………………………………………………………………………………. 62

 

فصل سوم یافته های پژوهش

 

یافته های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 64

 

الف: یافته های توصیفی……………………………………………………………………………………………………. 64

 

ب: یافته های استنبا طی…………………………………………………………………………………………………….. 64

 

فصل چهارم بحث و نتیجهگیری

 

تحلیل نتایج…………………………………………………………………………………………………………………. 72

 

کاربرد نتایج……………………………………………………………………………………………………………….. 73

 

پیشنهادات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………. 73

 

منابع و مأخذ فارسی……………………………………………………………………………………………………….. 75

 

منابع و مأخذ لاتین…………………………………………………………………………………………………………. 76

 

پیوستها……………………………………………………………………………………………………………………… 80

 

چکیده لاتین                                                                                                                                  82

 

 

فصل اول

 

 

 

مقدمه

 

 

بیان مسئله

 

سازگاری زناشویی� با توجه به اهمیت نهاد خانواده در جوامع امروزی، ارتباط آن با کیفیت زندگی و تأثیرگذاری بر جنبههای مختلف زندگی از جمله سلامت جسمی و روانی از دهه 1990 مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. سینها � و ماکرجک(1990) � سازگاری زناشویی را وضعیتی میدانند که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس ناشی از خوشبختی و رضایت از همدیگر را دارند. سازگاری در ازدواج از طریق علاقه متقابل، مراقبت از

یکدیگر، پذیرش، درک یکدیگر و ارضای نیازها ایجاد میشود (احمدی،   .(1384 در واقع سازگاری زناشویی

 

فرایندی است که در طول زندگی زن و شوهر بوجود میآید، و لازمه آن انطباق سلیقهها، شناخت صفات

شخصیتی، ایجاد قواعد رفتاری و شکلگیری الگوهای مراودهای است (قربانعلیپور، .(1387 مطالعات نشان می – دهد که سازگاری زناشویی به سازگاری کلی فرد کمک میکند. همسران سازگار عزت نفس بالاتری را دارند و در روابط اجتماعی رضایت بیشتری از زندگی دارند. که در رفتار آنان بصورت ابراز عشق و محبت، احترام متقابل، روابط جنسی رضایتبخش، تشابه نگرش، ارتباط مناسب و حل مسأله جلوهگر میشود. در مطالعات انجام شده

 

 

تلاشهایی در جهت شناسایی عوامل مؤثر بر سازگاری زوجین صورت گرفته است (فوورس و السن،

1986؛

 

هلمن و همکاران، 1994؛ برادباری و فینچام، .(2000 از جمله عوامل مؤثر بر سازگاری زناشویی، متغیرهای شخصیتی است. ویژگیهای شخصیتی در تمام زمینه های زندگی و روابط اجتماعی انسان جلوهگر میشوند و

 

 

مسائل پر اهمیتی چون ازدواج، سازگاری زوجین و رضایت آنها را تحت تأثیر قرار میدهند (دانش،

.(1384

 

شخصیت به صورت مستقیم و به عنوان عاملی تأثیرگذار بر فرایند ارتباطی زوجها اثر میگذارد. شخصیت یک نفر انواع معین و متفاوتی از واکنشها را از طرف متقابل فرا میخواند و بالطبع رضایت زناشویی و میزان سازگاری آنها را متأثر میسازد (کاگلین، هاستون وهاست، .(2000 تحقیقات نشان میدهند که عوامل شخصیتی پیشبینیهای تجربی در سازگاری زناشویی هستند. وجود روابط بین عوامل شخصیتی و بازده زناشویی زوجین با بهره گرفتن از طرحهای طولی و مقطعی مورد آزمون قرار گرفته و نتایج نشانگر آن است که ویژگیهای شخصیتی زوجین از جمله مؤثرترین عوامل میزان رضایت از زندگی است که در تبیین تغییرات رضایتمندی زناشویی اهمیت ویژهای دارد (کوردک، 1993؛ بورچارد و لوزیر، 1999؛ امانالهیفرد، 1384 ؛ دونلان، 2004، گاتیس، 2004؛ لویز، 2005؛ عباسی، 1389؛ احدی، 1386؛ شکرکن، 1385؛ عطاری، 1385؛ محمدزاده ابراهیمی، .(1387 نتایج کلی پژوهشهای متعدد بیانگر آن است که پنج عامل شخصیتی روانآزدهخویی �، برونگرایی �، گشودگی�، همسازی�

�. marital adjustment

�. Sinha.sp.

Mukerjec. N. . �

� .Neuroticism.

� .Extraversion.

� .Openness.

9

 

و وظیفهشناسی � پیشبینی کننده سازگاری زناشوییاند (شکرکن، .(1385 پژوهشهای جدیدتر در بررسی ویژگیهای شخصیتی متمرکز بر نقش تفاوت و شباهت ویژگیهای شخصیتی با سازگاری و رضایت از زندگی زوجین است (شیوتا و لونسون، 2007؛ السن و نمچک، 1999؛ ویسمن، ابلاکر و ینستک، 2004؛ رابینز، کاسپی و موفیت،2002؛ گاتیس، 2004؛ لوو و کلونن، 2005؛ واتسون، .(2004 یافته های برخی از پژوهشها نشان میدهد که ازدواجهایی از پایداری و سلامت برخوردارند که هنگام شروع زندگی مشترک، ویژگیهای شخصیتی زوجها مشابه باشند (کاسپی هرنز، .(1990 یافته های نمیچک و السن (1999) با بهره گرفتن از مدل پنج عاملی شخصیت بیانگر آن است که سازگاری زوجها در شباهت و تفاوت عوامل شخصیتی همسازی، روانآزردهخویی و گشودگی و برونگرایی متفاوت است. پژوهش سیمپسون و چرستنس ( (2004 و لوووکلونن ( (2005 نشانداد که شباهت زوجین در عامل شخصیتی همسازی با رضایت بیشتری در روابط زناشویی همراه است. یافته های پژوهش محمدزاده ابراهیمی (1387) نشانداد بین مشابه بودن در خوشایندی و برونگرایی با رضایت زناشویی رابطه معنی – دار وجود دارد و بین مکمل بودن در عامل روانآزردهخویی با رضایت زناشویی رابطه منفی وجود دارد. با توجه به پیشینه پژوهشهای انجام شده، پژوهش حاضر قصد دارد به بررسی تأثیر شباهت و تضاد ویژگیهای شخصیتی با سازگاری زناشویی در زوجهای دانشجو بپردازد.

اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

 

رضایت و سازگاری زناشویی عاملی مهم در حفظ و پایداری خانواده به شمار می رود. با نگرش بیشتر به ریشه های نارضایتی زناشویی در زن و شوهر میتوان از طلاق در سالهای آینده پیش گیری کرد.

 

رضایت زناشویی نشانگر استحکام و کارایی نظام خانوادگی است. خانواده و جامعه سالم از پیوندهای آگاهانه و ارتباطات سالم، و بالنده زوجین شکل می گیرد. چنانچه پایه خانواده از استحکام لازم برخوردار نباشد تبعات منفی آن نه تنها برای خانواده بلکه برای کل جامعه خواهد بود.

 

بررسی عوامل مؤثر در رضایت زناشویی از این جهت حائز اهمیت است که رضایت فرد از زندگی زناشویی بخش مهمی از سلامت فردی محسوب می گردد. وینچ1974) �، به نقل از معتمدین، (1383 معتقد است که ارتباط با همسر جنبه مرکزی زندگی عاطفی و اجتماعی یک شخص است. و نارضایتی زناشویی میتواند به توانایی زن و شوهر برای برقراری روابط رضایتمندانه با بچه ها و سایر اشخاص خارج از خانواده آسیب برساند. اهمیت این مسأله ایجاب میکند که هنگام همسر گزینی علاوه بر عوامل مانند مذهب، طبقه اجتماعی، نحوه لباس پوشیدن، سن، قیافه و سطح تحصیلات به عوامل زیربنایی از جمله ویژگیهای شخصیتی نیز توجه شود تا با انتخابی درست در سایه خشنودی و رضایت زناشویی از ازدواجی مناسب، محیطی سالم و سازنده فراهم شود که پایه و اساس نسل-های آینده، پیشرفت جامعه، اعتلای فرهنگ و انتقال ارزشها در آن فراهم گردد.

 

� .Agreeableness.

� .Conscientiousness.

�. winch.

10

 

 

فصل اول:کلیات تحقیق

 

چکیده………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

 

هدف از تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………………

 

ضرورت از انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………….

 

سواالت تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………….

 

فصل دوم : ادبیات تحقیق

 

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

 

 

تاریخچه مشتری مداری………………………………………………………………………………………………………………………….

 

تعریف مشتری……………………………………………………………………………………………………………………………………….

 

انواع مشتریان………………………………………………………………………………………………………………………………………….  6

 

انواع مشتریان از نظر میزان رضایت………………………………………………………………………………………………………..  7

 

گروه بندی مشتریان……………………………………………………………………………………………………………………………….   8

 

اهمیت مشتری…………………………………………………………………………………………………………………………………………   1

 

نیاز مشتری………………………………………………………………………………………………………………………………………………

 

ویژگیهای مدیران مشتری مدار………………………………………………………………………………………………………………..

 

ویژگیهای کارکنان مشتری مدار ………………………………………………………………………………………………………………

 

شناسائی انتظارات مشتری………………………………………………………………………………………………………………………….

 

گام برای ایجاد تجربه بی نظیر برای مشتریان……………………………………………………………………………………..

 

3گام طالیی برای جذب مشتری……………………………………………………………………………………………………………….  7

 

راه ساده برای نفوذ در قلب مشتری……………………………………………………………………………………………………   1

 

 

 

چگونه وفاداری مشتریان را بدست می آوریم؟ ……………………………………………………………………………………….

 

چگونه رضایت مشتری را جلب کنیم؟……………………………………………………………………………………………………..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انتظارات مشتری ……………………………………………………………………………………………………………………………………..	7
مدیریت انتظارات مشتری…………………………………………………………………………………………………………………………	3
نکته کلیدی در تهیه یک برنامه وفاداری موفق برای مشتریان……………………………………………………………..	1
عبارات منفی در خدمت رسانی مشتری …………………………………………………………………………………………….
6راه برای جذب مشتری جدید ……………………………………………………………………………………………………………….	6
درصورت شکایت مشتری چه اقدامی را انجام بدهیم؟ …………………………………………………………………………..	8
فصل سوم:روش شناسی تحقیق
انواع روش های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………..	1
طبقه بندی تحقیقات بر مبنای هدف………………………………………………………………………………………………………	1
تحقیقات بنیادی)پایه ای( ……………………………………………………………………………………………………………………….	1
تحقیقات کاربردی ……………………………………………………………………………………………………………………………………
تحقیق و توسعه ……………………………………………………………………………………………………………………………………….
تحقیقات عملی ……………………………………………………………………………………………………………………………………..
طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش ………………………………………………………………………………………
انواع تحقیقات توصیفی …………………………………………………………………………………………………………………………..	6
روش تحقیق حاضر…………………………………………………………………………………………………………………………………..	8
فصل چهارم:نتیجه گیری و پیشنهادات
نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………………	3
پاسخ سواالت…………………………………………………………………………………………………………………………………………	3
پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………………………………….	63
فهرست منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………………..	71

 

 

چکیده:

 

 

تحقیق با هدف آشنایی با مبانی واصول وراهکارهای ارائه شده در خصوص مفهوم مشتری مداری انجام شده است.در دنیای رقابتی وبازارهای پیچیده داخلی وبین المللی امروز؛سمت وسوی کلیه فعالیت های سازمان برای تامین نیازهای مشتریان ومخاطبان وکسب رضایت واعتماد آنها می باشد.در بازار گسترده امروز موفقیت یا عدم موفقیت هرسازمانی به رفتار مشتری ومخاطب بستگی دارد.از طرفی می توان مشتری مداری را نوعی ارزش نهادن به انسان وتامین حوائح ونیازهای او می توان تعریف کرد.

 

هدف از تحقیق :

 

 

شناسایی مشتری وانواع آن ،اهمیت مشتری ،جلب رضایت مشتری،روش های مشتری مداری ومفاهیم مشتری مداری ،ارتقا سهم بازار واثرات رضایت مشتری در کسب وکار ،شناسایی انتظارات مشتری ،شناسایی نیازهای مشتری و نیز هدف از این تحقیق نشان دادن اهمیت باالی مشتری مداری جهت رسیدن به سود بیشتر و حفظ وفاداری مشتری است.

 

ضرورت از انجام تحقیق:

 

 

 

از خصوصیات انسان پویا در عصر رقابت، توانایی پیش بینی و برنامه ریزی است. به طوریکه بتوانند با برنامه ریزی برای تحقق اهداف از پیش تعیین شده گام بردارد و هر زمانی که الزم بود، در برنامه های خود تغییراتی را ایجاد کند و آمادگی انعطاف پذیری و هماهنگی با شرایط را داشته باشند. شما هم اگر می خواهید در بازار کار موفق باشید بهتر است همیشه در صدد تغییر برای جلب هرچه بیشتر مشتریان خود باشید .

 

در این کار یعنی فروشندگی و یا بازاریابی دو دسته از انسانها بسیار اثر گذار هستند . یک دسته مشتریان ودسته دیگر رقبا. پس بهتر است خود را شرطی کنیم و در آغاز روز دو سوال را بسیار مهم از خود بپرسیم:

7

مشتری من کیست و چه می خواهد؟ رقیب من کیست و چه می کند؟ در واقع جلب مشتری هدف اصلی ماست و رقیب مانع رسیدن به این هدف است .

 

البته تصور نکنید اگر پاسخ این سوالها را پیدا کردید، می توانید با آن یک عمر کسب و کار بی دغدغه داشته باشید. حقیقت این است که دنیا در حال تغییر است و مطمئناً سلیقه، ذائقه، قدرت مالی و… مشتری هم عوض می شود. رقبا هم دستخوش تغییرات فراوان هستند .

 

پس با این سوالها تا آخر عمر همراه هستند. اما هیچگاه درجه رقابت خود به مشتریان آنها را نگران کرده است، طبیعی است که اگر برای آنها مهم نبودیم از ما صحبت نمی کردند، پس اگر موضوع صحت نداشت بگویید متاسفانه آنها روش خوبی را برای رقابت انتخاب نکرده اند اما اگر موضوع صحت داشت، کتمان نکنید، بالفاصله موضوع را به ارزش مرتبط کنید و برآیند نقاط مثبت و منفی را برای مشتری بشمارید و این را یاد آور شوید که تمام شرکت ها مشکالتی دارند .

 

فراموش نکنید فروشندگان موفق نیاز های مشتری را می شناسند و می توانند آنها را از سوی مشتری به تقاضا تبدیل کنندو تقاضا همان نیاز و خواست است زمانی که با قدرت خرید همراه شود. اگر نتوانیم مشتری را به حالت متقاضی تبدیل کنیم، در آن صورت آنها جذب رقبا خواهند شد به این متقاضی شدن، خاتمه معامله فروش می گویند .

 

یعنی هنر تشخیص زمان برای پایان دادن معامله. یادتان باشد که شما فقط نمایش دهنده نیستند، بلکه فروشنده هستید. بهترین زمان برای پایان دادن به کار در اولین زمان ممکن است، شما باید مراقبت نشانه هایی باشید که حاکی از آن است که مشتری آماده تصمیم گیری است .

 

حاالت، اظهار نظرها، سر تکان دادن ها همگی نشانه هایی است که رضایت مشتری را درباره آنچه ارائه شده نشان می دهد .

 

برای هر چیزی که به مشتری می گویید یک دلیل قانع کننده داشته باشید ، به طور کلی که مطمئن باشید او حرف شما را باور می کند .

 

پیش از اینکه بخواهید این استراتژی را در پیش بگیرید ، الزم است خیلی خوب درباره آن فکر کنید و آن را

 

 

از زوایای مختلف بسنجید و امتحان کنید بهتر است خود را جای مشتری بگذارید و ببینید که آیا خودتان این حرف را باور می کنید؟ با این شیوه،مطمئن باشید که اگر حرف خود را باور کنید، مشتری نیز حرف شما را قبول می کند و به این ترتیب شما یکی از راه های جلب اعتماد مشتری را آموخته اید .

 

ضرورت انجام تحقیق ، ارتباط بهتر با مشتری وروش های جدید رضایت مشتری وافزایش سود برای سازمان ورضایتمندی برای مشتری وکارکنان وتبدیل مشتری به مشتری دائم ومشتری وفادار و ماندگاری مشتریان، رشد سهم بازار، کاهش هزینه ها، رشد قیمت سهام می باشد .

 

چکیده

 

 

تاکنون عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش توسط محققین در سازمانها و در شرایط متفاوتی مورد بررسی قرار گرفته، اما در این پایان نامه سعی شده است از بین عوامل متعدد موفقیت مدیریت دانش، عواملی تعیین گردد که باعث افزایشتواماً خلاقیت سازمانی و یادگیری سازمانی شوند. با توجه به موضوع تحقیق، بررسی تاثیر تمامی عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش بر روی خلاقیت و یادگیری سازمانی کاری بس دشوار و زمانبر میباشد که با مطالعه و بررسی تحقیقات مختلف، از بین تعداد زیادی از عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، هفت عامل که با عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت و یادگیری سازمانی مشترك میباشند را به عنوان متغیرهای مستقل تحقیق انتخاب کرده و تاثیر آنها را بر افزایش خلاقیت و یادگیری سازمانی به عنوان متغیرهای وابسته تحقیق بررسی شده است.

 

پس از تعیین و تایید شاخصهای مرتبط با متغیرهای مستقل و وابسته توسط خبرگان، پرسشنامه تهیه شده در نمونه آماری توزیع گردید. با انجام تحلیل آماری بر روی داده های جمعآوری شده، مشخص گردید هنگامی که رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته بصورت تک تک و بدون تعامل و ارتباط عوامل با یکدیگر مورد بررسی قرار میگیرد، تمامی هفت عامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش تاثیر مثبتی بر خلاقیت سازمانی و یادگیری سازمانی دارند؛ اما هنگامی که تعامل و ارتباط عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش با یکدیگر، و تاثیرتواماً متغیرهای مستقل بر متغیرهای وابسته مورد بررسی قرار می گیرد، تنها دو عامل استراتژیها و سیاستهای دانشمحور و مدیریت منابع انسانی باعث افزایشتواماً خلاقیت سازمانی و یادگیری سازمانی می شوند.

 

واژه های کلیدی : مدیریت دانش، خلاقیت سازمانی، یادگیری سازمانی، عوامل کلیدی موفقیت

 

 

فهرست مطالب

 

 

فصل اول : کلیات پژوهش                                                                                         صفحه

 

مقدمه……………………………………………………………………… …………………………………………. 4

 

-1-1 شرح موضوع پژوهش و منطق پشتوانه آن…………………………………………………………………. 5

 

-2-1 زمینه پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 7

 

-3-1 پرسشهای پژوهش……………………………………………………………………………………. ………. 7

 

-4-1 اهداف پژوهش……………………………………………………………………. …………………. ……… 7

 

-5-1 سابقه و ضرورت انجام تحقیق……………………………………………………………………………….. 8

 

-6-1 فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………………………… 8

 

-7-1 کاربردهای پژوهش………………………………………………………………………………… ………… 9

 

-8-1 مزایای حاصل از پژوهش…………………………………………………………………………………….. 9

 

-9-1 روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………. 9

 

-10-1 روش و ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………… ……… 10

 

-1-10-1 مطالعات کتابخانهای…………………………………………………………………………….. …….. 10

 

-2-10-1 تحقیقات میدانی……………………………………………………………………………………. ……. 10

 

-11-1 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………….. 11

 

-12-1 قلمرو زمانی و مکانی تحقیق……………………………………………………………………………… 11

 

 

-13-1 ساختار کلی پایان نامه…………………………………………………………………………………….. 12

 

فصل دوم : مروری بر ادبیات موضوع

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….. 15

 

-1-2 بخش اول: مدیریت دانش…………………………………………………………………………… ……… 16

 

-1-1-2 داده ها، اطلاعات و دانش…………………………………. ……………………………………………. 17

 

-2-1-2 دانش مستتر و آشکار…………………………………………………………………………………….. 18

 

-3-1-2 تعاریف مدیریت دانش……………………………………………………………………………………. 19

 

-4-1-2 سیستمهای مدیریت دانش…………………………………………………………. …………………….. 20

 

-5-1-2 نقش افراد در مدیریت دانش…………………………………………………………. …………………… 21

 

-6-1-2 عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش…………………………………………………………………….. 23

 

-2-2 بخش دوم: خلاقیت سازمانی………………………………………………………………. ……………….. 27

 

-1-2-2 تعاریف خلاقیت…………………………………………………………………………………………… 27

 

-2-2-2 خاستگاه خلاقیت………………………………………………………………………………………… .. 27

 

 

 

-3-2-2 دیدگاه های فرایند خلاقیت……………………… …………………………………………………………. 28

 

-4-2-2 سطوح خلاقیت…………………………………………………………………………………………….. 29

 

-5-2-2 دیدگاه ها در مورد افراد خلاق ………………………………………………………………………….. .. 29

 

-6-2-2 عوامل موثر بر خلاقیت…………………………………………………………………………………… 30

 

-1-6-2-2 عوامل فردی……………………………………………………………………………………………. 30

 

-2-6-2-2 عوامل محیطی………………………………………………………………………………………….. 32

 

-3-6-2-2 عوامل گروهی………………………………………………………………………………………….. 32

 

-4-6-2-2 عوامل سازمانی………………………………………………………………………………………… 33

 

-7-2-2 خلاقیت سازمانی در سازمانها………………………………………………… ………………………… 34

 

-8-2-2 عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت سازمانی………………………………………………………………….. 36

 

-3-2 بخش سوم: یادگیری سازمانی……………………………………………………………………………….. 38

 

-1-3-2 تعریف یادگیری و عناصر آن……………………………………………………………………………. 39

 

-2-3-2 تعاریف یادگیری سازمانی……………………………………………………………………………….. 40

 

-3-3-2 انواع یادگیری سازمانی…………………………………………………………………………………… 40

 

-4-3-2 ویژگیهای یادگیری سازمانی……………………………………………………………. ………………. 41

 

-5-3-2 یادگیری سازمانی و سازمان یادگیرنده……………………………………………………………. ……. 42

 

-6-3-2 تهدیدهای فناوری اطلاعات در یادگیری سازمانی………………………………………………………. 43

 

-7-3-2 موانع به کارگیری یادگیری سازمانی…………………………………………………….. ……………. 45

 

-8-3-2 عوامل کلیدی موفقیت یادگیری سازمانی…………………………………………………………………. 46

 

-4-2 جمعبندی……………………….. …………………………………………………………………………… 48

 

فصل سوم : روش شناسی تحقیق

 

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………. 50

 

-1-3 روش جمعآوری داده ها……………………………………………………….. …………………………….. 50

 

-2-3 طراحی پرسشنامه…………………………………………………………………………………………….. 51

 

-3-3 روایی و پایایی………………………………………………………………………………………………… 52

 

-4-3 متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق………………………………………………………………. …………… 53

 

-1-4-3 متغیرهای مستقل تحقیق…………………………………………………………… ……………………… 53

 

-2-4-3 متغیرهای وابسته تحقیق………………………………………………………………. ………………….. 55

 

-5-3 فرضیه ها و مدل پیشنهادی تحقیق……………………………………………………………… …………… 55

 

-6-3 معیارها و شاخصهای تحقیق………………………………………………………………………. ……….. 58

 

-7-3 روش های آماری……………………………………………………………………. …………. ……………. 63

 

-1-7-3 آزمون دوجمله ای و آزمون فریدمن با نرم افزار 63 …………….. ………………………….. SPSS 17

 

-2-7-3 آزمون t تک نمونه ای با نرم افزار 64………….. …………………………………………… SPSS 17

 

-3-7-3 آزمون رگرسیون خطی ساده با نرم افزار 64………………………………………………….. SPSS 17

 

-4-7-3 آزمون رگرسیون خطی چندگانه با نرم افزار 64…….. ………………………………………. SPSS 17

 

-5-7-3 تحلیل واریانس با آزمون Tukey HSD با نرم افزار 65……………………………………. SPSS 17

 

-6-7-3 تحلیل مدل معادلات ساختاری با نرم افزار 65……………………………………………. LISREL 8.5

 

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….. 67

 

-1-4 آمار توصیفی نمونه آماری…………………………………………………………………………………. 67

 

-2-4 آمار استنباطی نمونه آماری…………………………………………………………………………………. 69

 

-1-2-4 تبیین و تفسیر متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق………………………………………………….. …… 69

 

-2-2-4 مقایسه بخش های مختلف جامعه آماری به کمک تحلیل واریانس……………………………………… 70

 

-3-2-4 آزمون فرضیه های تحقیق به کمک تحلیل رگرسیون خطی ساده………………………………………. 73

 

-1-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی اول……………………………………………………….. .. 73

 

-2-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی دوم…………………………………………………………. 74

 

-3-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی سوم……………………………………………………. …. 75

 

-4-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی چهارم………………………………………………….. …. 75

 

-5-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی پنجم……………………………………………………. …. 76

 

-6-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی ششم…………………………………………………….. … 77

 

-7-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی هفتم………………………………………………………… 77

 

-8-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی هشتم…………………………………………………… … 78

 

-9-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی نهم………………………………………………….. …….. 78

 

-10-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی دهم……………………………………………….. ……. 79

 

-11-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی یازدهم…………………………………………….. … … 80

 

-12-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی دوازدهم……………………………………………… … 80

 

-13-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی سیزدهم……………………………………………. …… 81

 

-14-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی چهاردهم…………………………………………… .. … 82

 

-4-2-4 بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق به کمک رگرسیون خطی چندگانه……… .. …. 82

 

-1-4-2-4 بررسی تاثیر متغیرهای مستقل بر خلاقیت سازمانی…………………………………………. …… 82

 

-2-4-2-4 بررسی تاثیر متغیرهای مستقل بر یادگیری سازمانی……………………………………………… 84

 

-3 –4 بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته به کمک مدل معادلات ساختاری……………………… 85

 

-1-3-4 تشریح مدل معادلات ساختاری…………………………………………………………………………. 85

 

-2-3-4 ارائه مدل نهایی به کمک مدل معادلات ساختاری…………………………………………………….. 86

 

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات

 

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………… 93

 

-1-5 نتایج و دستاوردهای حاصل از تحقیق…………………………………………………………………… 93

 

-2-5 مدل نهایی تحقیق………………………………………………………………………………………….. 104

 

-3-5 محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………….. … 107

 

-4-5 پیشنهادات و راهکارهای بهبود برای شرکت فرودگاه های کشور………………… ………………… .. 107

 

-5-5 پیشنهادات برای تحقیقات آتی…………………………………………………………………………….. 110

 

فهرست منابع و ماخذ…………………………………………………………………………………….. 111

 

پیوستها

 

پیوست الف : لیست اسامی خبرگان و متخصصین………………………………………….. ……………….. 120

 

پیوست ب : سوالات پرسشنامه جهت توزیع در بین خبرگان……………………………….. ……………….. 122

 

پیوست ج : سوالات پرسشنامه جهت توزیع در نمونه آماری (شرکت فرودگاه های کشور). ……………….. 138

 

پیوست د : جداول نتایج آزمون t تک نمونه ای……………………………………………… ………………. 142

 

پیوست ه : جداول نتایج آزمون تحلیل واریانس………………………………………………. ……………… 148

 

پیوست و : جداول نتایج آزمون رگرسیون خطی……………………………………………… ………….. . 153

 

پیوست ز : جداول نتایج آزمون رگرسیون چندگانه…………………………………………… …….. ……… 161

 

پیوست ح : محتوی فایل خروجی نرم افزار LISREL (تحلیل مدل معادلات ساختاری)…… …….. ……. 167

 

فهرست جدول ها

 

 

جدول :1-2 مقایسه عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، خلاقیت و یادگیری سازمانی ………… ………… 48

 

جدول :1-3 مقیاس لیکرت پرسشنامه…………………………………………………………………………. 51

 

جدول : 2-3 مقدار آلفای کرونباخ…………………………………………………………………………….. 59

 

جدول :3-3 شاخص های متغیرهای مستقل تحقیق…………………………………….. …………………… 60

 

جدول :4-3 شاخص های متغیر خلاقیت سازمانی………………………………………… ………………… 61

 

جدول :5-3 شاخص های متغیر یادگیری سازمانی………………………………………. ………………… 62

 

جدول : 1-4 نتایج آزمون t تک نمونه ای برای متغیرهای مستقل و وابسته……………… ………………. 70

 

جدول : 2-4 نتایج آزمون تحلیل واریانس جهت مقایسه بخش های مختلف جامعه آماری………………….. 71

 

جدول : 3- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین فرهنگ سازمانی و خلاقیت سازمانی…………………………… 74

 

جدول : 4- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اشتراك و تسهیم دانش و خلاقیت سازمانی……………………… 74

 

جدول : 5- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اختصاص پاداش برای کارکنان و خلاقیت سازمانی…………… 75

 

جدول : 6- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استراتژی ها و سیاست های دانش محور و خلاقیت سازمانی…. 76

 

جدول : 7- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین حمایت مدیریت ارشد و خلاقیت سازمانی…………………… … 76

 

جدول : 8- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین مدیریت منابع انسانی و خلاقیت سازمانی………………………. 77

 

جدول : 9- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استفاده از فناوری اطلاعات و خلاقیت سازمانی………………. 78

 

جدول : 10- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین فرهنگ سازمانی و یادگیری سازمانی……………………….. 78

 

جدول : 11- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اشتراك و تسهیم دانش و یادگیری سازمانی………………. … 79

 

جدول : 12- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اختصاص پاداش برای کارکنان و یادگیری سازمانی……….. 79

 

جدول : 13- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استراتژی ها و سیاست های دانش محور و یادگیری سازمانی 80

 

جدول : 14- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین حمایت مدیریت ارشد و یادگیری سازمانی………………… … 81

 

جدول : 15- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین مدیریت منابع انسانی و یادگیری سازمانی…………………… 81

 

جدول : 16- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استفاده از فناوری اطلاعات و یادگیری سازمانی…………… 82

 

جدول : 17- 4 نتایج آزمون رگرسیون چندگانه بین متغیرهای مستقل و خلاقیت سازمانی……………….. 83

 

جدول : 18- 4 نتایج آزمون رگرسیون چندگانه بین متغیرهای مستقل و یادگیری سازمانی………………. 84

 

جدول : 19- 4 کدهای برنامه نویسی لازم جهت تحلیل مدل معادلات ساختاری…………………………… 86

 

جدول : 20- 4 مقادیر T-Value بین متغیرهای مستقل و وابسته………………………………………….. 90

 

جدول : 21- 4 خلاصه نتایج تحلیل مدل معادلات ساختاری……………………………………………….. 91

 

جدول : 1-5 مقایسه نتایج تحقیق با نتایج سایرتحقیقات………………………………………. …………… 100

 

فهرست ﳕودارها

 

 

نمودار : 1-3 توزیع مدرك تحصیلی خبرگان………………………………………………………………. 58

 

نمودار : 2-3 توزیع رتبه دانشگاهی خبرگان……………………………………………………………….. 59

 

نمودار : 1-4 توزیع تفکیک پاسخ دهندگان نمونه آماری…………………………………………………… 68

 

نمودار : 2-4 توزیع مدرك تحصیلی پاسخ دهندگان نمونه آماری………………………………………….. 68

 

نمودار : 3-4 توزیع سابقه کار پاسخ دهندگان نمونه آماری…………………………………….. ………… 69

 

فهرست شکل ها

 

 

شکل : 2-1 ساختار کلی پایان نامه………………………………………………………………………….. 13

 

شکل :1-2 ارتباط بین داده ها، اطلاعات و دانش…………………………………………. ……………….. 17

 

شکل :2-2 چرخه سیستم مدیریت دانش…………………………………………………….. ……………… 20

 

شکل :3-2 عوامل محدودساز یادگیری سازمانی……………………………………………. ……………… 46

 

شکل :1-3 مدل پیشنهادی تحقیق…………………………………………………………………………… … 57

 

شکل : 1-4 مدل اولیه………………………………………………………………………………………… 87

 

شکل : 2-4 مدل اصلاح شده…………………………………………………………………………………. 88

 

شکل : 3-4 مدل نهایی……………………………………………………………………………………….. 89

 

شکل : 1-5 مدل نهایی تحقیق………………………………………………. …. …………………………. 106

 

 

مقدمه

 

دانش سازمانی به زعم غالب مدیران موفق دنیا، یکی از مهمترین سرمایه شرکتهای سده بیست و یکم محسوب میشود که مدیریت بهینه آن موجب ارتقا سطح کیفی سازمان میگردد. مدیریت دانش واژهای است که امروزه در ادبیات مدیریت و کسب و کار بسیار متداول شده است و کسانی که در این حوزه مشغول به فعالیت هستند خوب میدانند در پس این واژه چه حوزه های تخصصی متعددی وجود دارد که محققین مختلف مشغول به فعالیت و تحقیق بر روی آنها هستند. صاحبنظران در این عرصه عوامل کلیدی متعددی را جهت اجرای موفقیتآمیز مدیریت دانش بیان نمودهاند. نکته قابل ذکر دیگر این است که از جمله موضوعاتی که امروزه همراه با مدیریت دانش مورد بحث و بررسی قرار میگیرد، خلاقیت و یادگیری سازمانی میباشد.

 

در این تحقیق سعی شده است از بین عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، عواملی تعیین گردند که با اجرای آنها در سازمان، خلاقیت و یادگیری سازمانی بصورت تواماً افزایش یابد. روش انجام تحقیق بدین صورت بوده است که ابتدا هفت عامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش (که با عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت و یادگیری سازمانی اشتراك داشتهاند) را به عنوان متغیرهای مستقل (شامل فرهنگ سازمانی، اشتراك و تسهیم دانش، اختصاص پاداش برای کارکنان، استراتژیها و سیاستهای دانش محور، حمایت مدیریت ارشد، مدیریت منابع انسانی، استفاده از فناوری اطلاعات) و خلاقیت سازمانی و یادگیری سازمانی را به عنوان متغیرهای وابسته تحقیق در نظر گرفته و سپس رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته بررسی شده است.

 

جهت ارزیابی و اندازه گیری متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق، شاخصهایی با نظر خبرگان و متخصصین در زمینه موضوع پژوهش، انتخاب و تایید شدهاند و بر اساس شاخصهای مذکور، سوالات پرسشنامه جهت توزیع در بین افراد نمونه آماری (در این تحقیق شرکت فرودگاه های کشور به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده است) طراحی شده است. پس از جمعآوری پرسشنامه ها و آمادهسازی داده های پژوهش، تحلیل آماری با نرمافزارهای SPSS 17 و LISREL 8.5 انجام گرفت. نتایج تحلیل آماری بیانگر این مطلب میباشد که از بین هفت عامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، عوامل استراتژیها و سیاستهای دانش محور و مدیریت منابع انسانی باعث افزایش تواماً خلاقیت و یادگیری سازمانی می-شوند.

مقدمه

 

 

در انتهای پژوهش نیز پیشنهاداتی جهت ارتقای سطح خلاقیت و یادگیری سازمانی و همچنین اجرای موفق سیستمهای مدیریت دانش، به مدیران شرکت فرودگاه های کشور ارائه شده است.

 

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

 

فصل اول

 

کلیات پژوهش

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

 

مقدمه

 

گستره علوم روز به روز وسیعتر و پر دامنهتر میگردد. از جمله تحولات چشمگیر در قلمرو علوم مدیریت، بروز و ظهور پدیده هایی همچون مدیریت دانش1 و خلاقیت سازمانی2 و یادگیری سازمانی3 سازمانی میباشد. برای موفقیت سازمان، دانش به عنوان یک سرمایه، باید بین انسانها قابل مبادله بوده و توانایی رشد داشته باشد. دانش نحوه حل مشکلات، میتواند کسب شود و بدین ترتیب مدیریت دانش قادر خواهد بود یادگیری سازمانی را که منجر به خلق دانش دیگری میشود، توسعه دهد. سازمان های آگاه میدانند که دانش، سرمایهای فکری است و تنها سرمایهای است که با گذشت زمان تغییر میکند و اگر به طور موثری مهار شود، میتواند خلاقیت و وضعیت رقابتی سازمان را حفظ نماید. استفاده از کل منابع فکری سازمان، میتواند مزایای مالی قابل توجهی را در پی داشته باشد .

 

مدیریت دانش فرایندی است که به سازمانها در شناسایی، انتخاب، سازماندهی، انتشار و انتقال اطلاعات مهم و مهارتهایی که بخشی از سابقه سازمان هستند و عموما به صورت ساختارنیافته در سازمان وجود دارند، یاری میرساند. به کمک مدیریت دانش، مفاهیم و روشها، روشن هستند، چالشها واضحند و میتوان برآنها غلبه نمود، منافع مشخصند و میتوانند قابل توجه باشند. در اینجا موضوعات کلیدی، حمایت اجرایی و ارزیابی موفقیت هستند و مسائل تکنولوژیکی در مقایسه با این موارد، از اهمیت چندانی برخوردار نیستند. جهت موفقیت در اجرای مدیریت دانش، عوامل کلیدی متعددی وجود دارند که در شرایط و فرهنگهای مختلف، متفاوت میباشند.

 

موضوع دیگری که در این تحقیق بررسی شده است، خلاقیت سازمانی میباشد. علیرغم سابقه طولانی خلاقیت در حیات بشری، سازمانها اخیرا به واسطه سرعت شگرف تغییرات تکنولوژیکی، رقابت جهانی و عدم اطمینان اقتصادی کشف کردهاند که یکی از منابع کلیدی و مستمر مزیت رقابتی و بقا، خلاقیت سازمانی میباشد. خلاقیت کارکنان سازمان به این صورت به بقای سازمان کمک میکند که وقتی کارکنان در کارهایشان خلاق باشند، قادر خواهند بود ایده های تازه و مفیدی در مورد محصولات، عملکرد، خدمات یا رویه های سازمان ارائه داده و بکار گیرند. تبدیل شدن به یک سازمان خلاق وسیلهای جهت رقابتی شدن در محیط تجاری پویا و تغییر پذیر امروز شده است.[42]

 

 

 

– Knowledge Management – Organizational Innovation – Organizational Learning

 

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

 

خلاقیت سازمانی را میتوان به این صورت تعریف کرد: خلاقیت سازمانی به عنوان توسعه یا پذیرش یک ایده یا رفتار در کارهای تجاری بوده که برای کل سازمان جدید میباشد. خلاقیت سازمانی واقعیت ساختن تکنولوژی یا کارهای مدیریتی جدید در ارتباط با محصولات یا فرایندهای جدید میباشد.[88] سومین بحث در این تحقیق پیرامون یادگیری سازمانی میباشد. محوریت پارادایمهای جدید، یادگیری است و بنابراین، سازمان هایی موفقتر هستند که زودتر، سریعتر و بهتر از رقبا یاد بگیرند و این یادگیری و آموخته ها را در فرایندهای کاری خود نشان دهند. دقیقا به همین دلیل است که مفهوم سازمان یادگیرنده و یادگیری سازمانی در سالهای اخیر مطرح شده و رشد قابل توجهی داشته است. سایمون یادگیری سازمانی را، رشد بینش و تجدید ساختدهی و بازنگری موفقیتآمیز مشکلات سازمانی توسط افراد که نتایج آن در عوامل ساختاری و نتایج سازمان منعکس میشود، تعریف کرده است.[90] با توجه به وضعیت عدم اطمینان محیطی که سازمانها در حال حاضر با آن روبرو هستند، جهت کسب و

 

کار و تجارت بهتر ، شرکتها باید در وضعیت یادگیری قرار گیرند تا مزیت رقابتی خود را حفظ کنند. یادگیری سازمانی پایه های مناسبی را برای دانش ساختاریافته فراهم میکند تا در سازمانها توسعه یابد.[95] به منظور توسعه قابلیت های یادگیری، سازمان باید فرایندهای مدیریت دانش را بخوبی تکمیل کند. بدون مدیریت دانش یک سازمان نمیتواند قابلیت‌های یادگیری گروهی یا شخصی را گسترش دهد. سازمانها و اعضای سازمانی باید از طریق روش های جدید و پویا یاد بگیرند، به جای آنکه از روش های قدیمی و ساکن یادگیری استفاده کنند. سابقاًٌ که یادگیری بطور سکون و ناکارا انجام میگرفت ، اثر منفی بر یادگیری سازمانی داشت.[61] به عبارت دیگر، جهت افزایش خلاقیت سازمانی، دانش باید از طریق یادگیری سازمانی اجرا شود.[87]

عنوان                                                                                                            شماره صفحه

چكیده………………………………………………………………………………………………………………. 1

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………. 3

 

بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………….. 5

 

اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 8

 

هدف کلی…………………………………………………………………………………………………………. 8

 

هدف فرعی……………………………………………………………………………………………………… 8

 

سوال پژوهش:………………………………………………………………………………………………….. 8

 

فرضیه های پژوهش………………………………………………………………………………………….. 8

 

اهمیت و ضرورت پژوهش……………………………………………………………………………….. .. 8

 

تعاریف نظری………………………………………………………………………………………………….. 9

 

تعاریف عملیاتی………………………………………………………………………………………………… 9

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

 

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………… .. 13

 

مفهوم استرس…………………………………………………………………………………………………. 13

 

نكات ضروری در مورد مفهوم فشار عصبی…………………………………………………………. 16

 

مدل های استرس…………………………………………………………………………………………….. 16

 

)1 مدل مبتنی بر محرك…………………………………………………………………………………… . 17

 

)2 مدل مبتنی بر تاثیر متقابل…………………………………………………………………………….. 17

 

)3 الگوی جنبه پردازی…………………………………………………………………………………….. 19

 

روش های پیشگیری از ایجاد استرس…………………………………………………………………….. 20

 

الف- واکنشهای استرس کلی هستند……………………………………………………………………… 20

 

ب- واکنشهای استرسی اقتصادی هستند……………………………………………………………… .. 21

 

ج- طرح ده یا خود به خودی بودن واکنشهای استرس……………………………………………… 22

 

د- واکنشهای استرس برانگیزاننده هیجان اند…………………………………………………………. 23

 

سه الگوی هیجانی بسیار با اهمیت………………………………………………………………………. 23

 

 

-1 خشم………………………………………………………………………………………………….. 23

 

-2 ترس…………………………………………………………………………………………………. 23

 

-3 اضطراب…………………………………………………………………………………………… 23

 

ز

 

هـ- واکنشهای استرسی تعیین کننده های داخلی و خارجی دارند…………………………………. 24

 

استرس به عنوان پاسخ درونی……………………………………………………………………………. 24

 

مقابله با استرس………………………………………………………………………………………………. 26

 

-1 شبكه روابط اجتماعی……………………………………………………………………………. 26

 

-2 مهارتهای حل مشكل……………………………………………………………………………… 26

 

-3 اعتقادات خانوادگی و فردی……………………………………………………………………. 26

 

-4 منابع مالی………………………………………………………………………………………….. 27

 

-5 سالمتی ، انرژی ، ویژگی های اخالقی و شخصیتی…………………………………… .. 27

 

انواع روش های مقابله………………………………………………………………………………………… 27

 

-1راهبردهای ابزاری……………………………………………………………………………….. 27

 

-2راهبردهای درون روانی………………………………………………………………………… 27

 

-3مهار فعالیت…………………………………………………………………………………………. 27

 

-4جستجوی اطالعات…………………………………………………………………………………. 27

 

شیوه های مقابله………………………………………………………………………………………………. 27

 

مكانیزم های دفاعی…………………………………………………………………………………… 27

 

رفتارهای غیر انطباقی………………………………………………………………………………. 27

 

پی پروایی………………………………………………………………………………………………. 27

 

اجتماعی شدن………………………………………………………………………………………….. 27

 

برخورد منفعالنه……………………………………………………………………………………….. 28

 

اقدامات در جهت کنترل استرس…………………………………………………………………………. 28

 

تغییر در تفكر………………………………………………………………………………………….. 28

 

رژیم غذایی…………………………………………………………………………………………….. 29

 

ورزش و تمرینات منظم روزانه………………………………………………………………….. 29

 

تنفس ، یوگا…………………………………………………………………………………………….. 30

 

خواب…………………………………………………………………………………………………….. 30

 

اوقات فراقت و تفریح………………………………………………………………………………… 31

 

عقاید……………………………………………………………………………………………………… 31

 

سیستم حمایتی………………………………………………………………………………………….. 32

 

شوخی……………………………………………………………………………………………………. 33

 

انحراف ذهن……………………………………………………………………………………………. 33

 

ح

 

بیانات شخصی خود آفرین………………………………………………………………………….. 33

 

روش های کنار آمدن با استرس…………………………………………………………………………….. 34

 

روش مستقیم…………………………………………………………………………………………………… 34

 

کنار آمدن دفاعی……………………………………………………………………………………………… 34

 

منابع الزم برای مبارزه با استرس……………………………………………………………………….. 34

 

ادبیات نظری………………………………………………………………………………………………….. 35

 

راه های مقابله با استرس از دیدگاه پزشكی…………………………………………………………… .. 36

 

دیدگاه روانشناسی…………………………………………………………………………………………….. 38

 

شخصیت نوع اول…………………………………………………………………………………………… 39

 

دومین نوع شخصیت………………………………………………………………………………………… 39

 

سومین نوع شخصیت……………………………………………………………………………………….. 39

 

پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 40

 

فصل سوم: روش پژوهش

 

روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………… 46

 

جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………… 46

 

نمونه پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 46

 

ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 46

 

چگونگی جمع اوری اطالعات…………………………………………………………………………….. 47

 

تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………. 47

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

 

جدول شماره : 1 فراوانی و درصد فراوانی دانشجویان……………………………………………. 49

 

جدول شماره : 2 تعداد شرکت کننده و نمرات تجربه استرس…………………………………….. 49

 

جدول شماره : 3 تعداد شرکت کننده و نمرات تجربه استرس…………………………………….. 49

 

جدول شماره : 4 تجزیه و تحلیل واریانس یكطرفه………………………………………………….. 50

 

جدول شماره : 5 شاخص های آماری محاسبه شده برای دانشجویان پسر و دختر…………… 50

 

جدول شماره : 6 آزمون T و تفاوت میانگین…………………………………………………………. 51

 

جدول شماره : 7 تحلیل واریانس یكطرفه و مقایسه ی دانشجویان پسر و دختر……………… 52

 

جدول شماره : 8 بررسی مقیاس کنار آمدن رویارویانه دانشجویان پسر و دختر…………… . 54

 

جدول شماره : 9 بررسی مقیاس دوری جویی دانشجویان پسر و دختر………………………… 54

 

جدول شماره : 10 بررسی مقیاس خویشتن داری دانشجویان پسر و دختر……………………. 55

 

جدول شماره : 11 بررسی مقیاس جستجوی حمایت اجتماعی دانشجویان پسر و دختر……. 55

 

 

ط

 

جدول شماره : 12 بررسی مقیاس مسئولیت پذیری دانشجویان پسر و دختر…………………. 55

 

جدول شماره : 13 بررسی مقیاس گریز – اجتناب دانشجویان پسر و دختر…………………… 56

 

جدول شماره : 14 بررسی مقیاس حل مدیرانه مسئله دانشجویان پسر و دختر……………… . 56

 

جدول شماره : 15 بررسی مقیاس ارزیابی مجدد مثبت دانشجویان پسر و دختر……………. 57

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

 

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………. 58

 

پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………. 59

 

محدودیت ها…………………………………………………………………………………………………… 60

 

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………….. 61

 

ضمائم

 

پرسشنامه روش های کنار آمدن الزاروس…………………………………………………………….. 63

 

 

چكیده

 

 

پژوهش حاضر به منظور بررسی میزان تحمل استرس بین دانشجویان پسر و دختر رشته روانشناسی صورت گرفته است. طرح پژوهش از نوع پی رویدادی بود واز طریق نمونهگیری در دسترس، 60نفـر دختر و پسر 30( پسر و 30 دختر ( انتخاب شدند .ابراز پژوهش شامل پرسشـنامه پرسشـنامه کنـار امدن الزاروس بود. فرضیه تحقیق با بهره گرفتن از روش T مستقل مورد بررسی قـرار گرفـت و بعـد از انجام این پژوهش و با توجه به تجزیه و تحلیل ابزار پژوهشی، به این نتیجه دست یافتیم که تنها در برخی مقیاس ها آن هم نه در حد اطمینان کامل تفاوت به چشـم مـی خـورد. بنـابراین دو فرضـیه پژوهش مورد قبول واقع نشد و به این نتیجه دست یافتیم که بین میزان تحمل استرس دانشجویان پسر و دختر تفاوت معنی داری وجود ندارد و همچنین بین میزان تحمل استرس دانشجویان پسر و دختر رشته روانشناسی تفاوت معنی داری وجود ندارد.

 

کلید واژه: استرس،خویشتن داری، مسئولیت پذیری، حل مدیرانه.

 

 

فصل اول

 

 

کلیات پژوهش

 

 

مقدمه :

 

 

افراد جامعه کنونی بیش از پیش نسبت به استرس و پیامدهای آن هوشیار شـده انـد . بزرگسـاالن ، نوجوانان و حتی کودکان از آلودگی محیط زیست امكان وقوع یک جنگ هسته ای به پایان رسیدن منابع طبیعی وجوه اافزوده های غذایی و مواد سـرطان زا و …. سـخن مـی گوینـد و تمـامی اسـالل بخشی از زندگی روزمره را تشكیل می دهند . زندگی عصر ما چنان است که در اغلـ خـانواده هـا پدر و مادر هر دو باید کار کنند تا بتوانند هزینه ای روز افزون را تامین نمایند . طالق افزایش یافته ، ازدواج مجدد هم امری نا ممكن نیست افزون رسانه های گروهی ، افراد به مشاهده ی صحنه های جنگ خشونت ، تخری ، بی رحمی و مرگ و کشتار عادت داده اند )استوا ، )1998

 

استرس یكی از مفاهیم مهم در مطالعه روانشناسی و بهداشت روانی به شمار می آیـد و بـه کفیـات گوناگون در زندگی اطالق می شود و به عنوان علل بسیاری از درد ها ، ناراحتی ها و بیمـاری هـا و بیماری ها تلقی می شود . مردم عادی آن را پدیده ای رنج آور و ناخوشایند ، پزشـكان مسـئله را از دید واکنش های فیزولوژیک روانپزشكان بنا را بر فشارهای عصبی و بـه کـار بـردن مكانسـیم هـای سایكوفیزیولوژیک و باالخره روانشناسان آن را تغییر رفتار و حـاالت هیجـانی و بحرانـی مـی داننـد )اتكینسون ، ترجمه براهنی ، ) 1368

 

مطالعه استرس به عنوان احساس حاصل از ارزیابی موقعیتی به عنوان فشار یا اضافه باری بـه منـابع روانشناختی ، مطالعه چگونگی تعادل بین جسم و روان است . محققان بر این نكته توافق دارند کـه ما را در وریطه ی یک همه گیری استرس هستیم که باعث بیماری و حتـی مـرگ مـی شـود . امـا درباره ی چگونگی تعریف استرس توافق کمتری دارند . تعریف استرس دشوار است . نظریه پردازان مختلف این اصطالح را به شیوه های مختلفی بكار برده اند . یكی از شیوه های رایج تعریف اسـترس در نظر گرفتن آن به عنوان محرك است . توماس هوامز )1979( استرس را واقعه محرکی کـه الزم است فرد با آن سازگار شود تعریف کرد . بنابراین استرس به عنوان یک محرك ، هر موقعیتی اسـت

 

 

 

که در خواست های غیر معقول و فوق العاده را داشته و نیازمند تغییر در الگوی زندگی جـاری فـرد باشد )هولمزو راهه )1976

 

موارد استرس به عنوان یک محرك شامل امتحان بالیای طبیعی و جدایی زناشویی است ایـن واقـع استرس زا هستند . چون فرد را ملزوم به انجام رفتارهای سازگارانه برای کنـار امـدن بـا درخواسـت های محیطی تحمل شده می کند .

استرس به شكل دیگر می تواند به صورت پاسخ فیزیولـوژیكی در نظـر گرفتـه شـود )سـیله )1976 طبق نظر هانس سیله فیزیولوژیست ، الگوی نا متمایز فعالیت فیزیولوژیكیذاتاً نـاگوار اسـت . زیـرا تند شدن ضربان ، قل ، تند شدن تنفس و افزایش تنش عضالنی و کارکرد تعادل حیاتی را مختـل می کند . طبق نظریه سیله ، هرگاه شخصی برای مدت طوالنی انگیختگی ، فیزیولـوژیكی را تجربـه کند )مثل بیمار ت دار ( بدن دچار استرس می شود . پژوهشگران دیگر می گویند واکنش استرس نه تنها تغییرات فیزولوژیكی بلكه اختالل واکنش هـای رفتـاری – حرکتـی )مثـل لـرزش دسـت ، اختالل های گفتاری( آشفتگی هیجانی و بدکاری شناختی را شامل می شود )الزاروس )1966

 

چون مردم به محرك های یكسان ، به صورت متفاوت واکنش نشان می دهند پس بایـد اسـترس را چیزی بیش از یک محرك در نظر گرفت . الزاروس و فوکلمن مخالف در نظـر گـرفتن اسـترس بـه عنوان پاسخ فیزیولوژیكی نیز هستند . بسیاری از وقـایع زنـدگی نظیـر ورزش و عاشـق شـدن ، بـه تشدید فعالیت دستگاه عصبی خودمختار می انجامد ولی شخص ورزش و عشـق را بـه عنـوان یـک عامل استرس زا تجربه نمی کند .

 

دانشجویان در جامعه ای زندگی می کنند که مشخصات بارز آن را می توان افزایش جمعیت ، شـهر نشینی گسترش موسسات و پیچیدگی تكنولوژی در ارتباطات دانست و ایـن مـوارد بـیش از پـیش انسانها و مخصوصاً دانشجویان را به هم نزدیک کرده و باعث شده تا آنها در جهت رقابت با سـایرین به تكاپو و تالش بیشتر وادار شوند . از این طریق افزایش توقعات و انتظارات روز افزون جامعه نیز در جهت رفع این توقعات و حل موارد فوق مسمر الثمر نخواهد بود . یكی از مهمترین موضوع که با آن

 

4

بیتر در این تحقیق سرو کار داریم استرس ها و عواملی که باعث این فشار های عصبی اسـت کـه همه دانشجویان با آن درگیر هستند که باید آنها را بشناسیم . امروزه استرس بـه عنـوان مهمتـرین فاکتور در جوامع می باشد که باعث به وجود آمدن امراض جسمی و اختالهای روانـی در رفتارهـای دانشجویان است . استرس در زندگی دانشجویان به شیوه های متفاوتی بروز می کند ، پرخاشـگری ناگهان در پاسخ به یک سوال ساده لوحانه ، سر درد شدید در پایـان یـک روزگـاری سـخت ، بـروز عصبانیت برای همین میزان تحمل دانشجویان به استرس نسبت به فاکتورهای شخصـیت و محـیط متفاوت است و آنها در دوران تحصیل استرس را تجربه می کنند . گروهـی از روانشناسـان رفتـاری استرس را بیماری شایع قرن نامگذاری کرده اند در حالی که در عصر حاضر که در آن هستیم عصـر استرس و فشارهای روانی و عصبی است دوره ای که در آن دانشجویان بیش از هر زمان دیگـری در معرض عوامل وجود استرس قرار گرفته و مسالل و مشكالت بی شماری از هر طـرف آنهـا را احاطـه کرده است .

 

بیان مسئله :

 

 

استرس به سه مفهوم در نظر گرفته شده است )الهه میرزایی ، ) 1378 در یک رویكرد ، تمرکـز بـر محیط معطوف است و استرس به عنوان محرك توصیف شده است که شامل واقعـه یـا رشـته ای از شرایط ویژه به عنوان مثال ، زمانی که فرد می گوید شغل من بسـیار پـر اسـترس اسـت از همـین دیدگاه به مفهوم استرس نگاه کرده است . وقایع و شرایطی تهدید کننده یـا زیـان بخـش انـد و در نتیجه احساس تنش ایجاد می کند ، استرس زا خوانده می شود .

 

رویكرد دوم استری را به عنوان پاسخ در نظر گرفته و تمرکز آن بر واکنش مردم به عوامل استرس زا ست . از این دیدگاه مردم به نقشی که احساس می کنند استرس می گویند ، مانند زمانی کـه فـرد می گوید : به هنگام سخنرانی احساس استرس می کنم . پاسخ فرد شامل دو جـز مـرتبط بـا هـم است . جز شناختی که شامل رفتار ، الگوی فكری و احساسات است . مانند زمانی که احساس مـی

 

 

5

 

کنید عصبی هستید و جز فیزیولوژیكی که برانگیختگی های جسمی را در بر می گیرد مانند زمانی که قلبتان تند تند می زند دهانتان خشک می شود و عرق می کند )الهه میرزایی ، )1378

 

رویكرد سوم ، استرس را فرایندی می دانند که در عین آنكه در برگیرنده استرس زا هـا و فرسـایش هاست اما بعد مهم دیگری را نیز به آن می افزاید و آن رابطه ی میان فرد و محیط است ) به نقل از همان کتاب( این فرایند شامل تعامل ها و تطابق های دایم مسان فرد و محیط است که هر یک بـر دیگری اثر می گذارد و از دیگری اثر می پذیرد و بر اساس این نظریه ، استرس تنها یک محرك یـا پاسخ نیست بلكه فرایندی است که فرد می تواند از طریق راهكارهای رفتاری ، شناختی و احساسی به گونه ای فعال از تاثیرات آن بكاهد .

 

ارزیابی وقایع به عنوان پر استرس به دو گونه گروه از عوامل بستگی دارد ، عواملی که مربوط به فرد است و عواملی که به موقعیت بستگی دارد . عوامل فردی شامل ویژگی هـای شخصـیتی ، هـوش و انگیزش فرد می شود برای مثال ، افراد برخوردار از عزت نفس باال بر این باورند که توانایی های الزم را برای برآوردن نیازهای یک موعیت را دارند . در صورت مواجهه با موقعیتی پـر اسـترس ، ممكـن است به عوض تهدید انگیز قلمداد کردن آن را به گونه ای مبارزه طلبی ببینند . در مورد انگیزه می توان گفت که هر چه هدف بیشتر در معرض خطر قرار گیرد و مهم تر باشد ، فـرد میـزان اسـترس بیشتر را ارزیابی خواهد کرد )الهه میرزایی ، )1378

 

الیس معتقد است باورهای غیر منطقی بسیاری از مردم موج افزایش استرس آنها می شود عواملی که موقعیتی را پر استرس می کند در وهله ی اول وقـایعی هسـتند کـه ملزومـات شـدیدی را مـی طلبند )پرسون و نیوفلد ، )1987

به عنوان مثال ، بیماری که در انتظار عمل جراحی دردناکی را می کشد ، این موقعیـت را پـیش از انجام گرفتن سنجش فشار خود استرس زا می بینند . گـذارهای زنـدگی نیـز اسـترس زا هسـتند ) موس و شفر ، )1986

 

 

6

 

زندگی شامل وقایع مهمی است که مستلزم گذر کردن از یـک مرحلـه یـا موقعیـت بـه مرحلـه یـا موقعیت دیگر است که باعث ایجاد تغییرات بسیار زیاد و ملزومات جدیدی در زندگی می شوند . ازدواج کردن – رفتن به دانشگاه به ویژه اگر از شهر و خانه مان دور باشـد – والـد شـدن – شـاغل بودن – تغییر محل – از دست دادن همسر ، طالق گرفتن .

 

استرس در زندگی روزمره به وفور دیده می شود و همه افراد به دفعات متعدد تحت تـاثیر اسـترس قرار می گیرند و آن را تجربه می کنند و وقتی که کسی دچار اسـترس شـده وارد محـیط درس یـا دانشگاه میشود معموالً همه دوستان و هم کالسی ها متوجـه مـی شـوند و در تعامـل بـا دیگـران استرس فرد به آنها سرایت می کند .

 

برای همین و آنچه گفتم در این تحقیق به بررسی میزان تحمل استرس دانشـجویان پسـر و دختـر رشته روانشناسی می پردازیم و به این دلیل که دانشجویان در محیط دانشگاه با عوامـل اسـترس زا برخورد دارند . می خواهیم بدانیم چه عواملی دانشجویان را با توجه به سطوح مختلف آنها در کالس دچار استرس می کند . این عوامل چه چیزهایی هستند و شیوه های مقابله با اسـترس دانشـجویان پسر و دختر را بررسی کنیم . پس از توضیحات مختصر داده شد این سـوال مطـرح مـی شـود کـه چگونه می توان میزان تحمل استرس دانشجویان را باال برد؟

 

به نظر می رسد یكی از رویكردهایی که بتوان در پاسخ گویی به سواالت مزبـور از آن یـاری گرفـت رویكرد شناختی – رفتاری باشد . چرا که با بررسی اجمالی ، مشـخص مـی شـود هـر یـک از ایـن مفاهیم به نوعی بستگی به حاالت شخصیتی ، عزت نفس ، اعتماد بـه نفـس و بـه آن نگـرش هـا ، باورها و عقاید و تفكرات فرد دارد – پژوهش ها نشان داده که آرامش گام بـه گـام ماهیچـه هـا در کاهش استرس بسیار موثر است . افراد با بهره گرفتن از تجارب خود ، مهارتهای کنار آمدن را شامل راهكارهایی که پیش از آن خودشان به کار برده با بكار گرفتن آنها را به وسیله دیگران دیده اند می آموزند ، روانشناسان بر آموزش کنار آمدن با استرس ، روش هایی تدوین کرده انـد . بعضـی از ایـن روشها به طور عمده به رفتار فرد می پردازند و بعضی به فرایند تفكر )الهه میرزایی ، )1378

 

7

فصل دوم: پیشنه ی تحقیق

1-2 :    اعتماد به نفس بیرونی ………………………………………………………………………….16

2-2  :  بهترین راه برای تقویت اعتماد به نفس بیرونی……………………………………………16

3-2: اعتماد به نفس درونی …………………………………………………………………………………16

1-3-2 : تعریف عزت نفس ……………………………………………………………………………….18

فصل سوم:روش تحقیق

1-3  :  روش تحقیق ………………………………………………………………………………………..64

2-3 : جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………64

3-3 : روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………….64

4-3  : ابزار سنجش  ………………………………………………………………………………………….65

5-3 : روش جمع آواری اطلاعات ………………………………………………………………………67

6-3 : روش تجزیه و تحصیل اطلاعات ………………………………………………………………..67

فصل چهارم:نتایج تحقیق

1-4 : توزیع فراوان جنست…………………………………………………………………………………70

2-4: شاخصهای توصیفی عزت نفس و یادگیری…………………………………………………….70

3-4 : شاخصهای توصیفی عزت نفس و یادگیری برای دختران و پسران …………………..71

4-4: همبستگی عزت نفس با یادگیری …………………………………………………………………72

5-4: بین عزت نفس و یادگیری در دانش آموزان پسر رابطه معکوس وجود دارد ………72

6-4: همبستگی عزت نفس با یادگیری در پسران …………………………………………………..72

7-4: بین عزت نفس و یادگیری دانش آموزان دختر رابطه معکوس وجود دارد ………….73

8-4: همبستگی عزت نفس با یادگیری در دختران …………………………………………………73

9-4: آزمون T برای مقایسه میانگین عزت نفس دختران و پسران …………………………….74

10-4: آزمون T برای مقایسه میانگین یادگیری دختران و پسران ………………………………75

فصل پنجم :

1-  5  :  نتیجه گیری و بحث ……………………………………………………………………………77

2-5 : محدودیت ها ………………………………………………………………………………………….78

3-5 : پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………78

منابع و ماخذ …………………………………………………………………………………………………….81

پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………….83

 

 

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین هوش هیجانی وشادکامی در دانش آموزان متوسطه شهرستان لامرد بود . بدین منظور ازجامعه آماری دانش آموز ان 200 نفر بطور تصادفی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند . دراین پژوهش از پرسشنامه هوش هیجانی و شادکامی آکسفورد استفاده شد .

نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین هوش هیجانی و شادکامی  ارتباط معنادار دارد.

نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که هوش هیجانی و شادکامی  در مجموع 54 درصد شادکامی آنان را به طورمعناداری تبیین می کند(P<0/05)

 

فصل اول

 

طرح تحقیق

1-1مقدمه

نقش و کارگر مدارس در آستانه هزاره ی سوم میلادی تغییر و جهش چشمگیری پیدا کرده است افزدن برایفای نقش سنتی مدارس مبنی بر تربیت افرادی فرهیخته مدارس عهده‌دار پرورش شهروندانی مسوؤل و رشد یافته و برخوردار از مهارت‌های اجتماعی و عاطفی نیز هستند (پلیتری[1]، 2006). از این‌رو توجّه جدّی و همه جانبه به عواملی كه بستر لازم جهت دستیابی به این هدف را فراهم می‌سازند، اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. بدین منظور توجّه جدّی به رشد عاطفی و اجتماعی دانش‌آموزان یكی از راهبردهای اساسی در نیل به این هدف بشمار می‌رود.

رویكرد یادگیری اجتماعی- عاطفی[2] مبتنی بر این باور است كه كلیة فرایندها و بخش‌های یک نظام آموزشی اعمّ از طرّاحی و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، مدیران، معلّمان، كاركنان، و مطالب و موضوعات درسی می‌بایست در خدمت آموزش و بهبود مهارت‌های اجتماعی و عاطفی یادگیرندگان، ‌قرار گیرند. آموزش مهارت‌های هوش هیجانی «قطعه گمشده» آموزش‌های اجتماعی و هیجانی است که از ذهن بسیاری از معلمان مغفول مانده است. محیط اجتماعی مدرسه نمونه کوچکی از نظام اجتماعی جامعه تلقی می‌گردد. روابطی که دانش‌آموزان با معلمان و همسالان خود در مدارس برقرار می‌کنند، نقش اساسی در اکتساب نگرش‌ها، باورها و ارزش‌های بنیادین اجتماعی دارد و درک دانش‌آموزان را از جامعه و محیطی که در آن قرار دارند، تحت تاثیر قرار می‌دهد. مدرسه یکی از مهمترین بافت‌های یادگیری مهارت‌های هیجانی است. آموزش هیجانی می‌تواند از طریق گستره‌ای از تلاش‌ها مانند آموزش کلاسی، فعالیت‌های فوق‌برنامه، جو و شرایط حمایتی مدرسه، و درگیر کردن دانش‌آموزان، معلمان و والدین در فعالیت‌های اجتماعی صورت گیرد. در صورتی که فرایند اجتماعی شدن و رشد مهارت‌های هیجانی در محیط اولیه خانواده مطلوب نباشد، این امکان وجود دارد تا مدارس از طریق آموزش‌های ترمیمی به جبران این کاستی‌ها بپردازند. براین اساس بسیاری از مربیان و روانشناسان نسبت به توجه و توسعه آموزش مهارت‌های اجتماعی و هیجانی در مدارس تاکید کرده‌اند (به نقل از مایر و سالووی، 1997).

تحوّلات عظیمی كه در حوزه‌های هوش و هیجان رخ داده دیدگاه‌های سنّتی را زیر سؤال برده و بر ارتباط نزدیک و درهم تنیدة هوش و هیجان تأكید نموده است. از پیشگامان این تحوّلات در حوزة هوش می‌توان به گاردنر[3] (1983 به نقل از اشترنبرگ[4]، 2001) اشاره كرد و در حوزة هیجان از

 كشفیّات ژوزف ‌لی دوكس (به نقل از گلمن[5]، 1379) نام برد. امّا اوج این تحوّلات به مطرح شدن مفهوم «هوش هیجانی[6]» توسط سالووی[7] و مایر[8](1990)، برمی‌گردد كه آشكارا بر در هم‌تنیدگی هوش و هیجان تأكید می‌كنند. از نظر آنها «هوش هیجانی» عمدتاً به عنوان توانایی فرد در بازنگری احساسات و هیجان‌های خود و دیگران، تمیز قایل شدن میان هیجان‌ها و استفاده از اطلاعات هیجان‌ها در حلّ مسئله و نظم‌بخشی رفتار تعریف می‌شود (سالوی و مایر، 1990).

با توجه به حسّاسیت دورة نوجوانی و اطلاق دورة طوفان و فشار به آن، غالباً نوجوانان درگیر نوسانات پرشور عاطفی هستند، دوران نوجوانی با شور و هیجان، احساس‌های متناقض،‌ تحریكات فیزیولوژیكی و عواطفی پر تنش همراه است. این دوران حسّاس نقش بسیار مهمی در شكل دادن به شخصیّت آیندة او دارد. از این‌رو آموزش مهارت‌های هوش هیجانی به  نوجوانان می‌تواند به آنان در مدیریت هیجان‌ها و احساسات خود و بهبود روابط با دیگران و در نهایت افزایش كارایی شخصی و پیشرفت فردی و تحصیلی آن تأثیرگذار باشد.(ذراتی ،ایران ،1384)

2-1 : بیان مسئله

با توجه به اهمیت و ارزش شادکامی در بین متخصصان و دانشمندان آموزش و پرورش و علاقه به رشد و گسترش آن در بین دانش آموزان و آموزشگاه ها و بررسی ارتباط آن با عوامل مختلف که ممکن است موجب افزایش یا کاهش شادکامی دانش آموزان شود مثل هوش هیجانی که یکی از مسائل مهم در بین افراد جامعه خصوصا دانش آموزان می باشد و نیاز به رشد و گسترش آن احساس می شود و سبک های یادگیری مختلف که دانش آموزان دارند و به قول ساموئل مسبک که می گوید :«  دانش آموزان از نظر گستردگی توجه و در نتیجه وسعت و صراحت آگاهی و اطلاعات با یکدیگر متفاوت هستند  »

باعث تفاوت در شیوه تفکر و یادگیری دانش آموزان می شود و یکی از موضوعات مهم در آموزش و پرورش دانش آموزان است (کدیور 1386) .

در این پژوهش ارتباط این دو متغیر مورد بررسی قرار داد و قصد دارد به سئوال های پژوهش مبنی بر:

1- بررسی ارتباط هوش هیجانی و شادکامی دانش آموزان و تفاوت دختران و پسران در میزان شادکامی و هوش هیجانی ، پاسخ دهیم .

3-1: ضرورت انجام پژوهش

با نگا هی به زندگی بشر در طول زندگی ، متو جه خواهم شد که استفاده از نیرو تفکر و اندیشه او را از سایر موجودات  عالم خاکی ممتایز کرده است مسایلی از قبل: کشف آتش ،استفاده از ابزارهای سنگی و پس از آن بکا ر گیری ملزمات فلزی … همه نماینگر فکرخلاق و نو آور بشر در طول تاریخ است .

بسیاری چنین بنوشتند که ابداع خصوصیتی ذاتی است در حالی که مدت ها ثابت شده که این استعداد در نوع بشر عمومیت دارد و می توان با بکارگیری اصول و تکنیکهای معینی با ایجاد و طرز تفکرهای جدید و با اجتناب از عادات یکنواخت همیشگی ،خلاقیت را پرورش داد .(حسینی 1378)

یکی از ویژگی هایی که ممکن است با خلاقیت در ارتباط باشد هوش هیجانی در بین افراد است که از موضوعات مهم آموزش پرورش دانش آموزان است واز پدیده هایی است که در دهه های اخیر مورد استقبال زیادی قرار داشته است. یکی از زمینه هایی که ممکن است با آن در ارتباط با شد و ادارای ارزش زیادی برای پژوهش ها باشد وبه تازگی پژوهش های زیادی را در روان شناسی بر انگیخته است .هوش هیجانی تحوله جدیدی در فهم رابطه بین عقل و هیجان است بنابر این لازم است تا پژوهش های بیشتری در این باره انجام گیرد .

به نظر می رسد کسانیکه هوش هیجانی بالاتری دارند با توسلی به مهارت خود شناسی بیشتر می توانند به ریشه های پنهان شادی یا غم خود آگاه شوند و آن را مدیریت کنند و طبعا چنین کسانی به موفقیت نزد یکترند.

هوش هیجانی به معنی ملایمت نیست بلکه به هوشمندی بودن نیست به احساسات گفته می شود که در واقع روشی متفاوت برای باذکاوت بوده است. در حقیقت توانایی فرد برای اکتساب و بکارگیری دانش به دست آورده از احساسات خود و احساسات دیگران به منظور دست یابی به موفقیت بیشتر و بهرهمندی از زندگی کامل تر عملکرد هوش هیجانی است پنج مرحله برای رسیدن به چنین هوشمندی وجود دارد.

• اینکه فرد بداند چه احساسی دارد .
• کنترل و اعمال مدیریت بر احساسات به ویژه احساسات دلتنگ کننده .
• خود انگیختگی
• همدلی.
• کنترل روابط .

1-4 سوالات پژوهش

ما در زبان روزمره، از كلمه افسردگی جهت توصیف تركیبی از احساسات غمگینی، ناكامی، نا امیدی، و شاید رخوت و بی حالی استفاده كنیم اما زمانی كه درمی یابیم پزشكان، روان پزشكان و روان شناسان بالینی این كلمه را به شیوه ای متفاوت به كار می برند، سردرگم می شویم. ازدید آنان، افسردگی یا بیماری افسردگی، حالتی است كه به درمان ویژه نیاز دارد. به علت این درهم شدن واژه ها افراد عادی و درمانگرانی كه بیماری افسردگی مبتلا نشده اند، احتمالا همدردی و مساعدتی كمتر از آنچه جدی بودن موضوع افسردگی می طلبند، ازخودظاهر می سازند.آنان ممكن است چنین  تصور كنند كه افراد افسرده تن پرور، خودخواه، یا اهل تمارضند و آنان را با چنین عباراتی نصیحت می كنند : «سعی كن خودت را جمع و جور كنی» یا «خودت را از این حالت خارج كن، به آن بدی هم كه فكر می كنی نیست»

افراد مبتلا به خوبی این مسئله را احساس می كنند كه دوستان، همكاران و خانواده های آنها  نمی توانند مشكل آنها را درك كنند و با آنان همدلی نشان دهند وبا نگرانی از اینكه دیگران آنها را به عنوان فردی متمارض تلقی كنند، ناراحتی شان را دو چندان می سازد.

 

ضرورتهای تحقیق

تندرستی یکی از نعمتهای بزرگ در زندگی انسان است و نمی توان منکر شد که سلامتی روانی در زمره بالاترین نعمتهاست . و بدیهی است که بیماران روانی مخصوص به یک قشر ویا طبقه خاصی نبوده و تمام طبقات جامعه را شامل می شوند و امکان ابتلا به ناراحتی های روانی برای تمام افراد وجود دارد . از میان اختلالات رفتاری زنان و بیماری آنان لازم است که بیشترین توجه به بیماری افسردگی شود زیرا افسردگی نوعی احساس غم است که اگر درجهت جلوگیری از آن اقدامی نشود به تدریج منجر به گوشه گیری خواهد شد و تقریبا حالت بی تفاوتی به انسان دست می دهد و این زنگ خطر بزرگی است برای زندگی چرا که چنین شخصیتی دچار نوعی کوری می شود و در اثر همین کوری خوبیهای زندگی را نادیده گرفته و فقط بدیها را می بیند واضح است چنین شخصی اکثر اوقات در تنهایی به سر میبرد و هرگز حاضر به رقابت مثبت در هیچ عملی نیست زیرا که خود را شایسته رقابت با دیگران نمی داند و در نتیجه پس از چندی اعتماد به نفس خود را از دست می دهد و مسلم است که نتیجه کارش نه رضایت بخش خواهد بود نه قابل اعتماد . وجود یک بیمار روانی به کار عادی – اقتصادی خانواده لطمه شدید وارد می کند درآمد را کاهش داده و از لحاظ روابط انسانی سایر افراد خانواده را در وضع ناراحت و تاسف باری قرار می دهد . مراقبت و نگهداری بیمار روانی زندگی خانواده را مختل و نشاط و رفاه فردی را از اعضای خانواده سلب می کند . برای سازمان های درمانی – آموزشی – سیاسی – اقتصادی – انتظامی مساله بزرگ و پیچیده ای را ایجاد می کند .  به این ترتیب عدم توجه به مسائل عاطفی و روانی زنان – آنها را با مسائل و مشکلات عدیده ای روبرو می کند و آنان را به صورت یک زن دشوار تحویل جامعه می  دهد . تراکم مشکلات خطری است که زنان را تهدید می کند و مشکلی که بازشناسی – علت یابی و درمان نشده است با مشکل دیگری پیوند می خورد  و ممکن است که در یک دور باطل به پاره ای انحرافات – کمبودها و حتی بزهکاریها در زنان منجر شود .

 

تعریف مساله

زندگی پر از فراز و نشیب های روحی است و زمانی كه چرخ زندگی در سرازیریبیفتد ، نشیب های روحی تداوم یافته ، عملكرد طبیعی فرد مختل میشود و امكان بروز یک بیماری جدی و رایج به نام”افسردگی” افزایش خواهد یافت . افسردگی، روح ، جسم ، ذهن و رفتار فرد را درگیر می كند.

افسردگی – زنان – روابط اجتماعی

 

امکان بروز این بیماری هم درزنان وهم در مردان وجود دارد، اما بنا به دلایلی زنان دو برابر مردان به این بیماری مبتلامی شوند.
در کشور آمریكا در حدود 19 میلیون نفر ( 10/1 بزرگسالان ) مبتلا به افسردگی هستند . پژوهشگران نشان داده اند كه شرایط بیولوژیكی و شیوه زندگی، از عوامل روانی – اجتماعی علت ابتلای بیشتر زنان به این بیماریست . از این رو اشاره به دو نكته حائز اهمیت است:
1-هر فردی به دلیل خاص خود ، ‌به این بیماری مبتلا می شود و حتی دو نفر از مبتلایان به دلایل مشابه ، دچار افسردگی نشده اند .
2ـعلائم افسردگی در بیشتر مواقع بروز می كند ، ولی زمانی كه شخص،عزیزی را از دست می دهد، ‌احساس اندوه، ناامیدی و كاهش توانایی های روزمره،علائمی عادی به نظر می رسند.
همانطور كه ذكر شد ، زندگی مملو از فشارهای روانی ، كار زیادوخسته كننده ، بیكاری دراز مدت ، در گیری ها و مشكلات خانوادگی و مالی ، تحریک پذیری فرد را افزایش خواهد داد . از آنجا كه میزان تحمل فرد محدود است ، تا نقطه ای خاص می تواند تحریک شده و تجربه های مطلوب را پشت سر بگذارد. اما زمانی كه تحریک احساسات ادامه پیدا كند ،‌ممكن است فرد نتواند مانند روزها یا ماه های قبل زندگی كند و به كار و فعالیتادامه دهد ؛ لذا حالتی گذرا پدید خواهد آمد كه گاه به یک بیماری جدید تبدیل خواهد شد .
انواع افسردگی و علائم آن

افسردگی دو نوع است ،‌ یک قطبی و دو قطبی . در نوع دوم ( دو قطبی ) علاوه بر احساسغم واندوه ، با علائمی چون پرحرفی ، فعالیت زیاد و تحریک پذیری نیز رو به رو خواهیم بود . زنان كمتر از مردان به نوع دوم ( دو قطبی) افسردگی مبتلا می شوند . علائم افسردگی عبارتند از:

علائم افسردگی
1- شكایات مختلف جسمی و دردهای پراكنده
2- احساس خستگی دائم
3- سوء هاضمه و یبوست
4- اختلالات قاعدگی و جنسی
5-عدم احساس شادی و نشاط
6- لذت نبردن از زندگی

 

7- زودرنجی
8-از دست دادن توانایی انجام کارهای روزمره
9- كم خوابی و كم اشتهایی و گاهی برعكس
10-از دست دادن قدرت تصمیم گیری
11- احساس بی ارزشی و بی كفایتی
12- اشتغالات ذهنی دائمی درباره مرگ
13- اقدام به خودكشی

 

بررسی علت های افسردگی
عوامل متعددی چون ارث ، محیط ، شخصیت فرد و اجتماع در بروز افسردگی دخالت دارند  .

الف ) ارث
امكان بروز افسردگی در فردی كه سابقه‌ ابتلایبه اینبیماری را در خانواده خود داشته ، زیاد است ( به ویژه نوع دو قطبی )با توجه به اینکه افرادی كه سابقه ژنتیكی ندارند نیز ممكن است به این بیماری دچار شوند .
ب ) محیط
عوامل ایجاد كننده ی فشار روانی در زندگی همه یما وجود دارد كه از جمله ی آنهامی توان بهاز دست دادن عضوی از خانواده و دارایی ، اشكال در برقرار كردن ارتباطبا اطرافیان ، مشكلات مالی و تغییر چشمگیر در شیوه و سبك زندگیاشاره کرد که این هااز جمله عوامل مهم تلقی می شوند. به علاوه ، اعتیاد در3/1 مواردمنجر بهبیماری افسردگی خواهد شد .
ج )عامل های روانی – اجتماعی
یک انسان منفی باف ، از اعتماد به نفس پائینی برخوردار است و نمی تواند وقایع زندگی خود را در دست بگیرد . دیدگاه و نگرش منفی سبب می شود كه اثر عوامل استرس زا بیشتر شده و تندرستی فرد به خطر بیفتد . پژوهشگران معتقدند كه منفی بافی در كودكی شكل گرفتهو پرورش دختران به شیوه های سنتی سبب بروز این گونه تفكر و دیدگاه خواهد شد .

 

هورمون ها وافسردگی 

 

بیان مسئله :

ما با تمدنی رو به رو هستیم كه در آن فراغت نقش مهمی دارد زیرا از یک طرف تكنولوژی به تدریج كار توان فرسا را از دوش افراد بر می دارد مثل     (( رایانه )) و از طرف دیگر زمان كار به علت افزایش حجم تولید ، كاهش می یابد در نتیجه در آینده ای نه چندان دور افراد با ساعات فراغت زیادی روبرو خواهند بود .

براستی برای پركردن ساعات طولانی فراغت چه باید كرد ؟ ساعات فراغت به چه نحو گذرانده شود كه در پرورش استعداد افراد موثر واقع گردد و از هدر رفتن وقت جلوگیری گردد ؟

 

روش تحقیق :

از آنجا كه تحقیق درباه ی چگونگی گذراندن اوقات فراغت دانش آموزان می باشد مطلوب ترین روش جهت انجام چنین تحقیق استفاده از روش ارائه پرسشنامه است .

 

جامعه آماری :

جامعه آماری این تحقیق شامل دانش آموزان مقطع اول دبیرستان در مدرسه عطار شهرستان نیشابور در سال 83 – 82 می باشد كه جمعاً تعدادشان 254 نفر است .

 

حجم نمونه :

به دلیل تعداد دانش آموزان كه در 8 كلاس و با میانگین 32 نفر و مجموع دانش آموزان 254 نفر تمام افراد را در یک برگ به ترتیب شماره نوشته و افرادی كه شماره راست آنها به صفر و پنج ختم شده  به عنوان نمونه انتخاب كردم مثلاً : شماره های 5 ، 10 ، 15 ، 20 ، 25 ، . . . ، 250 در نتیجه تعداد افراد جامعه برابر 50 نفر بوده كه مورد بررسی قرار می گیرد .

 

تعیین پایانی پرسشنامه :

جهت تعیین پایانی پرسش نامه از حجم نمونه كل 10 نفر را انتخاب كرده و پرسش نامه ها را به آنها داده و بعد از چند هفته باری دیگر همان سوالات را به همان افراد ارائه دادم . سپس جوابها را بررسی و با یكدیگر تطبیق نمودم لذا سوالاتی كه متناسب نبوده است از جدول سوالات حذف كرده ام .

 

 

روش های آماری :

پس از استخراج پرسشنامه برای تجزیه و تحلیل از فراوانی مطلق و بشی استفاده می شود و همچنین از میانگین جهت تعیین متوسط زمان مصرف شده فعالیتها استفاده شده است .

مكان تحقیق و نحوه تكمیل پرسشنامه :

مكانی كه تحقیق در آن انجام گرفه در دبیرستان عطار در شهرستان نیشابور در سال تحصیلی 83 – 82 می باشد .

پرسشنامه به افراد انتخاب شده داده شده و خودشان به صورت آزادانه جواب داده اند و هیچ گونه محدودیتی نبود .

 

سوالات تحقیق :

در این تحقیق سعی شده است که علاوه بر تعیین جلوه های متنوع هویت که شامل هویت فردی ، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی و … پرداخته و به ارتباط بین آنها اشاره شود و راه کارهای تکوین و تقویت هر یک پیشنهاد گردد. منبع (نظریه ها در روان شناسی شخصیت) ، سعید شاملو

 

موضوع پژوهش عبارت است از :

بحران هویت و نوجوانی

بیان مساله: آیا بحران هویت در نوجوانی وجود دارد.

فرضیه تحقیق: بین نوجوانی و بحران هویت رابطه وجود دارد.

فایده و اهمیت طرح تحقیق :

من کیستم این سوالی استکه ذهن هر نوجوانی را به خود مشغول می کند و به دنبال همین سوال است که در جست و جوی خویشتن و کسب هویت تلاش می کند البته این سوال به یکباره در نوجوانی ظاهر نمی شود، بلکه ریشه های آن از دوران کودکی وجود داشته است. در جریان رشد کودکان به تدریج وجود خود را از دیگران به ویژه مادر متمایز می کنند و خود را کمابیش مستقل و جدا از دیگران می بینند این روند از سالهای کودکی آغاز می شود.

بحران هویت در دوران نوجوانی و به موازات رشد فیزیکی ، شناختی و اجتماعی و عاطفی اهمیتی خاص می یابد. بسیار از نوجوانان با شور زیادی از خود سوال می کنند که جایگاه اجتماعی من کجاست؟ شغل آینده من چیست؟ رشته تحصیلی من چه خواهد بود ارزش های مذهبی ، اخلاقی و فلسفی من چه خواهند بود؟ انتخاب راه ها و ارزش های ممکن برای نوجوانان چندان ساده نیست. چرا که آنها با طیف گسترده ای از انتخاب های ممکن مواجه می شوند و با توجه به تنوع انتخاب باید تصمیم بگیرند.

 

تعریف اصطلاحات :

1. هویت: Identity درمطالعه شخصیت: خوداساس و مستمر فرد، مفهوم درونی و ذهنی از خویش به عنوان یک شخص در این کاربرد به طور معمول کیفیت مشخص می شود: مثل هویت جنسی ، هویت قوی یا گروهی.
2. بحران هویت: Identity بحران هویت عبارت است از فقدان حاد احساس هویت خود فقدانن احساس طبیعی از تداوم زمان. فقدان این احساس که شخص امروز و این جا از نظر پایداری همان شخص دیروزی است که در این جا بود.
3. اختلال هویت: Identity.D. اختلال هویت یکی از ملاکهای اختلال شخصیت مرزی است. اختلال هویت عبارت است از بی ثباتی بارز و مستمرل خود انگاره یا احساس نقص.
4. هویت خود: Identity Egi احساس هویت که توانایی تجربه خود را به عنوان چیزی که تداوم و یکنواختی دارد و قدرت رفتار مطابق آن را تامین می نماید (اریکسون)

مفهوم شناسی هویت :

تاملی در معنا و مفهوم هویت ، حدود انتظارات ما را از این بحث مشخص می کند در فرهنگ معین آمده است هویت یعنی ذات باری تعالی 2. هستی و وجود 3. آنچه موجب شناسایی مشخص باشد 4. حقیقت جزئیه یعنی هرگاه ماهیت با تشخیص لحاظ و اعتبار شود هویت گویند و گاه هویت به معنی وجودخارجی است و مواد تشخص است و هویت گاه با لذات و گاه بالعرض است.

هویت یعنی حقیقت شی یا شخص که مشتمل بر صفات جوهری او باشد. هویت در لغت به معنای شخصیت، ذات، هستی و وجود می باشد.

دهخدا در لغت نامه اش هویت را عبارت از تشخص دانسته و می گوید و همین معنی میان حکیمان و متکلمان مشهور است.

هویت از منظر اریکسون :

اریک اریکسون که نام او با هویت پیوندی عمیق دارد می نویسید:

هویتی که نوجوان درصدد است تا به طور روشن با آن مواجه شود این است که او کیست؟ نقشی که باید در جامعه ایفا نماید چیست؟ آیا  او یک کودک

 است یا بزرگسال؟ آیا او توانایی این را دارد که روزی به عنوان یک همسر یا پدر و مادر باشد؟ آیا او علی رغم نژاد مذهب یا زمینه های ملی که او را از نظر مردم کم ارزش جلوه می دهد احساس اعتماد به نفس دارد؟

 

الف- بررسی تاریخی

اریکسون و انسان آرمانی «هویت جو» ERIK- ERIKSON

«[1]در اندیشه اریکسون ، هویت جانشین جنسیت فرویدی تلقی شده و کیستی شناسی یا شناسایی هویت خویشتن هسته مرکزی نظریه رشد شخصیت در مکتب اریکسون است. شناسایی هویت در فرهنگهای مختلف بطور متفاوت سازمان می یابد. به نظر او

و در بلوغ با انقلاب فیزیولوژیک ، تصویر ذهنی نوجوان از بدن و هویت خویش مورد تهدید واقع می شود، اگربرقراری مجدد هویت به نحوی مطلوب حاصل نشود خطر سرشکستگی و ابهام نقش، نوجوان را تهدید می کند و رشد روانی او را دستخوش نابسامانی می سازد. در دیدگاه «اریکسون» ، در نوجوان گاهی به نظر می رسد که هویت واقعی به اطلاع ، خویشتن خویش را گم کرده به درستی نمی داند کیست. جون تعیین هویت شخصی و اجتماعی در نظامهای رقابتی ، امری دشوار و پیچیده است. معهذا زیستن در آنها مستلزم شخصیتی پایدار و با هویت است تا در  برابر ابهام نقشهای مقاومت شود. «استقرار هویت» باید قبل از زناشویی تحقق یا بد هرکس باید بداند او خود کیست و در آینده مایل است چگونگی باشد بتواند تشخیص دهد چگونه همسری می خواهد «استقلال هویت» زمانی فرا می رسد که دیگر هیچ گاه هویت خویش مورد پرسش و تردید قرار نمی گیرد و بدون نیاز عاطفی به دیگران می توان بقا و رشد یافت. استقرار هویت یک تلفیق همه جانبه از آرزوها ، هدفهای حرفه ای و کلیه خصوصیات است. چنین وحدت هویتی را «تعادل شخصیت» می نامند.

اریکسون هدف روانکاوی را استقرار و باز سازی هویت بیمار با طرد ابهام در نقشهای می داند. او بجای جنسیت ، بر اهمیت نفوذ شرایط- سازمانها و نهادهای اجتماعی تکیه می کند که من ناچارا «باید در آنها ریشه گیرد».

«[2]البته آنچه که بیشتر در نظریه اریکسون ابتکاری و جالب و قابل اهمیت است بحثی است درباره «[3]هشت سن بشر» کوشش ماو برای نشان دان چگونگی نقش فرهنگ در تکامل رشد شخصیت ، نگاه و بینش جدید و ابتکاری در شناخت مسائل مهمی که انسان در ارتباط باخود و جهانش با آنها روبه رو است  به ما عرضه می دارد.

اگرچه اریکسون معتقد است که هشت مرحله رشد جهان شمول بوده و شامل همه انسانها می شود، لیکن به این موضوع نیز اعتقاد دارد که تفاوتهای فرهنگی در نحوه برخورد هر فرد با مسائل ایجاد شده در هر مرحله و حل آنها تاثیر بسیار و می گذارد. مثلا «آداب و رسوم بلوغ در  تمام اجتماعات وجود دارد، لیکن نحوه تجلی آنها و اثری که بر فرد می گذارند در فرهنگهای مختلف متفاوت است.

در کتاب «[4]کودکی و جامعه» اریکسون درباره «هشت مرحله رشد» می گوید که این مراحل نتیجه پیاده شدن یک طرح اولیه و فطری است که بوسیله دستگاه وراثت انتقال می یابد. این نظریه «اپی ژنتیک» رشد معتقد است که هر مرحله از زندگی زمان مناسبی دارد که در آن زمان ظهور می کند و مسلط است بر زندگی فردا انسان. هنگامی که تمامی مراحل طبق نقشه قبلی پیاده شوند یک شخصیت تکمیل شده ایجاد می گردد. در کنار این روند رشد اریکسون معتقد است که هر یک از این مراحل توام با یک «بحران[5]» می باشد. به نظر اریکسون «بحران» به معنای خطر فاجعه آمیز نیست بلکه درهر کدام  از مراحل رشد که نقطه عطف جدیدی هستند بالطبع بحرانی رخ می دهد که پایه و ما به سلامت و یا ناسلامتی های بعدی است. اگر در هر کدام از این مراحل با این بحرانها که جنبه های مثبت و منفی دارند و قسمتی از جنبه های طبیعی رشد محسوب می شوند برخورد رضایت بخش شود، جنبه مثبت شخصیت مانند اعتماد به دیگران ، شک و تردید و احساس حقارت جذب ایگو می گردد با آرمان شخصیت رشد ناسالم می یابد».

فصل اول – كلیات 

بیان كلی مسئله                                                                             1

سوال پژوهشی                                                                             4

فرضیه ها                                                                          4

تعریف اصطلاحات                                                               5

بیان اهداف  پژوهش                                                            9

 

فصل دوم  – بررسی  پیشینه  وادبیات  پژوهش

بررسی آخرین پژوهش های انجام  شده درزمینه  پژوهش  حاضر       11

بررسی كلیه  نظریه ها وتئوریهای درزمینه پژوهش  حاضر              22

عوامل تعیین  كننده  جوعاطفی  خانواده                                              25

رابطه  پدر ومادر  بافرزندان                                                  26

الگوهای تربیت  فرزندان                                                       29

رابطه  اعتماد به نفس  وروابط  دوستانه  والدین با كودك             33

مسئولیتهای  والدین  دررابطه  با ایجاد  اعتماد به نفس                     35

علائم  ونشانه های  اختلال  در اعتماد  به نفس                        36

نشانه های  اعتماد  به نفس  در افراد                                          39

ضرورت  اهمیت  وفایده پژوهش                                       41

فصل سوم – روش جامعه آماری

روش نمونه  گیری                                                     43

انواع  متغیرها                                                                     43

روش گرد آوری اطلاعات                                            43

معرفی ابزار  پژوهش                                                 44

روش مطالعه                                                           46

مدل آماری                                                              46

فصل چهارم – تجزیه و تحلیل  نتایج

تجزیه و تحلیل آماری                                                 49

فصل پنجم – بحث ونتیجه  گیری

بررسی و بحث درباره  نتایج                                        54

محدودیتها  وانتقادها                                                  56

پیشنهادها                                                                57

خلاصه  پژوهش                                                       61

خلاصه  پژوهش  به زبان انگلیسی                                 62

پیوست ها

پیوست  یكم – منابع فارسی  برحسب حروف الفبا

پیوست دوم  – منابع  پایان نامه ای

پیوست  سوم – پرسشنامه  وپاسخ نامه

 

« فصل یكم »

 

« مقدمه »

• بیان كلی مسئله
• سؤال پژوهش
• فرضیه ها
• تعریف اصطلاحات
• بیان اهداف پژوهش

 

 

بیان كلی مسئله

خانواده ازمهمترین  نهاد واز نیرومند ترین ارگان  اجتماعی است  زیرا پایه های  خوشبختی  وبدبختی  انسان در آنجا به وجود  می آید .

انسانیت  واخلاق  آدمی درمحیط  خانواده شكل می گیرد وعواطف  نیک وبد در آنجابه وجود  می آید . وقتی سخن  از خانواده به میان  می آید بحث  از محیطی است  كه در آن دوكانون  مهر وانضباط  ، دوانسان  یادومسئولیت  وشیوه رفتار  وخلق وخوی  جداگانه  آغوش  گشوده  و فرزند را  دركنار خود گرفته اند . سخن از دامنها ی پاكی است  كه نسلی را در خود  می پروراند  و آنها را برای حیات شرافتمندانه  آماده می سازد .

طبیعی است كه اگراین دو عنصر ،  یعنی پدر ومادر  درمسیر ثواب باشند  خانواده برای طفل  سعادت آفرین است واگراین  دو آلوده باشند  كودك جزنگون بختی  وسیه روزی  بدست نخواهد  آورد . ( قائمی  ، 1381 ، ص 269) كودك ازخانواده  ووالدین  خودتاثیر می پذیرد  همانگونه كه گیاه  ونهالی از زمین  ، آب وغذا  اوازخورشید  نور می گیرد . عوامل خانوادگی  ازعقاید  وافكار ، مذهب واخلاق ، عاطفه  وخلق وخوی  دركودك بعد ومیزانی است  كه برخی  از روان شناسان رابه اظهار این  اندیشه واداشته است كه طفل  آئینه تمام نمای  وجود والدین است .

برخورد كودك  باالگوها  وسرمشق های خانوادگی درتكوین  شخصیت او چنان  اثر دارند  كه به زحمت  می توان بخشی  از آن را ازصفحه  ذهن  وروان كودك زدود . او معیارهای  اخلاقی والدین  وجنبه های  الگوئی آنان  رابه گونه ای  جذب می كند  ودرخود نفوذ می دهد كه تقریباً می توان گفت  جزء سرشت وطبیعت  اواست .  القاآت  والدین ، امر ونهی آنها ، هدایت وموعظه  وارشادشان ،منع  وردشان  همه دركودك  مؤثراست .

تذكرات  وهدایتهای  پدر بزرگ  ومادربزرگ ، القاآت  ورهنمودهای برادران وخواهران  ارشد ، سخنان وتذكرات  خدمتكار وكلفت  ونوكر ، وبالاخره  رهنمودهای  همه كسانی  كه درعرصه حیات  خانواده با كودك درارتباطند  درسازندگی  یاویرانی  بنای اخلاقی  كودك اثر دارند  والدین در طریق تربیت  صحیح  كودكان  به این مسائل باید آگاه  باشند ( همان منبع ، ص 177) نوجوان وجوان  امروز كودك گذشته است  خصایص  ورفتارهای  وی نیز وابسته  به دوره كودكی  وی بوده اند  كه آن را از اولیا وخانواده  خود كسب نموده  است . پدر ومادر اولین  كسانی هستند  كه زیر بنای شخصیت سالم یک نوجوان  رامی سازند  وپایه گذار ارزش ها ومعیارهای  فكری وی هستند  نوجوان  دراین دوره بیش از هر زمان دیگر نیاز به مراقبت  وهمراهی  والدین  خود دارد ، لذا قطع رابطه  با نوجوان  ویا رابطه  نادرست بانوجوان ممكن است تاثیرات مخربی  بر او بگذارد  ( اكبری  ، 1381، ص 321) .

ازنیازهای مهم  واساسی انسان  كه زمینه ساز حیات اجتماعی  وشرافتمندانه  است نیاز به اعتماد به نفس  است معنی ومفهوم  آن این است كه آدمی بااستفاده  ازمددرسانی  خداوند  وبا قرار دادن  امور درمسیر  سنت او  وبازمینه سازی هایی كه برای  موفقیت درانجام هر كاری  ضروری است بتواند  تردید ودودلی  رااز خود دورسازد  وبا اعتماد  واطمینان  پیش رود . انتظار  آن رانداشته  باشدكه دیگران  برای انجام كارها  ورفع نیازش  اقدام كنند  ویا والدین  ومربیان  درخدمت او  قرار گیرند  خود به اتكای  توان وامكانش  ازجای برخیزد  وبه اقدام  بپردازد  چنین  امری هم موردنیاز  شخصی فرد  ولازمه عزت  نفس اوست  وهم از نظر  اجتماعی وتداوم حیات  برای اوضرورت دارد  اودراین  اعتماد نیاز دارد  از اطمینان  استفاده  كند و آن را  قابل تبعیت  واجرا بداند  باجرأت  وصبارت تصمیم  گیرد  وبه  پیش رود  نه با تزلزل  وتردید  قدش راست وگامش  استوار و اعتقادش  درانجام  دادن امور  راسخ باشد  ( قائمی ، 1370 ، ص 245)

 

سؤال پژوهشی

آیا جوعاطفی  خانواده بر اعتماد به نفس  فرزندان  تاثیر دارد ؟

فرضیه ها :

اعتماد به نفس دخترانی  كه جوعاطفی  مناسبی درخانواده دارند بیشتر از  دخترانی است كه جو عاطفی  نامناسبی  درخانواده  دارند .

اعتماد به نفس پسرانی  كه جوعاطفی  مناسب درخانواده دارندبیشتراز پسرانی است  كه جو عاطفی  نامناسبی  درخانواده دارند .

تعریف  اصطلاحات

• جوعاطفی خانواده

الف: تعریف نظری :

منظور ازجوعاطفی خانواده نحوه ارتباط  وطرز برخورد  افراد یک خانواده  باهم ، نظر افراد  خانواده  نسبت به هم ، احساس وعلاقه  آنها به یكدیگر است ( شریعتمداری  ، 1376،ص211)

ب : تعریف عملی سنجش (ایستا ) :

جو عاطفی  خانواده آن است  كه پرسشنامه  پژوهش حاضر می سنجد .

مطالعات اخیر حاكی است كه این مسائل میتوانند تأثیرات زیانبخشی بر سلامت جسمانی و  روانشناختی افراد داشته باشند . در واقع ، بین تعداد مسائل روزمره ای كه افراد تجربه می كنند و علائم مشكلات سلامت[8] و تنش های روانشناختی و فیزیولوژیكی  همبستگی وجود دارد (دلانگیس[9] و همكاران، 1982 ). كمپبل[10] و سونسون [11](1992) ، معتقدند زمانی كه تنیدگی  ناشی از مسائل روزمره شدید  باشد و یا فرد به دلایل مختلفی هر تنیدگی را به صورت منفی درك كند ،سلامت و عملكرد وی (بویژه عملكرد تحصیلی ) تحت تأثیر قرار می گیرد ( كمپیل و سونسون؛ نقل از راس ،1999؛ میسرا[12] ،2000 ).

كنار آمدن با این فشارها و كسب مهارتهای فردی و اجتماعی ، هموار بخشی از واقعیت زندگی انسان بوده ودر ادوار متفاوت زندگی او ، به اشكال گوناگون تجلی یافته است . در دورۀ كودكی ، تعارض ها جلوه چندانی ندارند ،اما با افزایش سن و هنگام مواجهه با دشواری های ویژة  سنین نوجوانی ، كشمكشها و تعارضها بیشتر تظاهر پیدا می كنند. همزمان با رشد جسمانی و روانی ، انتظارات خانواده و جامعه بیز از فرد افزایش می یابد ، بطوری كه نوجوان می پذیرد به سبب زندگی اجتماعی ، بخشی از تمایلات خود را محدود كند ودر چهار چوب هنجارهای اجتماعی و گروهی قرار دهد . در این میان ، هر چه جامعه پیچیده تر و ارتباطات بین فردی و اجتماعی وسیع تر گردد ، تعارض های درونی و محیطی نبزسیر صعودی طی میكند و همه این عوامل ، به سر گشتگی و آشفتگی بیشتر فرد می انجامد . اعتیاد ، پناه بردن به انواع داروهای اعصاب ، رفتارهای ضد اجتماعی و انواع اختلالات روانشناختی و عاطفی حاصل چنین فرایندی است . بنابراین محیط آموزشی یكی از اساسی ترین محیط هایی است كه آموزش مهارت های زندگی از نظر بهداشت روانی ضروری است و به نظر میرسد در حوزه تعلیم و تربیت ، چگونگی رویارویی با مسائل مذكور و ایجاد زمینه مناسب برای رشد افراد و افزایش ظرفیت روانشناختی و توانایی های روانی – اجتماعی ،برنامه ریزی و الزامهای خاصی را می طلبد .

 

 

از طرفی نتایج بررسی های مختلف  نشان داده است كه سبك های مقابله ای افراد در برابر مشكلات  و مسائل  زندگی  متفاوت است ، برخی هنگام  مواجهه  با  مشكلات ،  می كوشند با  ارزیابی درست و منطقی  موقعیت و با استفاده  از راهبرهای مؤثر با موقعیت  مقابله  كنند ، عده ای  در مواجهه    با  مشكلات   به  جای   مقابله  سازگارانه  با  مسائل  ، سعی  می كنند  به  روش های  مختلف مانند : كناره گیری  ،  افسردگی  ،  پناه بردن به الكل و مواد و سایر راهبرهای نا كارآمد ، از رویارویی با مشكلات اجتناب كنند. بنابراین مقدار تنیدگی كه فرد تجربه می كند ممكن است تحت تأثیر توانایی فرد در مقابله مؤثر با رویداد ها و موقعیتها ی تنیدگی زا باشد . پژو هشگران با بررسی راهبردهای مقابله ای افراد موفق و نا موفق نشان دادند ، افرادی كه بطور موفقیت آمیز با مشكلات مقابله میكنند ، افرادی هستند كه خود را به مجموعه ای از مهارت ها تحت عنوان مهارت های زندگی مجهز كرده اند (كلینكه[13] ، نقل از محمد خانی ، 1380 ). براین اساس ، می توان گفت مهارتهای زندگی تواناییها و مهارت های عملی هستند كه موجب رفتارهای مثبت و سازگارانه گردیده و برای احساس موفقیت ، توانمندی و شادكامی در زندگی روزمره مورد نیاز می باشد ( سازمان جهانی بهداشت ، ترجمه نوری قاسم آبادی و محمد خانی ،1377 ). ویژگی برجسته این برنامه ها آموزش مهارت های شناختی – رفتاری است كه در اصلاح مشكلات رفتاری یا روانشناختی مؤثر تشخیص داده شده اند (بوتوین ، 1983 ؛ نقل از ناصری و نیک پور ،1383 ). این مهارت ها توانایی هایی هستند كه منجر به ایجاد روابط بین فردی مناسب و مؤثر ، انجام مسئولیت های اجتماعی ، انجام تصمیم گیری های صحیح ، حل تعارض ها و كشمكش ها بدون توسل به اعمالی كه به خود و دیگران صدمه می زند ، می شود . برهمین اساس در سالهای اخیر   آموزش مهارتهای زندگی برای آماده نمودن افراد ، هنگام مقابله با  مشكلات و ایجاد رفتارهای مثبت و در نتیجه دستیابی  به  زندگی  موفقیت آمیز  مورد  توجه  روانشناسان  و       دست اندر كاران نظامهای آموزشی قرار گرفته است و امروز بخشی از برنامه های درسی سطوح گوناگون تحصیلی به آموزش زندگی اختصاص دارد (ادیب و فردانش،1382). در اهداف آرمانی آموزش و پرورش ایران نیز تحت مضامین گوناگون به آموزش مهارتهای زندگی تاكید شده است، كه این موارد عبارتند از:

– پرورش روحیه ی اعتماد به نفس و استقلال شخصیت .

 

– پرورش متعادل عواطف انسانی و همزیستی مسالمت آمیز .

– پرورش روحیه ی مشاركت و همكاری در فعالیتهای گروهی .

– پرورش روحیه ی تحمل آرای دیگران و سعه ی صدر .

– پرورش روحیه ی مقاومت در برابر تبلیغات سوء و…. كه در نهایت منجر به تأمین سلامت جسمی و بهداشت روانی می شود (صافی ، 1379 ).

 

مهارتهای زندگی بسیار متعدد بوده و ماهیت و تعریف و تقسیم بندی های آنها نسبت به موقعیت ها تغییر می كند . به عنوان نمونه ، جوآن[14]  مهارتهای  زندگی  را به سه دستۀ اصلی تقسیم اصلی تقسیم می كند كه عبارتند از :

– مهارتهای زندگی روزمره

– مهارتهای فردی – اجتماعی یا ارتباطی

– مهارتهای حرفه ای (جوآن ,  1990 ).

سازمان جهانی بهداشت (1994) ، ده مهارت اصلی را مشخص كرده است كه به صورت جفت جفت طبقه بندی شده اند كه عبارتند از :

1- خود آگاهی / همدلی

2- ارتباطی / روابط بین فردی

 

3- تصمیم گیری / حل مساله

4- تفكر خلاق / تفكر انتقادی

5- مقابله با هیجان ها / مقابله با استرس ( سازمان جهانی بهداشت ، 1994 ).

از آنجا كه گرایش به گروه های دوستی و همسالان ، تضاد فكری با بزر گتر ها (بخصوص والدین ) ، تمایل به استقلال و ….  از خصیصه های رفتاری دورة نو جوانی می باشد ، به نظر می رسد آموزش و یاد گیری مهارتهای ارتباطی و بین فردی به عنوان یكی از اقدامات بهداشت  روانی از ضروریات می باشد ( ادیب و فردانش ، 1382 ) . مهارتهای ارتباطی  به عنوان یكی از مهارتهای زندگی كه شامل ارتباط كلامی و غیر كلامی مؤثر ، ابراز و جود یا جرأتمندی ، گوش دادن مؤثر و ادراك احساسات دیگران ،

حل مسأله اجتماعی و حل تعارض  بین  فردی و …. میباشد ، رفتارهای سالم و مثبت   و

 

روابط صحیح با همسالان را در دورۀ نوجوانی موجب می گردند ، یادگیری این مهارتها برای پیشگیری از سوء مصرف مواد ، ایجاد  رفتارهای مربوط به بهداشت و سلامت روانی و حل تعارض های بین فردی و بسیاری از مشكلات روانشناختی مورد نیاز می باشد (الیاس[15] و كریس[16] ، 1994 ).

اما با وجود تاكید بر آموزش این مهارتها برای دانش آموزان ایرانی ، شواهد حاكی است كه این برنامه بخصوص در دوره تعلیم و تربیت عمومی در صحنه عمل چندان موفق نبوده و تحقیقات انجام یافته بر روی برنامه های آموزشی و میزان دستیابی دانش آموزان به مهرت های زندگی ، فقدان یا كمبود آن را نشان می دهد ( رمضان خانی و سیلری ، 1378 ؛كیامنش1379 ). بررسی دیگری نیز حاكی است كه توانایی ها مهارت های عملی و سازشی بسیاری از دانش آموزان كشور ما برای حل مؤثر مسایل زندگی فردی و اجتماعی  كفایت نمی كند ،با توجه به اطلاعاتی كه از طریق سنجش صلاحیت های پایۀ دانش آموزان بدست آمده است، در حیطۀ مهارت های  زندگی 2/87 در صد دانش آموزان مورد مطالعه در دستیابی به حداقل معیار مطلوب  عملكرد نا موفق بوده اند (كرمانی ، 1381 ) .

از آنجا كه اغلب پژوهش ها بر تأ ثیر مثبت آموزش مهارت های ارتباطی در ایجاد رفتارهای مثبت و سالم ، و كنترل رفتارهای منفی تأكید دارند ، این تحقیق در صدد یافتن پاسخ این سؤالات است :

1) آیا آموزش مهارت های ارتباطی در سلامت روانشناختی دانش آموزانی كه مشكلات روانشناختی دارند ، می تواند اثر بخش باشد تا در صورت لزوم مشاوران مدارس  بتوانند  بعنوان یكی از شیوه های  اصلاح و كنترل رفتار، مورد استفاده قرار دهند ؟

2) آیا آموزش مهارتهای ارتباطی در اصلاح شیوة مقابلة افراد با تعارضهای ارتباطی تأثیر دارند؟

3) آیا آموزش مهارتهای ارتباطی در اصلاح شیوة حل مساله افراد تأثیر دارد ؟

 

 

بیان مسئله :

در سالهای اخیر تعداد بی شماری كنفرانس و سمینار در اغلب نقاط دنیا در مورد چگونگی استفاده از راه كارهای نوین آموزشی در آمزش و پرورش رسمی در سطوح مختلف مقاطع تحصیلی رابطه آن با بازدهی و نتایج بدست آمده انجام گرفته است . در ایران نیز كتب و رسالاتی در این زمینه نوشته شده و سمینارهای نه چندان زیاد ولی قابل توجه برگزار گردیده است. اغلب متخصصان رسانه‌های آموزشی كشورهای در حال توسعه معتقد هستند كه تاكنون برنامه‌ریزی های محلی و مناسبی جهت استفاده ازرسانه‌های آموزشی و راه كارهای نوین به نحوی كه متناسب با محدودیتها و نیازهای جوامع این كشور ها باشد ، نشده است . در اغلب موارد یا این راه كارها برای مسئولین آموزشی ناشناخته است و یا اینكه آنها انگیزه استفاده از آن را در خود نمی‌بینند. منطق ایجاد می‌كند كه علاوه بر سرمایه گذاری ،‌در معرفی این راه كارها در كشور كوشش شود به گونه ای كه استفاده از این راه كارها در سراسر نقاط كشور به صورت خودجوش توسط مدیران و معلمان در داخل مدارس استفاده شود و این هدف میسر نمی‌شود مگر باایجاد انگیزه لازم در مسئولین آموزشی مدارس. (تولید و كاربرد مواد آموزشی، 1379)

لغت انگیزه ازنظر دستور زبان فارسی اسم و انگیزش اسم مصدر انگیختن است ،‌بنا به نوشته لغت نامه دهخدا، انگیختن یعنی به حركت در آوردن . ‌چنان كه حافظ می‌گئید:

اگر غم لشكر انگیزد كه خود عاشقان ریزد

   من و ساقی به هم سازیم و بنیادش براندازیم

انگیزه یعنی سبب، علت وانچه كسی را به كاری وادار كند. انگیزش یعنی تحرك و ترغیب  و انگیزش یک عامل درونی است كه انسان یا به طور كلی موجود زنده را به حركت در می آورد و انگیزش حالتی است كه در اثر دخالت انگیزه به موجود زنده دست می دهد. برای مثال می‌توان گفت كمبود آب بدن یا نیاز به آب انگیزه و احساس تشنگی انگیزش است . انگیزه را می‌توان به دو گروه عمده تقسیم كرد:

1ـ انگیزه های فیزیولوژیک : بر اساس نیازهای زیستی موجود زنده می‌باشد مثل گرسنگی ، تشنگی ،‌انگیزه های فیزیولوژیک را سیقهای فیزیولوژیک یا انگیزه های حیوانی نیز می‌نامند چون بین انسان و حیوان مشترك هستند  .

2ـ انگیزه های اجتماعی یا ثانویه : یعنی انگیزه هایی كه نیاز زیستی را بر طرف نمی‌كنند بلكه در اثر یادگیری به وجود می آیند مثل انگیزه های كسب قدرت ، پذیرش اجتماعی ،‌تسلط طلبی و انگیزه های اجتماعی به طور عمده تحت تأثیر اجتماعی كه انسان در آن رشد كرده است قرار دارند . (‌عباس زاده ، سید محمد ، 1369 )

راه كار :

راه و روشی مناسب برای نیل به هدفی مشخص در زمانی معین به گونه ای كه بهترین و سریعترین روش برای مقابله با مشكلات موجود در آن زمینه باشد. از گذشته های دور همیشه انسان در برخورد با مسائل به دنبال آسان ترین و منطقی ترین راه حل برای رسیدن به جواب مسئله می‌گشت . به عبارتی وجود راه كار برای رسیدن به هدف اجتناب ناپذیر است . مسلم است كه در دنیای پیچیده تكنولوژی امروزی راه كارهای تعلیماتی دهه های قبل نمی‌تواند مؤثر باشد . پس همگام با پیشرفت مسئله راه كار هم باید متناسب با آن باشد.

درجامعه ما كه آموزش و پرورش دارای هدفهای معنوی و اقتصادی است و سعی دارد كه فرد را در تحقق آن اهداف به فعالیت نهادی وادار باید با ایجاد رغبت و انگیزه ، مدیران و معلمان را تشویق به استفاده از این راه كارهای نوین نماید.

 

اهمیت مسئله و ضرورت تحقیق:

در گذشته این تصور وجود داشت كه هر گاه فردی در یک موضوع ،‌دانش و تخصص كافی را دارا باشد می‌تواند آموزش آن را نیز به عهده بگیرد . امروزه داشتن دانش و تخصص در یک موضوع برای اشتغال به كار ،‌اموزش ان موضوع اگر چه شرط لازم به شمار می‌رود اما كافی نیست . كسی كه به كار آموزش و پرورش اشتغال می وزرد علاوه برداشتن خصصی در موضوع مورد تدریس می‌باید به دانش و مهارت عملی در اصول و روش های تعلیم و تربیت نیز مجهز باشد. (تولید و كاربرد مواد آموزشی، 1379)

از جمله اطلاعاتی كه هیچ معلم و دست اندر كار آموزشی از آن بی نیاز نیست ،‌آشنایی با راه كارهای مناسب و نوین آموزش و پروری در رابطه با یادگیری دانش آموزان می‌باشد. راه كارهای نوین از یک طرف به عنوان عامل كنترل كننده تمامی عناصر تعلیم و تربیت مانندهدف ، برنامه و از طرف دیگر وسیله ای برای هدایت فعالیتهای تحصیلی دانش آموزان به كار می‌رود. این راه كارها یكی از اركان اصلی و جدایی ناپذیر آموزش و پرورش است. بنابراین یكی از صلاحیتهای فردی برای احراز شغل در آموزش و پرورش علاوه بر داشتن دانش نظری ، داشتن مهارتهای عملی دراین زمینه است . برای محقق این هدف وجود كتابها، فیلمهای آموزشی، سمینارها برای آشنایی مدیران و معلمان از یک طرف و ایجاد زمینه‌هایی برای تقویت انگیزش در مدیران و معلمان مثلاً انگیزه پیشرفت شغلی،‌تشویق مادی، استفاده از انگیزش موفقیت ، ایجاد انگیزش گرایش و رغبت از جمله راه كارهای موثر در این زمینه می‌باشد . مثلاً به علت رشد جمعیت و عدم توانایی مالی بودجه دولت در تأمین هزینه های مورد نیاز برای ایجاد زمینه‌های شغلی و جذب افراد با علاقه و شایسته سال به سال كیفیت آموزش و پرورش پائین آمده است واین امر باعث گردیده كه هر سال هزینه زیادی به علت افت تحصیلی و پائین بودن كیفیت آموزش برجامعه تحمیل گردد ولی بر عوامل یاد شده، كمبود انگیزش شغلی معلمان و مدیران بیش از هر چیز جلب توجه می‌كند.

ایجاد عشق و علاقه و انگیزش در افراد می‌تواند به نحوی در بالا بردن كیفیت تعلیم و تربیت نقش بسیار مؤثری داشته باشد. ولی چگونه ؟

 

عدم توانایی در تأمین احتیاجات مادی ما را از سایر نیازهای آنها غافل كرده است و یكی از عوامل عدم انگیزه در معلمان و مدیران برای استفاده از راه كارهای مناسب در امر یادگیری نداشتن انگیزه پیشرفت ، تعلق پذیری ، قدرشناسی و نداشتن پایگاه مناسب اجتماعی است . در كشورهایی كه كاربرد یافته های روان شناسی جایگاه خود را در ابعاد گوناگون حیات اجتماعی یافته است . در آغاز قرن و بین چهل تا پنجاه سال گذشته مسئله انتخاب كاركنان سازمانها تاكنون بعنوان یكی از وظایف اساسی روان شناسی تلقی می‌شود. در كشور ما توجه به رشد جمعیت ، ضعف پرداخت و موانع عدیده دیگر مانع از توفیق آموزش و پرورش در گزینش بهتر نیروی انسانی علاقه‌مند شده است .

چون داشتن انگیزه تأثیر مستقیم در استفاده بهینه  از راه كارهای آموزشی در تمام مقاطع تحصیلی دارد . این ضرورت احساس شدكه رابطه بین انگیزه و استفاده از راه كارهای نوین یا به عبارتی بررسی راه كارهای موثر ایجاد انگیزه در معلمان و مدیران مقاطع مختلف تحصیلی برای كاربرد هر چه بیشتر تكنولوژی نوین مورد بررسی قرار گیرد. (شعاری نژاد ، علی اكبر ، 1378)

 

هدف پژوهش :

1. بررسی ارتباط بین داشتن انگیزه و رضایت شغلی در معلمان و مدیران در تمام سطوح و مقاطع تحصیلی و استفاده از راه كارهای نوین آموزشی .
2. ارائه راه كارهای مناسب جهت ایجاد انگیزه در معلمان و مدیران برای استفاده از راه‌كارهای نوین .
3. بررسی اینكه ایا اخر حرفه حاضر به عنوان بهترین شغل برای معلمان و مدیران بوده است یا نه ؟

 

فرضهای پژوهش :

1. داشتن رضایت شغلی موجب افزایش استفاده از راه كارهای نوین در معلمان و مدیران می‌شود.
2. میزان رضایت شغلی براساس جنسیت (زن و مرد) متفاوت است.
3. میزان استفاده از راه كارهای نوین براساس جنسیت متفاوت است.

تعریف عملیاتی اصطلاحات :

انگیزه : سبب و علت ، آنچه كسی را به كاری وادار كند. عامل روانی گاه آگاهانه و گاه ناآگاهانه كه انسان یا حیوان را به منظور تحقق بخشیدن به بعضی از اعمال یا گرایشها به بعضی از هدفها آماده می‌كند.

راه كار : روش و راهی مناسب بر اینیل به هدفی خاص و غلبه بر مشكلاتی كه در راه رسیدن به هدف وجود دارد .

ویكلرراسور[3] نیز در سال 1953 یكی از قواعد كلی اعتیاد را از نظر روانی بیان كرد كه اعتیاد می تواند با مشكلات شخصیتی فرد همبستگی داشته باشد.

(فرجاد 13740).

با توجه به اینكه یكی از عوامل مؤثر در وابستگی دارویی می تواند عوامل فردی و ویژگی های شخصیتی داشته آنچه در این زمینه مورد توجه است این است كه آیا این عامل می تواند ارتباطی با بازگشت مجدد معتادین درمان شده داشته باشد؟

بنابراین در این پژوهش با این مسأله روبه رو هستیم كه آیا نیمرخ روانی افراد با مصرف مجدد بعد از سم زدایی رابطه دارد؟ آیا نیمرخ روانی با دفعات مصرف مواد بعد از سم زدایی رابطه دارد؟ نیمرخ روانی معتادین آیا در گروهی كه بعد از سم زدایی مصرف مجدد داشتند با گروهی كه مصرف نكردند تفاوت دارد؟ تا بر حسب رابطه بتوانیم این عامل را در درمان و پیشگیری مورد توجه قرار بدهیم.

بیان مسأله:

وابستگی روانی عبارت است از یک حالت خاص كه به وسیله ولع و احساس اجبار شدید در ادامه مصرف یک دارو و یا ماده مخدر شخص می گردد و این احساس دلع معمولاً به خاطر استفاده از لذت و اثرات دلخواه آن است بنابراین وابستگی روانی علاوه بر نوع ماده مصرفی به حالات روحی و روانی فرد مورد نظر هم مربوط است.

یكی از مشخصات برجسته وابستگی روانی Craving (اشتیاق) است كه عبارت است از یک تمایل بسیار شدید و غیر عادی نسبت به مصرف ماده مخدر كه تقریباً به ندرت می توان چیز دیگری را جایگزین آن نمود در بالاترین و شدیدترین درجه اشتیاق ممكن است فرد هر اقدامی را به منظور تأمین و تهیه مواد انجام دهد كه این قسمت به عنوان رفتار كلیشه ای و قالبی معتادان شناخته می شود.

تحقیقات نشان می دهد كه بسیاری از عوامل در علت شناسی و تداوم اعتیاد دخالت دارند كه یكی از عوامل می تواند جنبه های روانپزشكی اعتیاد باشد بیشتر شواهد روانپزشكی مبیّن این حقیقت است كه اعتیاد به مواد مخدر به ویژه هروئین می تواند ناشی از اختلالات عمده و شدید روانی و یا شخصیتی باشد تحقیق وایلتت[4] در سال 1962 همین نظریه را تأئید كرد كه نیمرخ روانی معتادها متفاوت‌تر و غیر عادی تر از افراد سالم است.

تحقیق جیر[5]  نیز در سال 1990 نشان داد كه افراد مبتلا به بیماریهای روانی مشكلات مربوط به داروها را بروز بدهند.

بنابراین در این تحقیق با مسائل زیر روبه رو هستیم:

• ‎آیا نیمرخ روانی افراد بر اساس مقیاسهای M.P.I در گروهی كه بعد از سم زدایی بازگشت مجدد را داشتند با گروهی كه بازگشت نداشتند متفاوت است؟
• آیا بین نیمرخ روانی افراد و مصرف مجدد رابطه وجود دارد؟
• آیا میان نیمرخ روانی و دفعات بازگشت به مصرف مواد رابطه وجود دارد؟
• در صورت وجود رابطه آیا می توان با بهره گرفتن از نیم رخ روانی بازگشت مجدد افراد را پیش بینی نمود؟

5- فایده و اهمیت پژوهش:

سوء مصرف وابستگی به مواد مخدر با دوره های بهبود و عود آن شخص می گردد و در یک بررسی كلاسیک توسط هانت[6]، بارنت[7] و برانج[8] در (1971) نشان داده شد كه هروئین، نیكوتین و الكل با درجات و الگوهای مشابهی از عود همراه بودند این پژوهشگران نشان دادند كه اعتیاد  افراد درمان شده در مدت 12 ماه بازگشت نمود. آنها اشاره كردند كه این یافته ها انعكاس فرایندهای معمولی است كه زیر بنای اعتیاد را تشكیل می دهند.

در مطالعه ای كه توسط Greard hornestshg انجام شد 32 تن مورد تست و مطالعه قرار گرفتند این مطالعه بیشتر روی تجارب معتادان در مورد مصرف مواد مخدر و (تاریخچه‌ای) از وضعیت جسمی و روانی و شخصیتی آنان را در بر می گرفت. نتایج نشان داد كه اعتیاد تا اندازه زیادی مربوط به ساختمان شخصیتی و تأثیر متقابل مناسبات گذشته و حال فرد و خانواده در گروه همگن است نتایج به شرح زیر گزارش شد:

گروه معتاد شامل 2 نفر اسكیز فرنی بارز، 8  نفر اسكیزفرنی مرزی، 12 نفر اختلال شخصیت سایكوپات و 4 نفر اختلال شخصیت بی كفایت بودند. در گروه كنترل شامل 1 نفر اسكیزوفرنی 4 نفر اسكیزوفرنی مرزی اختلال شخصیت سایكو پات در این گروه یافت نشد. اختلال نورونیک 6 نفر، اختلال شخصیت بی كفایت 2 نفر، شخصیت سالم 10 نفر بودند. نتایج به دست آمده نشان می دهد كه در گروه معتاد در مقایسه با گروه كنترل اختلال شخصیتی

 بیشتر است. (فرجاد محمد حسین 1378).

این موضوع می تواند در درمان اعتیاد حائز اهمیت باشد. زیرا آسیب پذیری افراد معتاد در برابر مشكلات زندگی و ساختمان شخصیتی افراد معتاد می تواند تأثیری در تداوم مصرف مواد بعد از سم زدایی داشته باشد بنابراین در این پژوهش بر آن شدیم كه ابتدا نیمرخهای روانی را مورد مقایسه قرار دهیم و سپس رابطه نیمرخها راو با تمایل به مصرف مجدد بررسی كنیم. در صورت متفاوت بودن نیمرخهای گروهی كه بعد از سم زدایی مجدداً مصرف داشتند با گروهی كه مصرف مجدد نداشتند، و یا در صورت وجود رابطه با نمونه های مذكور می توان افراد دارای ریسك بالا برای   را مشخص نمود و جهت پیش گیری اقدامات لازم را در پروسه‌های درمانی مد نظر قرار داد و پژوهشی را با آزمودنی های ایرانی در سطح كشور انجام داد. در صورت تأئید فرضیه ها ضمناً می توان در مورد معتادان تمركز اصلی از درمانهای رفتاری جسمی را به سوی درمان شخصیت و انواع  اختلالات آن بازگرداند و در مانگری را به انتخاب نوع درمان حساس نمود و موجب شد تا آنها نوع درمان را بر حسب به دست آوردن نیمرخ شخصیتی فرد  انجام بدهند و ظرافت و حساسیت تكنیكی خاص را در مورد هر نیمرخ شخصیتی مد نظر قرار بدهند.

فرضیه های پژوهش:

• مقیاسهای روایی آزمودنی ها در گروهی كه بعد از سم زدایی مصرف مجدد نداشتند با گروهی كه مصرف مجدد داشتند تفاوت معنی دار دارند.
• بین دو گروه در خصوصیت خودبیمار انگاری تفاوت معنی دار وجود دارد.
• بین دو گروه در خصوصیت افسردگی تفاوت معنی دار وجود دارد.
• بین دو گروه ما در خصوصیت هستیری تفاوت معنی دار وجود دارد.
• بین دو گروه در خصوصیت جامعه رنجوری تفاوت معنی دار وجود دارد.
• بین دو گروه در خصوصیت پارانوئید تفاوت معنی دار وجود دارد.
• بین دو گروه در خصوصیات ضعف روانی، اسكیزوخرنی، هیبومانی تفاوت معنی داری وجود دارد.

آمار های موجود اختلاف سن زن و مرد را در جوامع مختلف و از جمله در جوامع غربی نیز در همین حدود نشان می دهد تا به آنجا كه فرمول زیر را كه از دوران ارسطو باقی مانده است برای تعیین سن مناسب ازدواج زن و مرد صادق دانسته اند.

7+ (2/ سن مرد) = سن زن

نمودار شماره 1: نمایش میانگین سن ازدواج در زن و مرد بر اساس فرمول فوق

 

بر اساس این طرز تفكر و طبق فرمول فوق مشخص است كه با افزایش سن ازدواج  میزان اختلاف سن زن و مرد نیز افزایش می یابد به گونه ای كه سن مناسب زن برای مرد 14 ساله معادل 14 سال و برای مرد 20 ساله معادل 17 سال و برای مرد 40 ساله معادل 27 سال و برای مرد 60 ساله معادل 37 سال خواهد بود.

نتیجه چنین تفكری در صورتی كه میزان رشد جمعیت همواره مثبت  باشد آن است كه همیشه تعداد زنان در معرض ازدواج به  مردان در معرض ازدواج بیشتر بوده است این موضوع تا كنون مشكل حادی را برای ازدواج زنان بوجود نیاورده لیكن این مشكل همیشه بطور مزمن خود را بروز داده است اگر چه تعدد زوجات باعث شده است تا ازدواج تعداد كمی از این بانوان نیز ممكن گردد.

بر اساس آمار منتشره از سوی سازمان ثبت احوال 82/2 درصد مردان كشور ما در سال 1370 دارای 2 همسر بوده اند كه تعداد بیش از 345 هزار نفر از زنان را شامل می شود[vi] اگر فرض كنیم  كه فرهنگ چند همسری در جامعه همچنان حاكم باشد باز هم نمی توان انتظار داشت كه كلیه دختران فرصت ازدواج را پیدا نماید ضمن آنكه عوارض چند همسری را نیز باید پذیرا باشند.

به ازای هر مرد در سن ازدواج حداقل یک زن در سن ازدواج و با اختلاف سنی ذكر شده وجود دارد لیكن با توجه به الگوی سنی ازدواج و فرهنگ اختلاف سن زن و مرد حاكم بر كشور ما انتظار می رود با توجه به تغییراتی كه در میزان رشد جمعیت در كشور ما اتفاق افتاده است و منحنی هرم سنی در بخش قاعده آن دچار فرورفتگی شده است در سالهای آینده تعداد پسر های آماده ازدواج از تعداد دختر ها بیشتر شده و چه بسا تعداد قابل توجهی از آنان تا پایان عمر مجرد باقی بمانند اگر چه ممكن است تعدادی از مردان به فكر خروج ازكشور برای ازدواج افتند البته امكان واردات دختر از كشور های دیگر را نیز می توان در نظر گرفت! در هر حال این مشكل را با قانون چند همسری هم نمی توان رفع نمود!!

لازم به ذكر است در صورتی كه بخشی از افراد جامعه بدلیل عدم تعادل تعداد پسر و دختر آماده ازدواج مجرد باقی بمانند علاوه بر ایجاد زمینه های فساد برای آنان بخش وسیعی ازافراد متاهل جامعه را نیز به فساد سوق می دهند حال این سوال پیش می آید كه آیا افزایش تعداد افراد مجرد در جامعه را باید یک معضل بشمار آورد و یا اینكه مانند غربیها آن را به عنوان عامل كنترل جمعیت بحساب آورده و از آن استقبال نمود به هر حال پیش بینی میزان تجرد در بین زنان و مردان در سالهای بعد می تواند امكان تصمیم گیری های حساب شده و بموقع برای سیاستگزاران بهداشتی و بلكه فرهنگی و اقتصادی را فراهم سازد.

در یک بررسی وسیع كه بوسیله دفتر سلامت خانواده و جمعیت در وزارت بهداشت و درمان و با نظارت مركز آمار و همكاری كارشناسان و سازمان های بین المللی در مهر ماه  سال 1379 انجام شد آمار  و اطلاعات بسیاری در زمینه جمعیت و شاخصهای توسعه جمع آوری گردید در این تحقیق علاوه بر سن تولد كلیه افراد خانواده سن ازدواج در زوجین مورد سوال قرار گرفت كه زمینه  بسیار مناسبی را برای انجام تحقیق در این زمینه فراهم ساخته است[vii].

لازم به ذكر اكنون نتایج این مطالعه تحت عنوان سیمای جمعیت و سلامت در جمهوری اسلامی ایران (مهر ماه 1379) منتشر شده است

 

 

عوامل موثر بر الگوی سنی ازدواج:

الگوی سنی ازدواج در هر جامعه ای تابع شرایط عرضه وتقاضای حاكم بر آن جامعه می باشد و عوامل موثر برآن عبارتند از:

 

الف – عوامل موثر بر سن ازدواج در زن و مرد

 

1-  وضعیت تحصیلی و فرهنگی افراد جامعه

 

2-  وضعیت اقتصادی جامعه

 

3-  امنیت و آرامش حاكم بر جامعه

 

4-  طبقه اجتماعی خانوار (شهری  و روستایی – كارگری و كشاورزی)

 

5-  قوانین و مقررات حاكم بر جامعه

 

ب – عوامل موثر بر اختلاف سن زن ومرد در هنگام ازدواج

 

1-  سنتها و فرهنگ اختلاف سنی زن و مرد در هنگام ازدواج حاكم بر هر جامعه

 

2- وضعیت تحصیلی و فرهنگی افراد جامعه

 

3- قوانین و مقررات حاكم بر جامعه

 

4- میانگین سن ازدواج در جامعه

 

ج – عوامل موثر بر افزایش و كاهش میزان ازدواج

 

1-  وضعیت اقتصادی جامعه

 

2- پایین بودن سن ازدواج

 

3- پذیرش فرهنگ تجرد در جامعه

 

د – عوامل موثر بر ازدواج مجدد در زن ومرد

 

1-  پذیرش فرهنگ چند همسری از سوی جامعه

 

2- میزان طلاق در جامعه

 

3- میزان از دست دادن همسر بدلیل فوت در بین زنان و مردان

 

ه– عوامل موثر بر نسبت جنسی در جامعه

 

1-  تعداد پسر و دختر مجرد هر گروه سنی

 

2- تغییرات در الگوی باروری و افزایش و یا كاهش شدید رشد جمعیت

 

 

3- مرگ و میر و یا تلفات ناشی از جنگ در بین جنس مذكر

 

4-        مهاجرت ها ی بی رویه جوانان به خارج از كشور

 

5-        مهاجرت های بی رویه اتباع خارجی بی همسر به داخل كشور

 

6-        مهاجرت های شغلی در بین جنس مذكر

 

اهداف:

 

هدف كلی:

 

بررسی الگوی سنی ازدواج در ایران و برآورد وضعیت آن در سالهای آینده

 

 

 

اهداف اختصاصی:

 

• تعیین الگوی سنی ازدواج در كشور به تفكیک گروه های سنی
• تعیین وضعیت الگوی سنی ازدواج در سالهای آینده بر اساس الگوهای سنی موجود در جامعه
• تعیین وضعیت الگوی سنی ازدواج در سالهای آینده بر اساس ایجاد تغییر در الگوی سنی موجود

 

 

اهداف   كاربردی:

 

• پیش بینی میزان تجرد قطعی در بین جوانان در دهه های آینده بر اساس الگوی سنی ازدواج در ایران
• تعیین الگوی سنی مناسب ازدواج در ایران برای پیشگیری از تجرد قطعی جوانان در ده های آینده

 

سئوال ها:

 

• الگوی سنی ازدواج در كشور چگونه است
• تركیب سنی جمعیت مجرد و متاهل چگونه است
• تركیب سنی جمعیت مجرد در سالهای آینده چگونه خواهد بود
• در صورت تغییر در الگوی سنی ازدواج تركیب سنی جمعیت مجرد در سالهای آینده چگونه خواهد بود

 

 

فرضیات:

 

• اختلاف سن هنگام ازدواج در زن و مرد در ایران بالا است
• تركیب سنی جمعیت كشور بطور مشخص متفاوت از دیگر كشورها است

 

طرح مساله و چارچوب نظری آن

با توجه به اجتماعی بودن آدمی از لطحاظ زمینه های بهنجاری و نابهنجاری رفتارها مطاله رفتاری فرد و شناخت اختلالات رفتاری وی بسیار حائز اهمیت است . در پژوهش حاضر میزان اختلاات رفتاری بین دانش آموزان دختر و پسر پایه سوم راهنمایی شهرستان ابهر مورد بررسی قرار می گیرد .

ساخت جمعیت کشور ما به گونه ای که نوجوانان و جوانان بیشترین قشر آن را تشکیل می دهند که شناخت تنوع و میزان اختلالات دانش آموزان در جهت برنامه ریزی ها و فعالیتهای آموزشی و پرورشی کاری بس مهم است . منظور از اختلاات رفتاری آن دسته از رفتارهایی است که از دیدگاه های روان شناسی و جامعه شناسی بهنجار نمی باشد و مساله مورد تحقیق اختلالات رفتاری عبارتند از : هیجان پذیری وسواس ف تمایل به گوشه گیری ، رفتار و انکارپارانویایی ، افسردگی ، گرایش به پرخاشگری و رفتارهای تهاجمی ، بی قراری ، گرایش رفتارهای ضد اجتماعی است .

اهمیت و ضرورت تحقیق :

زندگی آدمی به دوره هایی تقسیم می شود یکی از این دوره ها « نوجوانی » است که به اعتقاد اغلب دانشمنان و روان شناسان دوره مهم و حساس در زندگی هر فرد محسوب می شود حالتهای روانی ، احساسات شدید نوجوانی یکی از منابع خطرزا برای سلامتی فرد است که اختلالات رفتاری نشانگر نبودن سلامت روانی جسمی فرد است .

اساسی ترین راه های مقابله با مشکلات نوجوانان شناخت اختلاات رایج و شایع بین نوجوانان است . کار برای یافته های این پژوهش می توانند کلیه کسانی باشند که با نوجوانان سروکار دارند از جمله والدین ، مربیان ، مشاوران ، معلمان ، دست اندر کاران نظام آموزش و پرورش و تکوین شخصیت نوجوانا سهیم هستند پس شناخت انواع و میزان اختلالات رفتاری دانش آموزان بسیار مهم است تا در زمینه اطلاعات کافی نباشد تعلیم و تربیت و مجریان بی شک امور محوله موفق نخواهند شد .

اهداف تحقیق :

• شناخت به موقع این اختلالات در بین دانش آموزان دبیرستانی و داشتن اطلاعات کافی در زمینه علل ایجاد این اختلالات و انواع آنها ، نحوه شناخت این اختلالات و درمان به موقع این اختلالات است .
• ایجاد زمینه های پیشگیری از این اختلالات در مدارس .
• با بالا بردن درک و آگاهی نوجوانان به رفتارهایشان و چگونگی برخورد با مشگلات  .

 

فرضیه های تحقیق :

فرضیه اصلی :

بین میزان و انواع اختلالات رفتاری دانش آموزان دختر و پسر پایه سوم راهنمایی شهرستان ابهر تفاوت وجود دارد .

 

فرضیه های فرعی :

1-  میزان هیجان پذیری در بین دختران و پسران با هم متفاوت است .

2 –  میزان وسواس در بین دختران و پسران با هم متفاوت است .

3 –  میزان گوشه گیری در بین دختران و پسران با هم متفاوت است .

4 –  میزان پارانویایی در بین دختران و پسران با هم متفاوت است .

5 –  میزان افسردگی در بین دختران و پسران با هم متفاوت است .

6 –  میزان پرخاشگری در بین دختران و پسران با هم متفاوت است .

فهرست مطالب

 

عنوان

 

فصل اول : كلیّات

مقدمه

طرح مسئله

اهداف پژوهش

فرضیات تحقیق

تعریف نظری

ضرورت و اهمیّت تحقیق

كلید واژه

 

فصل دوّم : نگاهی به تاریخچه متغیرهای پژوهش

مقدمه

تاریخچۀ رضایت شغلی

مفهوم رضایت شغلی

نظریه های رضایت شغلی

عوامل مؤثر بر اشتغال مناسب

نارضایتی شغلی و پیامدهای آن

عوامل كلی نافذ در رضایت شغلی

عوامل مؤثر در رضایت شغلی

تاریخچۀ استفاده بهینه از زمان

اصول عمومی استفاده بهینه از زمان

نكات سودمند برای بهبود كیفیت وقت

پژوهش های داخل كشور

پژوهش های خارج از كشور

 

فصل سوم : روش تحقیق

مقدمه

نمونه و روش انتخاب نمونه

روش اجرا

روش آماری

 

فصل چهارم : یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه

نتایج آماری

 

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری

نتیجه گیری

بحث

محدودیت های پژوهش

پیشنهادات پژوهش

منابع

 

 

فصل اول : « كلیّات »

مقدمه:

اشتغال یكی از اساسی ترین فعالیت های زندگی انسان به شمار می رود و هر كس به خاطر امرار معاش و تداوم زندگی باید ساعاتی از اوقاتش را كار كند.اشتغال واقعه ای است از زندگی انسان كه برای همۀ انسان ها در برهه ای از زمان اتفاق می افتد و هیچ كس را گریزی از آن نیست.همچنین بقا و رشد جامعه به اشتغال آن وابسته است.اشتغال صحیح و گزینش افراد مناسب برای انجام مشاغل از مهمترین عوامل مؤثر در رشد اقتصادی و اجتماعی جامعه و تأمین كننده سلامت افراد و نیل به خودكفایی و بی نیازی از دیگران می باشد.همچنین جوامعی كه انسان های فعال و كارآمد دارند بر زندگی خود حاكمند و به انواع گوناگون در تعیین شیوۀ زندگی جوامع دیگر تأثیر می گذارد.رضایت شغلی تعیین كنندۀ مهمی در رضایت از زندگی است و تمام رفتارها و روابط انسان ها بطور مستقیم و غیر مستقیم از چگونگی اشتغال آنها متأثر می باشد.مفاسد اجتماعی به دلایل متعدد ریشه مهمی در بیكاری دارند و از طریق اشتغال می توان نابسامانی ها را برطرف كرد.(شفیع آبادی 1371)

 

پرواضح است افرادی می توانند از شغل خویش راضی باشند كه تمامی عوامل مؤثر در رضایت شغلی را به نوعی داشته باشند و تمامی عوامل منفی را كه به نوعی رضایت شغلی را تحت تأثیر قرار می دهند تقلیل دهند.همچنین خداوند در قرآن كریم می فرمایند : «هر كسی امید لقای پروردگارش را دارد باید عمل صالح انجام دهد»

گاهی موقعیت های سخت و ناگوار شغلی و عدم تغییر شغل در افراد باعث می شود فرد دچار رنجش روز افزون مشاغل و درونی شدن و نارضایتی فرد گردد.همان طور كه می دانیم زمان و استفاده بهینه از زمان هم باعث رضایت شغلی در فرد خواهد شد.(شفیع آبادی 1371)

زمان از جمله نعمت های گرانبهایی است كه نیازمند برنامه ریزی دقیق می باشد و این امر ملاحظاتی را می طلبد و افرادی كه قصد دارند وقت خود را برای انجام امور متنوع زندگی سازماندهی كنند باید ملاحظات را رعایت نمایند و به این صورت است كه افراد باید كار خود را در نظر داشته باشند یعنی كاری را كه می خواهند انجام دهند نیازمند چه زمانی است كه بتوانند كار را به درستی و با رضایت كامل انجام دهند.برتری افرادی كه زمان خود را مدیریت می كنند در این است كه در زمان مساوی كارهای بیشتری نسبت به دیگران انجام می دهند و از لحظات زندگی شان به بهترین شكل استفاده می كنند ، و همچنین به رضایت شغلی هم دست می یابد.(غلامرضا خاكی 1378)

طرح مسئله :

یكی از اركان مهم و حیاتی نظام های پویا و در حال توسعه و توسعه یافته ، میزان اشتغال و فرایندهای آن در حیات اجتماعی است چنانچه برهه كنونی نظام های پیچیدۀ جهانی و استفاده از امكانات تكنولوژی در عرصه تولید خدمات در مقابل افزایش روزافزون جمعیت و انتظارات آحاد مردم از برخورداری از موقعیت های بالاتر شغل باعث شده است ، انتخاب شغل و رسیدن به شغل و راحتی ادامۀ شغل فرایند روابط خانوادگی و روابط اجتماعی را تحت الشعاع قرار دهد. (شفیع آبادی 1374)

هویت حیات موجودات انسانی بستگی به تلاش و فعالیت و كوشش مستمر او دارد كه تلاش زمینه حیات موجودات بقای انسان به عنوان اشرف مخلوقات است.تاریخچۀ حیات انسانی هرچند از فعالیت ناایستاده است امروزه كه قرن فضا و ارتباطات است و علم به سرعت در حال توسعه می باشد هر روز اختراعات و تكنولوژی جدید عرضه می شود هر چند اكثر كارها توسط رباطها انجام می گیرد بیشتر كارها كامپیوتری صورت می گیرد وزندگی ماشینی جایگزین تحرك شده است اما با این حال باز انسان نیازمند یک رضایت شغلی است تا با این رضایت بتواند در این دنیای ماشینی به سلامت زندگی كند و برای رسیدن به این رضایت نیازمند یک زمان بندی دقیق است تا كارایی و اثربخشی مناسبی داشته باشد. (علی افشار نادری 1370)

در انجام كارها ما ممكن است نتوانیم به همۀ كارها بپردازیم ولی می توانیم مهمترین آنها را به نحو احسن انجام دهیم.با هدف گذاری ، تعیین اولویت و در نهایت انتخاب مهم ترین فعالیت ، بازدهی مان به نحو چشمگیری افزایش می یابد. (منبع اینترنت ، Yahoo)

مسئله مورد نظر پژوهش این است كه آیا بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان در كاركنان استانداری زنجان رابطه وجود دارد؟

در پژوهش حاضر رضایت شغلی به عنوان متغیر مستقل و استفاده بهینه از زمان به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.

پژوهش حاضر تلاشی است در راستای روشن نمودن این موضوع كه كارمندان از زمان بهترین استفاده را داشته باشند و همچنین از شغل خویش راضی باشند در این صورت می توان انتظار داشت كه كارمندانی كارآمد و با عملكردی بهتر داشته باشیم.

اهداف پژوهش :

هدف كلی ← بررسی رابطه رضایت شغلی و و استفاده بهینه از زمان در كارمندان استانداری زنجان و همچنین باید در نظر داشت كه كارمندانی كه در این شهر مشغول به خدمت می باشند از نیازهای گوناگون زندگی از قبیل محیط كاری و روابطی كه حاكم بر آنها است و نیز اطلاعاتی از نظر فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی ، با هم فرق دارند و یا حتی بومی بودن آنها كه همه عوامل یاد شده ممكن است هر یک از این عوامل در افزایش یا كاهش رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان در پی داشته باشد.ما در این پژوهش می خواهیم به هدف كلی كه در بالا مطرح شد برسیم و ببینیم رابطه معنی دار بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان وجود دارد یا نه.

فرضیّات تحقیق :

– بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان رابطه معنی داری وجود دارد؟

– رضایت شغلی كارمندان مرد بیشتر از كارمندان زن است ؟

– استفاده بهینه از زمان در مردان بیشتر از زنان است؟

تعریف نظری :

رضایت شغلی : نوعی احساس مثبت فرد نسبت به شغلش می باشد كه زائیده عوامل طی نظیر شرایط محیط كار و نظام سازمانی حاكم بر محیط كار و تأثیر عوامل فرهنگی

فلذا رضایت شغلی احساس روانی است كه از عوامل اجتماعی متأثر می باشد. (ماهر 1373)

در اینجا منظور از رضایت شغلی نمره ای است كه فرد در پاسخ دهی به پرسشنامه رضایت شغلی كسب می نماید.

استفاده بهینه از زمان :

بهترین استفاده از وقت كه كارایی فرد را بالا می برد یعنی فرد بتواند از زمانی كه برای انجام كار خویش دارد بهترین استفاده را نماید.

دراینجا منظور از استفاده بهینه از زمان نمره ای است كه فرد از پاسخ دهی به پرسشنامه استفاده بهینه از زمان كسب می نماید. (علی افشار نادری 1370)

ضرورت و اهمیّت تحقیق :

نیروی انسانی كارآمد و با انگیزه ، بزرگترین سرمایه و پویاترین بخش هر سازمان را تشكیل می دهد و مهره اصلی در راستای اهداف هر سازمان است و درواقع توسعه یافتگی هر سازمان معلول این نیروی عظیم می باشد.

ادارات به عنوان نهادی بسیار گسترده در جهت ارائه خدمات به افراد جامعه می باشند و كارمندان نیز به عنوان یكی از اركان اصلی تشكیل دهنده این مراكز در راستای انجام وظایف این مراكز مسئولیت مهمی را به دوش دارند.بنابراین موضوع پژوهش می توانیم به برخی از عوامل مؤثر در رضایت شغلی و همچنین استفاده بهینه از زمان پی ببریم و از پیامدهای منفی ناشی از كاهش سطوح آن متغیرها مانند : شكایت ازكم كاری ، كاهش عملكرد ، عدم احساس مسئولیت و شكایات از زمان های كاری و…جلوگیری كرده و بلكه برعكس می توان گام های مذكور را در جهت بهبود و عملكرد هر چه بیشتر كارمندان برای خدمت بهتر و مطلوب به افراد جامعه فراهم نمود و همچنین افراد كارمند و یا سایرین دردوره زمان كاری بتوانند به نحو احسن كارها و مسئولیت های خود را انجام دهند و در نهایت هم از شغل خویش رضایت كامل را داشته باشند.

كلید واژه ها :

پژوهش حاضر به دنبال بررسی تأثیر رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان در كارمندان استانداری زنجان می باشد.فرضیه هایی كه به معرض آزمایش گذاشته شده اینها است كه بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان رابطه معنی داری وجود دارد؟

اهمیت و ضرورت تحقیق                             6

فرضیه های تحقیق                                 7

متغیرهای تحقیق                                      7

تعاریف عملیاتی و نظری واژه ها و مفاهیم                   8

فصل دوم: پیشینه و اربیات تحقیق                      9

مقدمه و كلیات                                   10

تاریخچه                                     16

مختصری درباره تاریخچه بهداشت روانی در ایران              32

بهداشت روانی و ورزش                             41

مراحل رشد و ارتباط آن با ورزش                       49

نقش بزرگسالان در ورزش كودكان و نوجوانان              50

نقش مربی در بهداشت روانی                            52

پژوهش در انگیزه ، رضایت و تعارض                          53

بهداشت روانی و اجتماع                           56

عوامل اجتماعی موثر در بهداشت روانی                  59

مركز راهنمایی كودك                                  60

كودكان و نوجوانان ناسازگار                          61

علل پیدایش رفتار كودكان و جوانان ناسازگار                    62

علل عاطفی                                   63

درمان                                           64

پیشگیری                                    66

فصل سوم: روش تحقیق                              69

جامعه مورد مطالعه                               70

روش نمونه گیری                                  70

ابزار اندازه گیری درتحقیق                           71

روش تحقیق                                   72

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته ها                        73

جدول 1-4: نمرات خام آزمودنی ها از آزمون سلامت روانی           74

جدول 2-4 : مقایسه سلامت روانی                         78

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری                      81

بحث و نتیجه گیری                                82

محدودیت های تحقیق                               84

پیشنهادات                                   85

ضمائم پرسشنامه سلامت روانی گلدنبرگ                   86

پرسشنامه سلامت عمومی(QHG)                       87

منابع و ماخذ                                    95

 

چكیده :

هدف از تحقیق حاضر بررسی تأثیر زنگ ورزش بر روی سلامت روانی دانش آموزان مقطع پنجم ابتدایی شهرستان ابهر كه فرضیه های عنوان شده عبارتند از مقایسه سلامت روانی در بین دانش آموزان ورزشكار و غیر ورزشكار و فرضیه دوم عبارتند از بررسی افزایش زنگ ورزش بر روی سلامت روانی دانش آموزان كه جامعه مورد مطالعه عبارتند از دانش آموزان مقطع پنجم ابتدایی شهر ابهر كه 80نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده كه انتخاب نمونه ها بطور تصادفی بوده است و جهت آزمون فرضیه ها از روش آماریtمتغییر مستقل و…. استفاده گردیده كه نتایج بدست آمده نشان می دهد كه تاثیر افزایش زنگ ورزش در بالا رفتن سلامت روانی دانش آموزان می تواند تاثیر زیدی داشته باشد و همین طور بین دانش آموزان ورزشكار و غیر ورزشكار از لحاظ سلامت روانی تفاوت معنی داری وجود دارد .

 

فصل اول

كلیات تحقیق

 

مقدمه :

نوجوانی و كودكی دوره ای از زندگی انسان را تشكیل می دهد كه مخصوصا برای طرح سوال درباره ارزشهاو اصول اخلاقی و ایجاد سلامت روانی مساعد است . جیمز ویلسون معتقد است كه انسان با حس ایجاد سلامت روانی. حسی كه خیلی تجلی می كند می تواند زندگی رو به آرامش برای خود رقم بزند كودكان با توانایی حرف  زدن متولد می شوند اما اگر كسی حرف زدن را به آنها یاد ندهد آنها حف نخواهند زد همین متولد در ایجاد سلامت روانی هم می تواند دخالت داشته باشد به طوری كه اگر در محیط خانه و یا حتی مدرسه در ایجاد سلامت روحی و روانی برای كودكان قدم برنداشته حتما كودك دچر حالات روانی مانند اضطراب ، گوشه گیری ……………و موارد دیگر خواهد شد كه قضاوت اخلاقی بر دلایل و برهایی استوار است كه این برهانها را بر حسب دیدگاه ها هدفهایی كه آنها را بر می انگیزند به شش مرحله تقسیم كرده و آن گاه دوباره در سه سطح جای داده است كه به دلیل رویدادهای اجتماعی وپیامد های منحصر به فرد در دوران كودكی و دوره ها ی بهرانی برای فرزند و گاهی اوقات روابط نامناسب والدین با هم دیگر در جلوی چشم كودك باعث تحولاتی در روحیه كودك می شود كه گاه با تاوان سختی روبه روست . سلامت روانی و ایجاد آن در افراد در تمامی سنین

 مورد اهمیت قرار می گیر كه باعث ترقی و رسین به اوج می شود و گاهی آدمی با ایجاد روحیه سالم و بی دغدغه می تواند به اوج خود شكوفایی برسد كه تمام این رسیدن ها به عواملی مانند خانه – خانواده – والدین و مدرسه و مربیان بستگی دارد كه به عنوان مثال و مسئله ای كه در تحقیق حاضر مورد توجه است رسیدن به اوقات آزاد كودكان به كارها و عملیات سالم و توجه به اطراف دور و بر خود و استفاده بهینه می تواند در ایجاد سلامت روانی دخالت داشته باشد و همین طور خانواده كه در رسیدن به شكوفایی كودك چه از لحاظ فكری – جسمی می تواند نقش موثر داشته باشد .

در برخی از جوامع ، تغییر موقعیت به كمك مراسم ورود كه گذر از كودكی به بزرگسالی رااز نظر اجتماعی نشان می دهد باعث اختلالاتی در سلامت روانی می شود كه آن را می توان با محبت و كارهای روزانه – شركت داشتن در محافل دوستانه سلامت جبران كرد .

 

میلانی – ص121 . سال 1382

 

بیان مساله :

روان شناسی علم تحقیق در رفتار موجودات زنده و به ویژه در تفكر و احساس و رفتار بشراست به همین دلیل از چندی پیش روان شناسان علاقه شدیدی نسبت به مشكلات عملی كه برای افراد بشر پیش می آید و راه حل هایی كه می توان برای آنها پیشنهاد داد . پیدا كرده اند منظور از روان شناسی علاوه بر پیشرفت علمی و صنفی ، بهبود بخشیدن به زندگی انسان نیز همت این علاقه روز افزون روان شناسان به مسائل روزمره و علمی بشر ، موجب شده است كه دانش ما در افراد بویژه كسانی كه دچار مشكلات روانی هستند ، به طور قابل ملاحظه ای افزایش یابد و به این شكل كه در سلامت روحی و روانی فرد چیزهای متنوعی در زندگی می تواند تاثیر گذار باشد و حتی گذراندن اوقات فراغت همانطور كه دوست دارید می تواند باعث ایجاد سلامت روانی در فرد شود ایجاد راه ح های جدید در مدارس و به كار بردن ورزش در سلامت نوجوانان می تواند موثر باشد . مساله مورد نظر در تحقیق حاضر بررسی تاثیر ورزش در سلامت روانی است و اینكه آیا ورزش می تواند تاثیر مثبت داشته باشد یا نه ؟

 

 

سوال مسئله

• آیا ورزش در سلامت روانی تاثیر دارد ؟
• آیا سلامت در افرادی كه ورزش می كنند بیشتر از افرادی كه ورزش نمی كنند است ؟

اهداف تحقیق :

هدف از تحقیق حاضر بررسی تاثیر زنگ ورز را افزایش آن در ایجاد سلامت روانی كودكان در مقاطع حساس زندگی است و اینكه آیا این كودكان با ورزش بیشتر و قرار گرفتن در یک محیط سالم و بون دغدغه به اوج سلامت روحی و روانی می رسند و هدف دیگر اینكه بین افرادی كه ورزش می كنند سلامت روانی بیشتر از افرادی است كه ورزش نمی كنند .

اهمیت و ضرورت تحقیق

بطور كلی ورزش بخش مهمی از فرهنگ و جامعه ماست و در برگیرنده ورزش كاران و مردم در تمامی مراحل زندگی می شود كه در فرهنگ ایران ،  ورزش كاران همواره توأم با خصلت های جوانمردی و صداقت و یاری دادن به دیگران  و دستگیری ازضعفا و…بوده است نمونه های فراوان از این موضوع در ادبیات كشورمان و بویژه در حماسه عظیم فردوسی موجود است . شركت در فعالیت های ورزشی اغلب تاثیر درمانی بر كودكان و نوجوانانی كه دچار اختلال عاطف و یا معلولیت رشدی هستند دارد ، ورزش به كودكان و نوجوانان و حتی بزرگسالان این فرصت را می دهد كه ارتباطات جسمی ، روانی و اجتماعی برقرار كنند و حتی بزرگسالان این فرصت را می دد كه ارتباطات جسمی ، روانی و اجتماعی برقرار كننده هستند ضمن اینكه احساس اعتماد به نفس و تسلط بر مسائل را در آنها تقویت می كنند . ( شاملو- 159ص-1382)

فرضیه های تحقیق

• بین افزایش زنگ ورزش و سلامت روانی دانش آموزان رابطه معنی دار آماری وجود دارد .
• سلامت روانی در بین افراد ورزشكار در مقایسه با افراد غیر ورزشكار بیشتر است.

متغییرهای تحقیق

افزایش زنگ ورزش = متغییر وابسته

روش های آماری تحقیق ………………………………………………………………………………………………

فرضیه های  تحقیق ……………………………………………………………………………………………………

تعاریف اصطلاحات و متغییرها  ……………………………………………………………………………….

فصل دوم : مبانی نظری و ادبیات تحقیق

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….

معنا و مفهوم خلاقیت ………………………………………………………………………………………………….

تعریف خلاقیت ………………………………………………………………………………………………………

نظریه های خلاقیت …………………………………………………………………………………………….

تفاوت خلاقیت با نوآوری …………………………………………………………………………………

ارتباط خلاقیت با هوش ………………………………………………………………………………….

خلاقیت و عملکرد نیمکره های مغز ………………………………………………………………..

ویژگیهای شخصیتی و خصوصیات افراد خلاق …………………………………………………

تخیل بستر خلاقیت …………………………………………………………………………………………

خلاقیت در موج سوم ………………………………………………………………………………………

خلاقیت به عنوان فرایند ………………………………………………………………………………………..

خلاقیت استعدادی برای تمام عمر ……………………………………………………………………………………

نقش ویژه مدارس در پرورش خلاقیت ………………………………………………………………….

تاثیر متقابل معلمان – شاگردان و خلاقیت …………………………………………………………..

راه های آموزش و پرورش خلاقیت ………………………………………………………………………….

خلاقیت و مقاوت سازمان های آموزشی ……………………………………………………………………………

عوامل بازدارنده خلاقیت ( كشنده های خلاقیت ) …………………………………………………………………………..

تاثیر فرهنگ و محیط بر خلاقیت ……………………………………………………………………………………………

سبكهای فرزند پروری و خلاقیت ……………………………………………………………………………………….

سلطه جویی والدین مانع بروز خلاقیت فرزندان …………………………………………………………………..

تنوع فرهنگی در رابطه با فرزند پروری ………………………………………………………………………………

تحقیقات داخلی ………………………………………………………………………………………………………………..

تحقیقات خارجی …………………………………………………………………………………………………………..

فصل سوم : روش تحقیق و جمع آوری اطلاعات

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………..

روش تحقیق ( روش اجرای تحقیق ) ……………………………………………………………………….

روش های جمع آوری اطلاعات و داده های تحقیق ………………………………………………………………………….

جامعه آماری تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………

برآورد حجم نمونه تحقیق ……………………………………………………………………………………………

متغییرهای تحقیق ………………………………………………………………………………………………………

ابزارهای اندازه گیری تحقیق ( مشخصات پرسشنامه ها ) ……………………………………………..

روایی ابزارهای اندازه گیری تحقیق …………………………………………………………………………..

پایائی ایزارهای اندازه گیری تحقیق ……………………………………………………………………………..

روش های آماری تجزیه و تحلیل داده های تحقیق ……………………………………………………………….

فصل چهارم : یافته های تحقیق و تجزیه وتحلیل داده ها

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………

یافته های توصیفی تحقیق……………………………………………………………………………………………

یافته های استنباطی تحقیق …….……………………………………………………………………………………….

فصل پنجم : بحث ونتیجه گیری

مقدمه ……………………………………………………….……………………………………………

نتیجه گیری تحقیق ………………………………………………………………………………………………..

یافته های تحقیق …………………………………………………………………………………………………..

پیشنهادات تحقیق  …………………………………………………………………………………………………………

محدودیت ها ، مشكلات و موانع تحقیق ……………………………………………………………………………

فهرست منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………….

فهرست منابع انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………..

ضمائم

• پرسشنامه آزمون مداد کاغذی چند جوابی سنجش خلاقیت
• پرسشنامه ارزشیابی نگرش والدین

• 

•  

• پرسشنامه ارزشیابی میزان خلاقیت دانش آموزان توسط معلمان

 

 

فهرست جداول

جدول 1-4 : توزیع فراوانی ، فراوانی نسبی پایه تحصیلی فرزندان ………………………………….

جدول 2-4 : توزیع فراوانی , فراوانی نسبی جنسیت فرزندان ……………………………………….

جدول 3-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت رفاهی خانواده پاسخگویان ……………

جدول 4- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت منزل مسکونی خانواده پاسخگویان …

جدول 5- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری براساس توزیع تحصیلی پدر دانش آموزان

جدول 6- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس توزیع تحصیلی مادران دانش آموزان …

جدول 7- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل پدران ………………………………

جدول 8- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل مادران ………………………………

جدول 9-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی میزان نگرش رفتار والدین نسبت به فرزندان ……………………..

جدول 10- 4 : توزیع فراوانی نسبی میزان خلاقیت کلی تورنس دانش آموزان …………………………………..

جدول 11- 4 : رابطه خلاقیت با میزان نگرش ………………………………………………………………………………

جدول 12- 4 : مقایسه میانگین میزان خلاقیت بین دختران و پسران …………………………………………..

جدول 13- 4 : مقایسه میزان خلاقیت بین پایه های تحصیلی ………………………………………………..

جدول 14- 4 : مقایسه وضعیت رفاهی خانواده ها و خلاقیت دانش آموزان ………………………………

جدول 15- 4 : مقایسه میزان خلاقیت با میزان نگرش والدین …………………………………………………….

جدول 16- 4 : مقایسه میزان همبستگی انواع نگرش والدین با خلاقیت فرزندان ……………………………

 

فهرست نمودارها

نمودار 1-4 : توزیع فراوانی ، فراوانی نسبی پایه تحصیلی فرزندان ………………………………….

نمودار 2-4 : توزیع فراوانی , فراوانی نسبی جنسیت فرزندان ……………………………………….

نمودار 3-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت رفاهی خانواده پاسخگویان ……………

نمودار 4- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت منزل مسکونی خانواده پاسخگویان …

نمودار 5- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری براساس توزیع تحصیلی پدر دانش آموزان

نمودار 6- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس توزیع تحصیلی مادران دانش آموزان …

نمودار 7- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل پدران ………………………………

نمودار 8- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل مادران ………………………………

نمودار 9-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی میزان نگرش رفتار والدین نسبت به فرزندان ……………………..

 

 

چكیده

بررسی خلاقیت دانش آموزان با نگرشهای فرزند پروری والدین در مدارس مقطع راهنمائی پسرانه و دخترانه استعدادهای درخشان شهر ارومیه

هدف اساسی از انتخاب موضوع و انجام تحقیق در زمینه خلاقیت دانش آموزان و نگرشهای فرزند پروری والدین ، دستیابی به نتایجی است كه احتمالا حاكی از ارتباط برخی از عوامل بین آنهاست . فرضیه اصلی تحقیق عبارت است از ” بین نگرشهای فرزند پروری والدین و رشد خلاقیت دانش آموزان رابطه وجود دارد “. در فرضیه های فرعی ، بررسی رابطه خلاقیت با جنسیت ، پایه های تحصیلی ، متغییرهای دموگرافیک و… مد نظر بوده است .  برای انجام پژوهش از روش توصیفی ( پیمایشی ) استفاده شده است. نوع نگرش فرزند پروری والدین به عنوان متغییر مستقل و میزان خلاقیت دانش آموزان به عنوان متغییر وابسته در نظر گرفته شده است . به منظور آزمون فرضیه های تحقیق ، اطلاعات مورد نیاز از طریق اجرای دو پرسشنامه به شرح زیر جمع آوری شده است.

1- آزمون زمینه یابی مداد كاغذی چند جوابی سنجش خلاقیت

2-  پرسشنامه زمینه یابی ارزشیابی نگرش والدین

اجرای هر دو پرسشنامه به روش سرشماری انجام گرفته است . جامعه و نمونه آماری را 209 نفر پسر و 218 دختر   ( جمعا 427 نفر ) و والدین آنها تشكیل داده است. تجزیه و تحلیل نتایج  و داده ها با بهره گرفتن از روش های آماری توصیفی و استنباطی مثل فراوانی ، میانگین ، ضریب همبستگی پیرسون ، انحراف معیار ، آزمونt  ، تحلیل واریانس و… به وسیله بسته نرم افزار آماری SPSS13  صورت گرفته است . نتایج تحقیق حاكی است 6/11 % دانش آموزان خلاقیت بسیار زیاد ، 2/42 % خلاقیت زیاد ، 7/28 % خلاقیت كم و 5/17% خلاقیت بسیار كم  از خود نشان دادند كه 8/53% بالاتر از حد متوسط و 2/46% نیز پائین تر از حد متوسط می باشد . اكثریت والدین (5/92% ) نیز نگرش حد متوسطی به رشد خلاقیت فرزندان دارند. از نظر شیوه های فرزند پروری و میزان خلاقیت دانش آموزان رابطه آماری معنی داری بدست نیامده است (20% r= ) . یعنی والدین دیدگاه های تربیتی روشن و جهت داری كه بتواند رشد قوه ابتكار و نوآوری كودكان را پشتیبانی و حمایت كند نداشته و در تربیت فرزندان گرایشات شدیدا محافظه كارانه ای دارند كه احتمالا می تواند دلیلی بر تقدم و اهمیت موفقیت تحصیلی بر رشد خلاقیت باشد . ارتباط برخی از عوامل تشكیل دهنده خلاقیت با نگرشهای والدین ، جنسیت دانش آموزان ، تحصیلات  و شغل والدین ، وضیت رفاهی خانواده ها و… كه مربوط به فرضیه های فرعی تحقیق می باشد قابل توجه است . توزیع فراوانی میزان خلاقیت دانش آموزان نیز به ترتیب برای بسیاركم ، كم ، زیاد و بسیار زیاد 5/17 % ،  7/28% ، 2/42% و 6/16% می باشد. تفاوت معنی داری از نظر میزان خلاقیت دربین پایه های مختلف تحصیلی مشاهده نگردید. در مقام مقایسه ، میزان خلاقیت كلی و عوامل چهارگانه  خلاقیت (بسط ، سیالی، ابتكار و انعطاف پذیری ) دردختران بیشتر از پسران است . در مورد متغیرهای دموگرافیک ، نتایج حاكی است : 1- خلاقیت سیالی فرزندان خانواده های مرفه كمتر است. 2 – اكثریت پدران (5/61% ) و مادران (9/47%) دانش آموزان دارای تحصیلات عالی لیسانس و بالاتر هستند. شغل اغلب مادران را خانه داری (46% ) و معلمی ( 3/25% ) و شغل اغلب پدران را كارمندی(3/38%) و آزاد( 27%) تشكیل می دهد . بنابراین نتایج آزمون ،  فرضیه اصلی و فرضیه فرعی 2  تحقیق را تائید نمی كند اما فرضیه های فرعی1 و3 و 4 مورد تائید هستند .

واژه های كلیدی : خلاقیت ( سیالی ، ابتكار ، انعطاف پذیری ، بسط ) ، سبكهای فرزند پروری ( سلطه گری ، وابستگی شدید ، سهل انگاری ) نگرش ، استعدادهای درخشان                      

 

 

 

فصل اول : طرح تحقیق

– مقدمه

– بیان مسئله تحقیق   

– اهمیت و ضرورت تحقیق

– اهداف تحقیق

– نمونه و جامعه آماری تحقیق

– روش های آماری تحقیق    

– فرضیه های تحقیق

– تعاریف اصطلاحات ، متغییرها و كلید واژه ها 

 

مقدمه

ادوارد دوبونو ( 1992) دركتاب خلاقیت كارآمد می گوید ” هیچ چیز سودمندتر و باشكوهتر از این نیست كه ایده ی جدید و ثمربخشی اهداف شما را برآورده سازد “( قاسمی ، 1376، ص 20). خلق فکر ، ایده  و مفاهیم نو همواره اساس اختراعات ، اکتشافات  و پیدایش راه های مناسب برای حل مسائل و مشکلات در زندگی انسان به شمار می آیند . جوامع پیشرفته و متمدن  گذشته  وحال پیوسته  به ارزش و اهمیت این جنبه از توانائیها ی ذهنی و فکری انسان توجه نموده و در صدد تقویت آن برآمده و از این طریق به توسعه ،  رفاه ،  ترقی و خوشبختی نائل آمده اند. چراکه بقول ارسطو ” ابتکار یگانه عامل موثر در پیشرفت انسان به شمار می آید “(موید نیا ، 1384، ص 165). به این ترتیب ضعیف بودن فرایند بروز خلاقیت ها در جوامع عقب مانده  نیز موجب بدبختی ، فقر و فلاکت خواهد بود . در دنیای پیچیده كنونی كه شاهد رقابتهای بسیار فشرده جوامع مختلف برای دستیابی به جدیدترین تكنولوژیها و منابع قدرت هستیم ، افراد  تیزهوش ، خلاق و صاحبان اندیشه های نو و مبتكرانه ، همانند گرانبهاترین سرمایه ها، از جایگاه بسیار والا و ارزشمندی برخوردار هستند بطوریكه بقول توین بی  شانس بدست آوردن خلاقیت بالقوه ، می تواند موضوع زندگی و مرگ هرجامعه ای باشد( كفایت ، 1373، ص 3). بی مبالغه   می توان گفت که وجه مشخص و بارز جهان امروز ، همانا تغییر و تحول است که هیچ زمینه ای بدون تاثیر آن باقی نیست چرا كه بقول هراکلیتوس در حیات چیزی پایدار نیست مگر دگرگونی. براین اساس امرسون ثبات احمقانه را زائیده مغزهای کوچک می شمارد (مویدنیا،1384،ص 164). صرف تغییر ارزش تلقی شده و عاملان تغییر نوآوران ارزشمند محسوب می شوند که دگرگونی ها را با امید به بهبودی هرچه بیشتر و بیشتر سبب می شوند از این رو هرگونه اختراع ، اکتشاف ، ابداع و ابتکار خود اشکال تحول بوده و موجب تغییرند ( غنی زاده،  به نقل از سیدعباس زاده ، 1387 ، ص 1).

بدیهی است خلاقیت صرفا مشتمل بر تفکر و عملکرد ذهنی  افراد خاص و عرصه های ویژه زندگی نیست بلکه تقریبا تمامی افراد اعم از دانش آموز ، دانشجو ، کارمند ، کشاورز ، خانه دار و… در مدرسه ، محیط كار و مزرعه حتی با دارا بودن حد متوسط بهره هوشی می توانند دارای عملکرد خلاقانه در زمینه های مختلف زندگی باشند .  تحقیقات اخیر تورنس ( 1973) و پارنز ( 1963) و دیگران نشان داده است كه خلاقیت در تمام فعالیتهای فردی و گروهی مشاهده شده و با شدت و ضعف بالقوه قابل پرورش ، در همه انسانها وجود دارد                     ( همتی ، 1387،ص 12). تورنس و تورنس ( به نقل از اونیل، عابدی و اسپیل برگر، 1994) اشاره می کنند که طی 15 سال تجربه مطالعاتی و آموزش تفکرات خلاق ، شواهدی را یافته اند که نشان می دهند خلاقیت را می توان آموزش داد براین اساس است که طی سالهای اخیر پژوهش و ساخت آزمونهای خلاقیت رونق پیدا کرده است      ( دائمی و مقیمی ، 1383).

نوآوری و خلاقیت بعنوان ویژگی شگرف انسانی نه تنها در دوران كودكی و جوانی ، بلكه درتمامی طول عمر قابل ظهور است . در واقع توانایی شخص برای خلاق و نوآور بودن ممكن است در مراحلی بصورت كمون باقی بماند اما می توان آنرا دوباره احیاء كرد ( ساعتچی ، 1371،ص 124). پس همه ما ذاتا واجد توانائی تفكر و عملكرد خلاقانه هستیم لكن به واسطه شرائط محیطی به جای آنكه راه های بروز آنرا یاد بگیریم چگونگی سركوب آنرا فرا می گیریم یعنی می آموزیم كه چگونه خلاق نباشیم ( همتی ، 1378،ص 1) چنین برخوردی با خلاقیت نیاز  مسلم جوامع ، خانواده ها ، محیطهای آموزشی و كاری سنتی است . در محیطهای سنتی رویاروئی با مسائل ، مشكلات و پدیده ها ،  واكنشهای قالبی و راه های تجربه و تائید شده را می طلبد( آقایی فیشانی ، 1377، ص 158) . برعکس برخی جوامع توسعه یافته فضای بسیار مساعدی برای بروز و رشد خلاقیت دارند مثلا امروزه در ایالات متحده آمریكا، خلاقیت در زمینه های علمی و تکنولوژی ، بالاترین پاداشها را دریافت می دارد( کلمن ، 1960 ) بنابراین بی جهت نیست که حدود یک سوم اختراعات مهم جهان بنام آمریکا ثبت شده است.

سئوالات تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 9

فرضیه ها…………………………………………………………………………………………………………. 10

تعاریف عملیاتی متغیرها………………………………………………………………………………………. 11

فصل دوم

تاریخچه فشار روانی…………………………………………………………………………………………… 13

تعاریف و نظریه های فشار روانی……………………………………………………………………………. 16

علل استرس……………………………………………………………………………………………………… 23

عوامل موثر در تشدید فشار روانی……………………………………………………………………………. 26

عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی…………………………………………………………………………….. 37

ارزشیابی و آزمونهای پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………………. 51

تحقیقات انجام در داخل و خارج…………………………………………………………………………… 53

فصل سوم

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………….. 59

جامعه…………………………………………………………………………………………………………….. 59

نمونه و نمونه گیری……………………………………………………………………………………………. 60

ابزار جمع آوری اطلاعات……………………………………………………………………………………. 60

روائی و اعتبار مقایس سنجش احساس فشار روانی………………………………………………………. 61

روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………….. 62

یافته های پژوهش……………………………………………………………………………………………… 63

 

فصل چهارم

جداول……………………………………………………………………………………………………………. 62

فصل پنجم

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………… 74

پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………….. 78

محددیت ها……………………………………………………………………………………………………… 81

منابع………………………………………………………………………………………………………………. 83

« پرسشنامه سنجش احساس فشار روانی اوسولا ماركهام‌»

 

چكیده تحقیق:

در این تحقیق به بررسی رابطة بین فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه شهرستان ابهر پرداخته‌ایم. نمونة تحقیق 372 نفر ( 191 نفر دختر و 181 پسر ) از دانش‌آموزان مذكور را شامل می‌شود، كه در سال تحصیلی 87-86 مشغول به تحصیل بوده‌اند. روش این تحقیق توصیفی و از نوع میدانی بوده و ابزار جمع‌ آوری اطلاعات،‌برای متغیر فشار روانی، پرسشنامة اورسولا ماركهام است كه احساس فشار روانی را می‌سنجد. برای گردآوری اطلاعات متغیر پیشرفت تحصیلی، ضمن مراجعه به كارنامه‌های تحصیلی دانش‌آموزان درسال تحصیلی87-86 ،  معدل آنان ثبت شده است. داده‌های به دست آمده با بهره گرفتن از روش های آماری تجزیه و تحلیل گردیده و فرضیه‌های تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها حكایت از آن می‌كند كه میزان فشار روانی دختران بیشتر از میزان فشار روانی پسران است. همچنین میزان پیشرفت تحصیلی دختران بیشتر از میزان پیشرفت تحصیلی پسران است. ولی رابطه‌ای بین میزان فشار روانی و میزان پیشرفت تحصیلی دختران دیده نشده، همچنین بین میزان فشار روانی و میزان پیشرفت تحصیلی پسران رابطة معناداری مشاهده نشده است. اثر متقابل جنس و پایه ‌های تحصیلی بر روی فشار روانی دانش‌آموزان نیز معنی‌دار نیست.

 

 

فصل اول :

ـ مقدمه

ـ بیان مسئله

ـ اهمیت و ضرورت تحقیق

ـ اهداف تحقیق

ـ سوالات تحقیق

ـ فرضیه ها

ـ تعاریف عملیاتی متغیرها

 

مقدمه:

« رهایی كامل از تنیدگی مرگ است. »

                                                                          « هانس سلیه»

تمدن و تقدس هر جامعه‌ای مدیون آموزش و پرورش آن جامعه است. بدون داشتن یک نظام آموزشی و تربیتی صحیح، انتظار هیچگونه پیشرفت و تمدنی را نمی‌توان از جامعه داشت. با بررسی و تحقیق در اوضاع و احوال ملتها و شناخت عوامل پیدایش حیات و مرگ تمدنها در می‌یابیم كه آن قوم و ملتی در مبارزه با جهل و نادانی به پیروزی رسیده و در پی‌ریزی و پیشبرد تمدن بشری نقش موثری داشته است كه بیشترین تلاش و كوشش را صرف بهبود نظام تعلیم و تربیت آحاد جامعه خویش كرده است. هر كشوری كه قصد دارد به پیشرفت و تكامل و ترقی در زمینه‌های فرهنگی، صنعتی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی و …. دست یابد، باید از یكسری اصول و قوانین علمی و عملی بهره جوید. در این راستا بدون بهره‌گیری شایسته معلمان عزیز از

 روش های صحیح تدریس و آشنایی با اصول مشاورة كودك و نوجوان، پیشرفتی در تحصیل دانش آموزان و در نتیجه پیشرفت جامعه حاصل نخواهد شد، چرا كه همانگونه كه اطلاع داریم اگر همه دانش آموزان را نگوئیم ولی اكثر دانش‌آموزان در طول تحصیل، مشكلات بخصوصی را دارند كه در نهایت استرس و فشارهای روانی را به دنبال دارد.

این روزها موضوع فشار روانی ناشی از كار و زندگی در میان عامة مردم، متخصصان آموزشی، مددكاران اجتماعی،‌متخصصان بهداشت و سایر كسانی كه مسؤلیت بهزیستی مردم را به عهده دارند، بسیار رایج بوده و در رأس امور قرار دارد. افراد جامعه كنونی بیش از پیش نسبت به استرس و پیامدهای آن هوشیار شده‌اند. بزرگسالان و نوجوانان و حتی كودكان از آلودگی محیط زیست، امكان وقوع یک جنگ هسته‌ای، به پایان رسیدن منابع طبیعی و خطرآزمایشهای هسته‌ای، وجود افزودنیهای غذایی و مواد سرطان‌زا سخنی می‌گویند و تمامی این مسائل بخشی از زندگی روزمره را تشكیل می دهند. والدین و فرزندان می‌دانندكه هستة خانوادگی دگرگون شده زندگی عصر ما چنان است كه در اغلب خانواده‌ها پدر و مادر هر دو باید كار كنند تا بتوانند هزینه‌های روزافزون را تامین نمایند. طلاق افزایش یافته، ازدواج مجدد هم امری ناممكن نیست. افزون بر این رسانه‌های گروهی افراد را به مشاهده صحنه‌های جنگ، خشونت، تخریب و شقاوت و بی‌رحمی، مرگ و كشتار عادت داده‌اند. هشیاری فزاینده نسبت به رویدادهای ضربه آمیز زندگی لزوم توجه را به واكنشهای افراد‌و‌شیوه‌ای‌كه در رویارویی با عناصر‌تنیدگی‌را اتخاذ‌می‌كنند، ضروری‌كرده‌است.

استرس می‌تواند پیامدهایی داشته باشد. یكی از عوارض آنی و شایع استرس، اضطراب است. و عمومیت آن در سطح بین المللی به حدی است كه این قرن را قرن اضطراب نامیده‌اند و می‌گویند این قرن، قرن دلهره و نگرانی است، انسانها در هر سطح و شرایطی كه باشند، به نحوی اسیر دلهره و اضطرابند و این امر ریشه و منشا بسیاری از بیماریهای روانی می‌تواند باشد

با وجود تمام مسائل مربوط به استرس و نتایج خطرناك آن، می‌توان گفت كه مهمتر از وجود عوامل استرس‌زا در زندگی، روش های مقابله با آن عوامل است و تحقیقاتی كه در ارتباط با نحوه جلوگیری و رفع استرس برروی آنچه كه روانشناسان، رفتار سازگاری یا مقاوم بودن می‌نامند، انجام گرفته است، نشان می‌دهد كه بعضی از گروه های جامعه، سالم زندگی می‌كنند و طول عمرشان زیاد است و به این نتیجه رسیدند كه پیشرفت و موفقیت در زندگی از عوامل اساسی زندگی سالم و طولانی بوده است. (شاملو، سعید ، بهداشت روانی ، انتشارات  رشد ، تهران ، 1378)

بی‌شك پیشرفت در تعلیم وتربیت هم می‌تواند در وضعیت زندگی جوامع گوناگون نتیجه مثبت داشته باشد. بنابراین توجه به پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان و اینكه چه عواملی می تواند در این مهم دخالت داشته باشد، می‌تواند در حل برخی از مشكلات انسانها مفید واقع شود. وقتی وجود استرس، پیامدهای منفی دارد و پیشرفت و كسب موفقیت نتایج مثبتی به دنبال دارد، ناگهان چگونگی رابطه استرس و پیشرفت تحصیلی در ذهن تداعی می شود. و به همین علت تحقیق حاضر تلاشی در جهت بررسی رابطه فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر دوره متوسطه شهرستان ابهر است.

 

 

بیان مسأله:

همه معلمین در طول زندگی حرفه‌ای خود همواره با دانش آموزانی مواجه شده‌اند كه علیرغم شروع خوب و مناسب فعالیتهای تحصیلی و كسب مدارج ممتاز و عالی در پایه‌های تحصیلی با افت عملكرد تحصیلی مواجه شده‌اند. و برای كمك به این دسته از دانش‌آموزان، دنبال علت و راهكار می‌گردند. والدین آنها نیز برای جلوگیری از افت هرچه بیشتر آنها طالب راهكارهای عملی هستند. حتی گاهی خود دانش‌آموزان نیز با مراجعه به مشاورین از وضعیت تحصیلی خود رضایت نداشته و ابراز ترس و نگرانی می‌كنند و افت تحصیلی و شكست تحصیلی، مسائل فردی و شخصی زیادی برای یادگیرنده ایجاد می‌كند، مسائلی از قبیل مشكلات عاطفی، روانی مانند استرس. در تحقیق موجود، محقق سعی دارد بداند كه آیا رابطه‌ای بین فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه شهرستان ابهر وجود دارد؟ و اگر رابطه‌ای وجود دارد، این رابطه تا چه حد و چگونه است؟

 

 

اهمیت و ضرورت تحقیق:

به طور قطع سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌اموزان برای متوّلیان تعلیم و تربیت و سیاستگذاران سلامت و بهزیستی ، قابل توجه و اهمیت است. همچنین والدین نیز، سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی فرزندان خود را خواهان می‌باشند. سالانه هزینه‌های هنگفتی صرف آموزش و پرورش فرزندان این آب و خاك می‌گردد و اگر مسئولین در جهت رشد و توسعة تعلیم و تربیت سرمایه‌های این مملكت ناتوان باشند، آیندة كشوربه مخاطره خواهد افتاد. بنابراین ضرورت دارد كه با توجه به عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان، در محقق ساختن اهداف آموزش و پرورش كوشا باشیم. لذا توجه به زندگی پراسترس جامعه كنونی و اینكه آیا رابطه‌ای بین فشارهای روانی و پیشرفت تحصیلی وجود دارد یا نه، می‌تواند كمكی در رسیدن به این هدف باشد.

 

اهداف تحقیق:

هدف كلی: محقق سعی دارد در این تحقیق به بررسی رابطه بین فشار روانی با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه شهرستان ابهر بپردازد.

      هدف كاربردی: با تشخیص رابطه فشار روانی و پیشرفت تحصیلی، می‌توان با بهره گرفتن از شیوه‌های درست تحصیلی و تربیتی در خانواده ها و نیز در مدارس به هرچه بیشتر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان كمك نمود.

سؤالات تحقیق:

    الف- سؤال اصلی تحقیق:

1. آیا بین فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر دبیرستانهای شهرستان ابهر رابطه‌ای وجود دارد؟

ب- سؤالات فرعی تحقیق:

1. آیا پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر متفاوت است؟

متغیرهای پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………10

تعاریف نظری وعملیاتی واژه ها ومفاهیم ……………………………………………………………………………………………………..10

فصل دوم ( پیشینه و ادبیات پژوهش ) ……………………………………………………………………………………….20

مرور پیشینه …………………………………………………………………………………………………………………………………….21

نظریه پالایش ……………………………………………………………………………………………………………………………………39

وضع تحصیلی دانش آموز پرخاشگر ………………………………………………………………………………………………………….41

خصوصیات شخصیتی دانش آموزان پرخاشگر ………………………………………………………………………………………………44

راه های اصلاح و مهار پرخاشگری …………………………………………………………………………………………………………..47

فصل سوم ( روش تحقیق ) ………………………………………………………………………………………………………..49

جامعه مورد مطالعه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………….50

نمونه و روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………………………………………….50

ابزار پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………………..51

روش آماری مربوط به فرضیه ………………………………………………………………………………………………………………..52

روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………….52

فصل چهارم ( یافته ها وتجزیه وتحلیل آنها ) ……………………………………………………………………………..53

جدول ……………………………………………………………………………………………………………………………………………54

انجام محاسبات ………………………………………………………………………………………………………………………………….57

جدول میانگین و انحراف استاندارد ……………………………………………………………………………………………………………59

فصل پنجم ( بحث ونتیجه گیری ) ……………………………………………………………………………………………….60

بحث و نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………….61

محدودیتها ونارسائیهای پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………….62

پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………………………………….63

منابع وماخذ ……………………………………………………………………………………………………………………………….65

ضمائم پیوست (پرسشنامه)………………………………………………………………………………………………………………68

 

 

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان پرخاشگری نوجوانانی است که از بازیهای الکترونیکی و رایانه ای خشن استفاده می کنند . جامعه پژوهشی حاضر را دانش آموزان پسر دوره ابتدایی شهرستان خرمدره تشکیل می دادند .

در این پژوهش با بهره گرفتن از نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 50 نفر از دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی شهرستان خرمدره از دو مدرسه به عنوان نمونه انتخاب شدند و سپس تست پرخاشگری آیزنیک در اختیار آنها قرار داده شد و از آنها خواسته شد که به این سوالات با بلی و خیر پاسخ دهند .

برای آزمودن فرضیه پژوهش ازروش t   مستقل درسطح معنی داری  a = 0/05  استفاده گردید .

نتایج بدست آورده نشان دادند که بین میانگینهای مورد مقایسه تفاوت معنی داری وجود دارد در نتیجه بین استفاده از بازیهای الکترونیکی خشن و پرخاشگری نوجوانان پسر دوره ابتدایی شهرستان خرمدره رابطه معنا داری وجود دارد . بنابراین فرضیه پژوهش تایید می گردد و فرض صفر رد می شود .

 

 

مقدمه

ما اکنون در جامعه متمدن عصر حاضر زندگی می کنیم که در آن خشونت بین افراد از نظر قانونی جرم بحساب می آید و پرخاشگری با دیگران نیز مقابله به مثل آنان را به دنبال می آورد و ممکن است زنجیره ای از اختلافات بعدی را سبب شود ( لطف آبادی ) .

نوجوانی یکی از بحرانی ترین دوران زندگی انسان است که در این دوران با مشکلات فراوانی دست به گریبان است با فرا رسیدن دوران بلوغ مزاج کودکان طوفانی می شود انقلاب و دگرگونی همه جانبه ای در جسم و روان آنان پدید می اید ممکن است پرخاشگر شود یا آرام و ساکت ، تمام جنبه های

 حیوانی و انسانی که در وجودش نهفته است بر اثر ترشح هورمونهای بلوغ ظاهر و آشکار شود ( آدلر ، 1378 ، ترجمه سروری ) .

در جهان معاصر پیشرفت علوم نه تنها بر سطح زندگی و فضا و محیطی که انسانها در آنجا زندگی می کنند تاثیر گذاشته بلکه قوانین و قواعد حاکم بر ارتباط و تعامل بین انسانها و نگرش آنها را نسبت به خود ، و به دیگران و به جهان تغییر داده است .

چنانچه دنیای نوجوانان نیز از این تغییرات مصون نمانده است و یکی از جلوه های این تغییر و دگرگونی تغییر در نوع سرگرمیها و یا گذراندن اوقات فراغت این قشر از جامعه است که نمود بارز آن را می توان در ظهور و گسترش بازیهای الکترونیکی مشاهده کرد .

به این تربیت با ظهور و گسترش این بازیها ، روز به روز شرکتهای سازنده بازنده بازیهای جدیدتری را به بازار عرضه کرده اند ، به طوری که سال به سال به بهبود و کیفیت دستگاه های ساخته شده افزوده گشته و بازیهای متنوعی نیز ارئه می شد ، و هر بازی ارائه شده نسبت به بازیهای قبلی از درجه و شدت خشونت زیادی برخوردار بود .

ناگهان با افزایش خشونت در این بازیها ، کودکان و نوجوانان بسیاری به سمت اینگونه بازیها گرایش یافتند ، تا زمانیکه امروزه تاثیرات این چنین بازیها در کودکان و نوجوانان تبدیل به ناهنجاری در رفتارها و تعاملات اجتماعی شده است .

بدیهی است که در هزاره جدید خشونت نوجوانان یکی از بزرگترین مسائل رو در روی جوامع است .

لذا روانشناسان و متخصصان معتقدند که این بازیها مانند بسیاری از وسایل دیگر می بایستی تحت نظارت والدین برای کودکان و نوجوانان استفاده شود و استفاده افراطی و بی نظارت بر آنها نیز آثار مخرب و بسیار خطر ناک را در پی خواهد داشت .

 

 

بیان مسئله

با توجه به تغییر و تحولات صنعتی که در کشورها بوجود آمده و کشور را تقریبا می توان جزء آن کشورهایی قرار داد که در حین گذر از سنتی به صنعتی می باشد . ورود صنعت به درون خانواده ها و تغییر رفتار خانواده و تغییر نظام آموزش و پرورش همه و همه عواملی است که دست به دست می دهند و باعث می شوند نسل در گذر جامعه سنتی به صنعتی به فرهنگ صنعتی شدن رسیده باشند و نه از حالت سنتی خود در آمده باشند و اینها عواملی است که باعث بوجود آمدن اختلال و انحرافات اجتماعی می شود . ورود بازیهای ویدئویی و رایانه ای و تلویزیونی که دارای بخش بخش عمده ای از بازیهای خشن و ظاهری کشنده و مخرب هستند و خود کشی ها در تلویزیون وجود برنامه های خشونت بار در برنامه های کارتونی کودکان و در سریالهای تلویزیونی و فیلمهای پلیس همه و همه در رفتار کودکان در خانواده و مدرسه و جامعه تعمیم می یابد و طی تحقیقاتی متعدد نشان داده اند که نوجوانان بلافاصله پس از دیدن برنامه ای خشونت بار به همسالان خود در خانواده یا مدرسه تعرض می کنند و رفتار خشن خشن بروز می دهند .

با توجه به اهمیت موضوع یعنی پرخاشگری که می تواند سدی باشد در جهت تحصیل و تربیت دانش آموزان و همچنین باعث ایجاد بی نظمی در محیط آموزشی شده و نهایتا موجب آزار و اذیت دانش آموز می گردد همچنین خود آزاری برای افراد پرخاشگر را سبب می شود لذا اگر رفتارهای پرخاشگرانه نوجوانان دانش آموز حل نشود برای مدرسه و جامعه مضراتی را فراهم می کند . لذا برای برطرف کردن این مشکل و شناخت نقش عوامل موثر در این مسئله را مورد بحث و بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می دهیم .

بنابراین آنچه برای پژوهشگر در این تحقیق به صورت سوال مطرح است این است که آیا بین استفاده از بازیهای الکترونیکی و رایانه ای خشن با پرخاشگری در بین نوجوانان رابطه ای وجود دارد یا خیر ؟

 

اهمیت و ضرورت تحقیق

با آگاهی از این واقعیت که انسان دارای اختیار و اراده می باشد و نسبت به سایر موجودات از اختیار بزرگ و ویژه ای برخوردار می باشد و می تواند با بکارگیری قوه عقل و ناطقه خویش و همچنین کسب علم و دانش بر وسعت بینش خود بیفزاید و سلامت روانی خود را حفظ نماید که در خانواده و اجتماع نیز تاثیر مطلوب و بهینه ای داشته باشد و به پیشرفت بشر خدمت کند با تفاسیر امروز در جوامع سلامت روانی و بهداشت روانی رو به تهدید است و پرخاشگری چه به صورت کلامی و غیر کلامی افزایش یافته و با وجود راحت تر شدن زندگی و امکانات بیشتر در بهبود رفتار سالم به دور از خشونت و پرخاشگری کمتر اقدام و پیشرفتی حاصل شده است و چون خشونت و پرخاشگری باعث مسائل و مشکلات متعددی در روان فرد ، خانواده ، مدرسه و جامعه می شود و کارآیی آنها را کم می کند لذا بوسیله ریشه یابی عوامل مهم بوجود آورنده پرخاشگری  که در حال حاضر فیلم های خشن  و بازیهای خشن الکترونیکی  و رایانه ای از مهم ترین علل می باشد .

می توان با تغییر و تعدیل در این برنامه ها و بازیهای الکترونیکی و رایانه ای و ساخت برنامه ها و بازیهای سازنده و مفید به پیشرفت و سلامت روانی افراد کمک نموده تا بدین وسیله جامعه ای به دور از خشونتی که در حال حاضر در آن موجود است داشته باشیم .

اغلب والدین تربیت فرزند را کاری ساده تلقی می کنند یا اینکه در بعضی موارد به آن اهمیت نمی دهند و یا اعتقاد دارند که هر کس می تواند از عهده تربیت فرزند خود بر آید اما به جرات می توان گفت که هر کاری نیاز به آگاهی و آشنایی دارد و والدین می باید به این مسئله توجه کنند و اطلاعات لازم را کسب نمایند .

عوامل محیطی تاثیری مهم در تغییر و یا تعدیل رفتارها دارند اما متاسفانه برخی از کارشناسان ، رفتار پدر و مادر را تنها عامل موثر در رفتار فرزندانشان می شمارند . طبیعی است که رفتار والدین بر رفتار کودکان تاثیر دارد اما نمی توان والدین را مسئول رفتار فرزندانشان دانست برخی از نوجوانان می توانند زندگی والدین خود را فلج کنند و همانطور که والدین در رشد و سلامت فرزندان خود تاثیر دارند ، فرزندان نیز دررفتارو سرنوشت خانواده خود موثرند . رفتار فرزندان، از تاثیر متقابل محیط ( موقعیت خانوادگی ، نحوه رفتار با آنها ) و شخصیت فردی آنها پیروی می کند .

اگر در دوران رشد واکنشها و رفتار والدین به موقع و به جا صورت گیرد کودک و نوجوان از تعادل شخصیت برخوردار می شود و در غیر اینصورت باید در انتظار عدم تعادل روحی و روانی و واکنشهای ناسازگارانه بود .

بنابراین با توجه به اهمیت دوران نوجوانی و مشکلاتی که در این دوران ممکن است برای نوجوان و جامعه پیش آید لازم است که بررسیهای دقیق تری در مورد نوجوانی و مشکلات آنان انجام گیرد ( نجاتی – حسین ، روانشناسی نوجوانی ، چگونگی رفتار با نوجوان ، ص 88 ) .

یکی از این مشکلات و معضلات امروزی که گریبان گیر کودکان و نوجوانان کشور شده گرایش کودکان و نوجوانان به سمت بازیهای کامپیوتری و ویدئویی خشن می باشد . کودکان و نوجوانانی که ساعتها اوقات فراغت خود را صرف چنین بازیها می کنند . نهایتا آنهایی که بازیهای خشونت بار انجام داده اند ، این ارتباط آنها را بسوی رفتارهای پرخاشگرانه سوق میدهد ، معمولا گزارش شده است که مردها بیشترین خشونت را نسبت به زنان از خود نشان میدهند بنابراین مردها نسبت به زنها بسیار آسیب پذیر می باشند ( اینترنت ، Web –  MD  – 2002  –  یک شبکه اختصاصی تلویزیونی ) .

هدف پژوهش

با توجه به رواج روز افزون بازیهای کامپیوتری و ویدئویی که بصورت تفریح میتواند تاثیر قوی در رفتار کودک و نوجوان داشته باشد . پژوهشگر می خواهد بررسی کند که آیا در بین عوامل محیطی مختلفی که بر شخصیت و رفتار نوجوان تاثیر می گذارد و یکی از آنها تاثیر بازیهای کامپیوتری و ویدئویی خشن بر پرخاشگری نوجوانان است آیا پرخاشگری نوجوانانی که ازاین بازیها استفاده می کنند بیشتر از نوجوانانی است که از این بازیها استفاده نمی کنند .

با توجه به مطالب ذکر شده این پژوهش چند هدف ویژه را دنبال و بررسی می کند :

1- مطالعه و بررسی اعمال و رفتار نوجوانانی که با بازیهای کامپیوتری و ویدئویی خشن ارتباط داشته اند ، نسبت به نوجوانانی که با اینگونه بازیهای خشن ارتباط نداشته اند .

2- مطالعه و بررسی اینگونه بازیهای کامپیوتری و ویدئویی خشن علاوه بر ایجاد پرخاشگری در نوجوانان چه آسیبی به مهارتهای اجتماعی ، سلامت روانی ( نوجوانان ) وارد می سازند .

3- مطالعه و بررسی عملکرد تحصیلی نوجوانانی که با بازیهای کامپیوتری و ویدئویی خشن ارتباط داشته اند ، نسبت به نوجوانانی که با بازیهای خشن ارتباط نداشته اند .

فرضیه پژوهش

 

مقدمه

اینترنت (Internet) كه در ابتدا به منظور برقراری ارتباط بین پژوهشگران وزارت دفاع آمریكا راه اندازی شد، امروزه با رشد چشمگیر تعداد كاربران، بصورت شبكه عظیم جهانی درآمده است. (1)بطوری كه طبق تخمین دانشمندان تعداد كاربران از 500000 نفر در سال 1989 به حدود 700 میلیون نفر در سال 2004 رسیده است. (2)

اینترنت برای مردم این نسل امكانات بسیار زیادی در جهت دستیابی به انواع اطلاعات، برقراری ارتباط با مردم كشورهای مختلف، دانشگاه ها و كتابخانه‌های بین‌المللی وامكان خرید و فروش كالا وهزاران امكانات متنوع دیگر فراهم آورده است.(1)

با رشد سریع تعداد كاربران در كنار فواید بیشمار اینترنت، سوالاتی در زمینه اثرات نامطلوب آن بر انسانها، مطرح می‌شود. بطوریكه این موضوع نظر دانشمندان بسیاری را در سالهای اخیر جلب كرده است.

در تحقیقات مختلف گزارش شده بعضی كاربران اینترنت الگوی مصرفی خاصی دارند كه باعث شده در زندگی عادی آنان اختلالاتی بوجود آید بطوریكه گزارشهای زیادی در زمینه پیامدهای سوء استفاده از اینترنت در روابط خانوادگی، تحصیلی و شغلی افراد وجود دارد. تعابیر مختلفی برای این نوع مصرف از سوی دانشمندان پیشنهاد شده كه رایج ترین آن، اصطلاح”اختلال اعتیاد به اینترنت”(Internet addiction Disorder) است (3) كه در DSM-IV-TR در گروه اختلال كنترل تكانه كه به گونه ای دیگر مشخص نشده است (NOS = Non Other wise  Specified)، قرار می‌گیرد. (4)

با وجود اینكه فرضیات فراوانی درباره ماهیت اثرت اینترنت بر سلامت روان مردم وجود دارد، اما تحقیقات كمی‌درباره این ارتباط انجام شده است. و به علت ناشناخته بودن آن در محافل علمی، این اثرات معمولا از دید متخصصان پوشیده می ماند. (5)

این تحقیقات تا كنون ارتباط بین اعتیاد به اینترنت با اضطراب اجتماعی، منزوی بودن(Loytsker,Aiello، 1997 )(6) افسردگی (Rodgers,Young، 1998) (2)، (Orazack، 1999 )(7)، رفتار جنسی تكانه‌ای (Cooper و همكاران) (2) و.. . را نشان داده‌اند.

با توجه به رشد سریع اینترنت در ایران و اهمیت سلامت روان در كاربران اینترنت و تحقیقات محدود در این زمینه، بر آن شدیم این پژوهش را با هدف بررسی ارتباط بین اعتیاد به اینترنت و سلامت روان انجام دهیم.

 

 

سلامت روان:

سلامت و بیماری:

سلامت و بیماری مفاهیمی‌دارای همپوشانی هستند كه در طیفی گسترده قرار دارند. یک طرف طیف را سلامت وضع جسمی، روانی و اجتماعی مطلوب، تشكیل می‌دهد كه در طول زمان، متغیر است. طرف دیگر، طیف بیماری قرار دارد كه با علائم بیماری وناتوانی توام است. در طول تاریخ بویژه در قرن بیستم، در مقایسه با گذشته الگوی بیماری تغییر كرده است. نظریه های مربوط به جسم، روندهای بیماری و وضع روانی، از هزاران سال پیش به بعد تغییر یافته است. زمانی مردم معتقد بودند كه بیماری بوسیله ارواح خبیثه وعوامل مشابه بوجود می آیند. در بین سالهای 500 تا 300 پیش از میلاد مسیح، فلاسفه یونانی نخستین نظریه را درباره سلامت و بیماری ارائه دادند. آنان سعی كردند توضیح دهند كه بیماری چگونه بوجود می آید و اظهار كردند كه جسم و روان موجودیتی جداگانه دارند. در دوران قرون وسطی، كلیسا بر نظریه های بیماری، تاثیری وافر گذاشت و مصرا بر این عقیده بودند كه دلایلی جادویی درباره بیماری وجود دارد. فلاسفه و دانشمندان، از قرن هفتم تا بیستم، زیر بنای الگوی زیستی-پزشكی را در بیان مفهوم سلامت و بیماری، پایه ریزی كردند.

الگوی زیستی- پزشكی بسیار مفید بوده است و پژوهشگران توانستند به پیشرفتهای زیادی در اغلب بیماریهای عفونی نائل آیند. اما اغلب پژوهشگران امروزه به این نتیجه رسیده‌اند كه جنبه های فردی بیماران، سوابق، روابط اجتماعی، شیوه زندگی، شخصیت و فرایندهای روانی آنان باید در بیان مفهوم سلامت و بیماری در نظر گرفته شود. در نتیجه، الگوی زیستی-روانی-اجتماعی به عنوان پیشرفته ترین نظریه، مورد قبول واقع شده است. در این الگوی جدید، سیستمهای زیستی، روان شناختی و اجتماعی همواره بر یكدیگر تاثیر می‌گذارند و هر یک در دیگری تغییراتی ایجاد می‌كند. دیدگاه فراخنای زندگی نیز با در نظر گرفتن تاثیر رشد در سلامت و بیماری، بعد مهم دیگری به این الگو افزوده است.

 

دورنمای پیشگیری از بیماری‌ها:

بنا به گفته متخصصین بهداشت عمومی، اگر چه علم و فن‌آوری در درمان بیماری‌ها نقش عمده‌ای داشته‌اند، پیشرفتهای اساسی در بهداشت نه از راه تشخیص ودرمان، بلكه از راه پیشگیری از بیماری‌ها و ارتقاء سلامت بدست آمده‌اند. پیشگیری از بیماری‌ها در سه سطح تعریف می‌شود:

1-پیشگیری اولیه: شامل اقداماتی است كه به منظور پرهیز از بیماری یا جراحت انجام می‌گیرد. دو روش نوید بخش برای  پیشگیری اولیه وجود دارد. یكی درگیر كردن متخصصان حرفه پزشكی و پیرا پزشكی در آموزش ارتقای سلامت به بیماران(Levin و همكاران، 1992؛Radecki، Branton، 1992) و دوم استفاده از پرسشنامه هایی كه در تشخیص عوامل خطرزا و رفتارهای غیر بهداشتی كه  نیاز به اصلاح دارد، به بیماران كمك میكند(Wise، 1986)

2-پیشگیری ثانویه: شامل اقداماتی است كه به منظور تشخیص و درمان بیماری یا جراحت در مراحل اولیه انجام می‌شود. به عنوان مثال معاینات

 پزشكی سالیانه.

3-پیشگیری ثالث: جراحات شدید یا بیماریهای پیشرفته، معمولا به آسیبهای برگشت ناپذیر یا دائم منجر می‌شود. پیشگیری ثالث شامل اقداماتی است كه سبب كند شدن یا مهار آسیب می‌گردد، از معلولیت جلوگیری می‌كند و موجب توانبخشی بیمار می‌شوند.

 

 

روش هایی برای ارتقای وضعیت سلامت:

هدف برنامه‌های ارتقای سلامت، تشویق به انجام رفتارهای بهداشتی به وسیله آموزش این رفتارها و چگونگی صحیح انجام گرفتن آنها و همچنین متقاعد ساختن افراد به تغییر عادتهای غیر بهداشتی است. از جمله روش های برای ارتقای وضعیت سلامت، می‌توان به موارد زیر اشاره كرد:

 

1-اخطارهای ترس برانگیز

بر اساس الگوی باور بهداشتی، احتمال در پیش گرفتن رفتارهای بهداشتی در كسانی بیشتر است كه معتقدند در معرض خطر مشكلات بهداشتی جدی قرار دارند. به عبارت دیگر، ترس، انگیزه ای برای پرداختن به وضع سلامتشان شده است.

 

2-در اختیار گذاردن اطلاعات:

كسانی كه می خواهند زندگی سالمی‌داشته باشند، به اطلاعات نیاز دارند، آنان باید بدانند چه كاری را در چه وقت، در چه جایی و چگونه انجام دهند.

 

3-روش های رفتاری:

روش های رفتاری، مستقیما بر بهبود رفتار پیشگیرانه تمركز دارند. چنین روش هایی شامل كاراموزی یا راهنمایی هایی ویژه برای درنظر گرفتن یک رفتار، وتهیه تقویمی‌برای یادآوری زمان انجام دادن رفتار مورد نظر ویادآورهای قرارهای ملاقات می‌شود.

 

مقدمه                                               3

اهمیت ضرورت تحقیق                                   5

اهداف تحقیق                                         6

بیان مسئله                                          6

فرضیه های تحقیق                                     7

متغیرهای تحقیق                                      8

پذیرش اجتماعی                                   8

ویژگیهای شخصیتی                                     9

فصل دوم

(پیشینه و ادبیات تحقیق)

منابع فصل دوم                                   11

دو نقش اساسی جامعه پذیری                                12

جامعه پذیری انتظاری                                     12

عوامل یا كارگزاران جامعه پذیری                           16

ساز و كارهای جامعه پذیری                                20

طبقه اجتماعی                                        22

نظریه های جامعه پذیری                               24

نظریه های جامعه شناختی جامعه پذیری                      25

مید رشد خود را سه مرحله نشان می دهد                          28

نظریه های روان شناختی جامعه پذیری                        30

 

عنوان                                                              صفحه

 

 

تضاد میان سه بخش شخصیت                              32

فرهنگ و شخصیت                                   38

تعریف فرهنگ                                         38

عناصر اصلی فرهنگ                                    39

ویژگیهای فرهنگ                                      42

مفهوم شخصیت                                     56

تأثیر فرهنگ در شخصیت                                58

شخصیت اساسی یا پایه                                 64

فرهنگ و بیماری                                      67

بررسی هشیاری                                    74

بررسی رفتار                                         75

بررسی ناهوشیار                                      77

بررسی علمی شخصیت                                78

تعریفهای شخصیت                                      79

ویژگیهای منحصر به فرد                               82

ذهنیت در نظریه های شخصیت                            87

سؤالهایی درباره ماهیت انسان                                  90

فصل سوم

(روش تحقیق)

جامعه مورد مطالعه                                   97

حجم نمونه،روش نمونه گیری                                97

ابزار اندازه گیری در تحقیق                              98

آزمون ویژگیهای شخصیتی مینه سوتا                          99

روش تحقیق                                           100

روش آماری مربوط به فرضیه ها                              101

 

عنوان                                                              صفحه

 

 

 

فصل چهارم

(یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها)

مقدمه فصل چهارم                                     103

فصل پنجم

(بحث و نتیجه گیری)

نتیجه گیری                                          117

پیشنهادات                                           119

محدودیت ها                                          120

منابع و مآخذ                                        121

 

چكیده :

هدف از تحقیق حاضر برسی پذیرش اجتماعی ویژگیهای شخصیتی در بین دانشجویان رشته های برق ومكانیک دانشگاه آزاداسلامی واحد ابهر كه فرضیه های عنوان شده عبارتند از اینكه بین ویژگیهای شخصیتی وپذیرش اجتماعی رابطه معنی داری وجود دارد وفرضیه های جزئی اینكه بین افسردگی هیپوكندریا ،هیستری ،پارانویا ،انحرافات اجتماعی ،وپذیرش اجتماعی رابطه وجود دارد كه جامعه مورد مطالعه عبارتند از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر در دو گروه مكانیک وبرق كه حجم نمونه بدست آمده 100نفر است كه آزمون ویژگیهای شخصیتی وپذیرش اجتماعی بر روی آن اجرا گردیده كه جهت آزمون فرضیه تحقیق از روش آماری ضریب همبستگی پیرسن استفاده گردیده كه نتایج بدست آمده حاكی از آن است كه بین ویژگیهای شخصیتی وپذیرش اجتماعی رابطه معنی داری وجود دارد وسطح معنی داری آن برابر 5%است .

 

فصل اول

كلیات تحقیق

 

مقدمه :

مرگ سرنوشت محتوم هر فرد انسانی است واز آنجا كه جانشینی اعضای جامعه باید تضمین شوداین نیاز تا حدودی به وسیله تولید مثل طبیعی كه میراث ژنتیكی جامعه را تداوم می بخشد ،بر آورده می شود .

اما اگر جامعه ای خواهان بقای خود باشد ،باید میراث فرهنگی آن جامعه تداوم یابد ،این امری است كه تنها در فر آیند جامعه پذیری یا اجتماعی شدن امكان پذیر می گردد . پذیرش اجتماعی فر آیندی استكه به انسان ،شیوه های زندگی كردن در جامعه را می آموزد ،وبه او شخصیت می دهد وتوانائیهایش را در جهت ایفای وظایف فردی می آموزد وبه او شخصیت می دهد وبه عنوان عضو جامعه تو سعه می بخشد .«كوئن 1371»

فرد در خلال اجتماعی شدن هویت یا من اجتماعی خود را می یابد وشناخت لازم برای ایفای نقشهای اجتماعی را یاد می گیرد ،این روند بسیار گسترده وپیچیده كه در طول زندگی فرد تداوم می یابد شامل آموزش زبان ،باورها ونگرشها وارزشهای جامعه می باشد وبا فراگیری رفتارهای متناسب با هنجارهای پذیرفته شده جامعه منجر می گردد. بنیادی ترین بخش جامعه پذیری در دوران كودكی رخ می دهد ،اما این روند در سراسر عمر آدمی ادامه می یابد هیچ بحثی از پذیرش اجتماعی نیست كه اهمییت سرشت وپرورش را در رشد جسمانی ،عقلانی ،اجتماعی وشخصیتی نادیده گرفته باشد .

سرشت آدمی اصطلاحی است كه برای ساخت ژنتیكی انسان یا وراثت بیولوژیكی او به كار می رود وپرورش به محیط وتجربه های متقابلی كه هر فرد در زندگی خود به دست می آورداشاره می كند وهر كس شخصیتی دارد وشخصیت شما به مشخص كردن میزان موفقیت ،خشنودی،در رضایت خاطر در زندگی شما كمك می كند كه تمام اینهاباعث قبول ویا پذیرش اجتماعی در فرد می شود واینكه سعی در جمع بندی كردن مجموعه ای از ویژگی های شخصیت یک نفر با بهره گرفتن از واژه های مبهمی چون عالی ووحشتناك كار آسانی است و شخصیت به قدری پیچیده است كهن می توان آن را به سادگی توصیف كرد زیرا انسانها در موقعیت های مختلف ودر ارتباط با افراد متفاوت ،بسیار پیچیده وتغییر پذیر هستند وبرای اینكه شخصیت رادرست توصیف وتعریف كنند دقیق تر درمورد شخصیت وارزیابی آن در اجتماع بحث می كنند.

رشد مغز انسان برای این نكته تاكید دارد كه ویژگی های ژنتیكی از محیط جدا شدنی نیست وبه وسیله ساخت ژینتكی ،ما انسانها در می یابیم كه كورتكسی مغز «قسمت تفكر وادراك مغز اعمالی مانند خاطر آوردن ،فهمیدن یا ادراك كردن را در خود جای می دهد كه تمام اینها باعث تقلید وتكراری می شود وتمام این موارد در نوع اجتماعی شدن وقبول جامعه در تاثیر بسزایی دارد».«هدایت ستوده ص50 سال 1385»

 اهمیت ضرورت تحقیق :

جامعه پذیری در دوران كودكی به پایان نمی پذیرد ولی به هر حال در سراسرزندگی آدمی ادامه یابد .بزر گسالان هم دوباره درباره اجتماعی (باز پذیرش اجتماعی )میشوند وهنجارها،ارزشهای وانتظارات جدیدرامی آموزد در هرگروه یاسازمان جدیدی كه عضومی شویم ویا هر رابطه دوستی برقرارمی كنیم یا در هر تجربه ای كه در زندگی به دست می آوریم ،ناچاریم كه هدایت های جدیدی راسلب كنیم وبرای هنجارهای وارزشهای جدیدی اجتماعی می شویم برای برخی شغلهای خاص اجتماعی شدن دوباره به ما كمك می كند كه انتظارات قبلی خود را كنار گذارده و برداشت واقع بینانه تر ی رااز این شغلها به دست می آوردیم وپذیرش اجتماعی گاهی اوقات شخصیت فرد را تحت تأثیر قرار میدهد وگاهی ایجاد یک ویژگی های منفی در شخصیت آدمی یاعث ازبین رفتن پذیرش اجتماعی فرد به طور مثبت است وامید است كه با انجام این تحقیقات بتوانیم پذیرش اجتماعی رادر بین اقشارمختلف جا بیندازیم وسعی كنیم با شخصیت افراد هماهنگی داشته باشیم كه این برعهده نهادهای خانواده ونهادهای جامعه است كه به دانشجویان این اجازه را بدهند كه برای تكمیل شخصیت خود در جامعه به تجربه هایی دست پ

 

فصل اول کلیات پژوهش…. 1

بیان مسئله. 3

اهمیت و ضرورت پژوهش…. 6

اهداف پژوهش…. 7

اهداف اصلی.. 7

اهداف فرعی.. 7

فرضیه‌های تحقیق.. 8

فرضیه اصلی.. 8

فرضیه‌های فرعی.. 8

متغیرهای پژوهش…. 8

تعریف مفاهیم و اصطلاحات پژوهش (عملیاتی و مفهومی) 9

 

فصل دوم پیشینه پژوهش…. 11

مقدمه. 12

بخش اول: سلامت عمومی.. 12

سلامت عمومی و تعاریف آن.. 12

نشانه‌های سلامت عمومی.. 18

مدل بیماری روانی و سلامت عمومی.. 18

رویکردهای مختلف روانشناسی و سلامت عمومی.. 21

الف) رویکرد روان تحلیل‌گری.. 21

ب) رویکرد رفتارگرایی.. 22

ج) رویکرد انسان‌نگری.. 22

بخش دوم : خانواده و محیط خانواده 23

خانواده و اهمیت آن در نظریه های روان شناختی.. 23

تأثیر خانواده بر رشد شخصیت… 25

– نظریه اسناد. 29

تأثیر محیط‌های ارتباطی خانواده بر رفتار اعضای خانواده 32

سنجش محیط خانواده 37

مقیاس محیط خانواده 38

نقش سلامت عمومی در ثبات خانواده 39

عوامل خانوادگی موثر در سلامت عمومی.. 40

شیوه‌های ارتباطی موجود در خانواده 40

مهارتهای زندگی اعضای خانواده و نقش آن در سلامت عمومی خانواده 40

اقتصاد خانواده و نقش آن در سلامت عمومی خانواده 41

ازدواجهای مناسب در تامین سلامت عمومی خانواده 42

بخش سوم: مروری بر تحقیقات انجام شده 42

 

فصل سوم روش اجرای پژوهش…. 45

مقدمه. 46

روش اجرای پژوهش…. 46

جامعه پژوهش…. 46

نمونه و روش نمونه‌گیری.. 46

ابزار اندازه‌گیری و روش گردآوری داده ها 47

الف) پرسشنامه سلامت عمومی گلد برگ… 47

شیوه نمره‌گذاری پرسشنامه گلدبرگ… 47

روایی و پایایی پرسشنامه سلامت عمومی.. 48

ب) مقیاس محیط خانواده 51

روایی و پایایی مقیاس محیط خانواده 52

روایی.. 52

روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها 54

 

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها 55

 

 

مقدمه. 56

روش های آماری توصیفی.. 56

روش های آماری استنباطی.. 61

فرضیه اصلی.. 61

فرضیه‌های فرعی.. 61

 

فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادها 77

مقدمه. 78

بحث و نتیجه گیری.. 78

فرضیه اول.. 78

فرضیه  دوم. 78

فرضیه سوم . 79

فرضیه چهارم . 79

فرضیه پنجم.. 79

فرضیه ششم.. 80

فرضیه هفتم.. 80

فرضیه هشتم.. 80

فرضیه نهم.. 81

فرضیه دهم.. 81

نتایج فرضیات… 81

محدودیت های تحقیق.. 84

پیشنهادات تحقیق.. 85

منابع فارسی.. 87

منابع لاتین.. 91

 

ضمائم پرسشنامه. 93

 

فهرست جداول

عنوان       صفحه

جدول 1-2: ابعاد سلامت روان شناختی و اجتماعی.. 16

جدول 1-3: ضریب پایایی پرسشنامه سلامت عمومی و مولفه های آن.. 50

جدول 2-3: ضریب پایایی مقیاس محیط خانواده و مؤلفه های آن.. 53

جدول 1-4: شاخصهای آمار توصیفی پرسشنامه محیط خانواده 57

جدول 2-4: شاخصهای آمار توصیفی خرده مقیاسها و نمره کل پرسشنامه سلامت عمومی(GHQ) 59

جدول 3-4: همبستگی بین نمره کل سلامت عمومی با خرده مقیاسهای محیط خانواده 63

جدول 4-4: رگرسیون چندگانه بین متغیرهای کلیه پیش بین با سلامت عمومی.. 67

جدول 5-4: رگرسیون چندگانه بین متغیرهای پیش بین معنادار با سلامت عمومی.. 69

یافته های جنبی پژوهش…. 70

جدول 4-6: همبستگی بین خرده مقیاسهای سلامت عمومی با خرده مقیاسهای محیط خانواده 71

جدول 7-4: نتایج تحلیل رگرسیون با روش Enter به تفکیک هر کدام از خرده مقیاسهای سلامت عمومی  73

جدول 8-4: نتایج تحلیل رگرسیون با روش Forward stepwise  به تفکیک هر کدام از خرده مقیاسهای سلامت عمومی  75

فهرست نمودارها

عنوان       صفحه

نمودار 1-4: مقایسه میانگین های خرده مقیاس های محیط خانواده 58

نمودار 2-4: مقایسه میانگین های خرده مقیاس های سلامت عمومی.. 60

 

 

چکیده

تحقیق حاضر تحت عنوان «بررسی رابطه بین مولفه‌های محیط خانواده با سلامت عمومی زنان باردار» صورت گرفته است، لذا هدف اصلی تحقیق بررسی رابطه مذکور بوده است. همچنین از جمله اهداف فرعی تحقیق نیز می توان به بررسی رابطه بین مؤلفه­ های محیط خانواده با سلامت عمومی، و همچنین بررسی رابطه مؤلفه­ های محیط خانواده با مؤلفه های سلامت عمومی اشاره کرد.

در این پژوهش محقق درصدد آزمون این فرضیه اصلی بود که بین محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار رابطه وجود دارد. با توجه به اینکه محیط خانواده دارای 10 مؤلفه می باشد محقق به بررسی این رابطه به تفکیک هر مؤلفه پرداخته است. همچنین با توجه به اینکه پرسشنامه سلامت عمومی نیز دارای چهار مؤلفه می باشد محقق در نهایت به عنوان یافته های جنبی پژوهش به بررسی رابطه مؤلفه های محیط خانواده با هر یک از مؤلفه های سلامت عمومی پرداخته است.

این تحقیق از نظر موضوعی و مکانی پیرامون وضعیت سلامت عمومی زنان باردار متأثر از محیط خانواده در منطقه 4 شهر تهران انجام شد.

از نظر روش، نیز تحقیق از نوع تحقیق همبستگی- رگرسیونی بود، چرا که محقق اولاً در صدد یافتن روابط معنادار بین متغیرها و مؤلفه های درگیر در پژوهش بوده و ثانیاً در پی یافتن اینکه کدامیک از مؤلفه های محیط خانواده، سلامت عمومی زنان باردار را بیشتر تبیین می کنند.

جامعه تحقیق را تعدادی از زنان باردار منطقه 4تهران شکیل می دهد. با توجه به نوع طرح تحقیق مورد استفاده، محقق صرفاً 60 نفر را به طور تصادفی ساده انتخاب کرده و جزو نمونه تحقیق در نظر گرفته است.

به منظور جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه محیط خانواده 60 سؤالی (موس و موس) و پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر(فرم 28 سوالی) استفاده شد. گرچه ابزارهای مورد استفاده با توجه به شواهد موجود، از روایی و پایایی کافی برخوردار هستند ولی در عین حال محقق نسبت به بررسی ضریب پایایی پرسشنامه ها و مولفه های آنها با بهره گرفتن از ضریب آلفای کرونباخ اقدام نمود.

پس از جمع آوری پرسشنامه ­ها، اطلاعات مورد نظر در جدول اطلاعات کلی ثبت و با بهره گرفتن از کامپیوتر و نرم افزار آماری SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نتایج آن در دو بخش روش های توصیفی و استنباطی گزارش شده است. به منظور آزمون فرضیه ­های پژوهش و تعیین مؤلفه­ های معنادار در سلامت عمومی زنان باردار از همبستگی پیرسون تک متغیری و آزمون معناداری مربوط به آن، تحلیل رگرسیون چندگانه به روش هایEnter   وStepwise Forward ، و آزمون معناداری ضرایب همبستگی چندگانه استفاده شده است.

 

فصل اول

 

کلیات پژوهش

 

مقدمه

خانواده ریشه‌دارترین و مقدس‌ترین سازمان اجتماعی است که به اعتقاد جامعه‌شناسان در مقیاس کل دو وظیفه تولید نسل و تعیین هویت اجتماعی فرزندان را به عهده دارد و در مقیاس جزء اجتماعی کردن فرزندان و استقرار شخصیت بزرگسالان را نیز انجام می‌دهد. از دیدگاه روانشناسی هدف دیگر خانواده معاصر، شناخت نیازهای روانی و تلاش برای رفع این نیازهاست. با توجه به اهمیتی که جوامع امروز برای تداوم و بقاء خانواده و سلامت و سلامت عمومی افراد جامعه قائل هستند، بررسی مشکلات و عواملی که منجر به زوال خانواده و روابط نامناسب زن و شوهر می‌گردد (شوارتز وگنز، 1980، ترجمه، شهروزی 1381) از اولویت های جوامع به شمار می رود.

برآوردها نشان می‌دهند که در هر مقطع زمانی، تعداد زیادی از مردم با سلامت عمومی دچار مشکلاتی می‌شوند که ناخواسته بر روی زندگی فردی و اجتماعی آنها تأثیر گذاشته و موجب کاهش عملکرد مطلوب آنها می‌گردد. از سلامت عمومی تعاریف زیادی به عمل آمده که هر کدام با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی هر جامعه‌ای با دیگری متفاوت است. روان‌پزشکان، فردی را از لحاظ روان سالم می‌دانند که بین رفتار و کنترل او در مواجهه با مشکلات اجتماعی تعادل وجود داشته باشد. در تعادل و بهداشت روان، انسان به تنهایی مطرح نیست بلکه آنچه که مورد بحث است، پدیده‌هایی هستند که در اطراف او وجود دارند و بر مجموعه سیستم و نظام او اثر می‌گذارند و از آن تأثیر می‌پذیرند (لئونارد سایم 1978، ترجمه از شاملو، 1372).

از عوامل دیگری که سلامت عمومی و جسمی را متأثر می‌سازد، حمایت اجتماعی است. انسان در طول زندگی نیازمند محیطی صمیمی و نیز افرادی است که حامی او باشند. انسان برای این که سلامت و سازگاری خود را از لحاظ فیزیکی در روان‌شناختی حفظ کند، نیاز به روش‌های مقابله دارد که برخی از آنها به صورت رسمی یعنی توسط مؤسسات مشاوره و مراکز سلامت عمومی و بعضی دیگر از جانب خانواده، دوستان و محیط اجتماعی وی تأمین می‌شوند و هر چه میزان دریافت کمک بیشتر باشد، سلامت عمومی فرد بیشتر و توانایی او در مقابله و سازش با مشکلات افزایش می‌یابد (لئونارد سایم، 1978، ترجمه شاملو، 1372).

بنابراین برخورداری از سلامت عمومی به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم‌ترین آنها احساس امنیت و خود ارزشمندی و فقدان اضطراب و افسردگی در محیط خانواده و اجتماع است. افرادی که دچار مسائل و مشکلات عصبی و روانی می‌شوند، مضطرب،‌ افسرده، بلاتکلیف و بی‌هدف بوده و در خود فرو می‌روند و تداوم آن موجب مشکلاتی از قبیل آشفتگی و پریشانی فکر و عدم تعادل روانی می‌شوند. با توجه به موارد گفته شده و عنایت به نقش سلامت عمومی و تأثیر آن بر محیط خانواده، پژوهش حاضر در زمینه ارتباط به محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار انجام می‌گیرد. به امید آنکه این پژوهش زمینه‌ای برای انجام تحقیقات بیشتر و گسترده‌تر را فراهم آورد.

بیان مسئله

سلامت عمومی یکی از مقوله‌های مهم در مباحث روان‌شناسی و روانپزشکی بوده و به سبب اهمیت دوره بارداری، توجه به سلامت عمومی در زنان باردار از اهمیت خاصی برخوردار است. بی‌تردید عوامل متعددی بر سلامت عمومی افراد تأثیرگذارند، یکی از اصول اساسی در سلامت عمومی، شناسایی احتیاجات و محرک‌هایی است که به نوعی منشأ بروز رفتار و اعمال انسان هستند. احتیاجات ضروری انسان زنده فقط اکسیژن، آب و غذا نیستند بلکه احتیاجات روانی مانند احساس امنیت، آرامش، تعادل روانی، احساس پیشرفت و برتری همگی از اصول سلامت عمومی هستند. کارل منیجر[1] می‌گوید: «سلامت عمومی عبارت است از حداکثر سازش فرد با جهان اطرافش به طوری که شادی و برداشت مفید و مؤثر و کامل وی را در پی داشته باشد». تودور[2] (1966: به نقل از رسولی، 80-1379) سلامت عمومی را ارتقای عملکرد اجتماعی[3] و نداشتن علایم افسردگی[4] و اضطراب[5] تعریف کرده است.

سازمان بهداشت جهانی[6] (1948: به نقل از دی ماتئو و مارتین[7]، 2002: کرتیس، ترجمه کریمی، 1380) سلامت را چنین تعریف کرده است: حالت کامل سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی و نه فقط عدم حضور بیماری یا ضعف و سستی و شاخص‌های سلامتی ارائه شده در سال 2000 عبارت بوده‌اند از حرمت انسان، استقلال، مسئولیت فردی و اجتماعی، سطح سواد، اشتغال، امنیت، پاسخگو بودن مسئولین، خدمات بهداشتی و درمانی که در بین 194 کشور عضو، ایران رتبه 96 را بدست آورده و در ارتباط با خدمات بهداشتی رتبه 54/1 را کسب کرد. به این ترتیب ملاحظه می‌شود که موضوع سلامتی افراد تنها در بیماری جسمی خلاصه نشده و به طور عمده در چارچوب سلامت عمومی و اجتماعی قرار می‌گیرد. اضطراب و افسردگی شایع‌ترین مشکلات سلامت عمومی در جامعه هستند.

محیط خانواده[8]، عامل مهمی در تأمین نیازهای روانی اعضای خانواده به ویژه همسران است. این عامل در بروز اختلالات نقش مهمی دارد. علاوه بر نقش مستقل محیط خانواده در آسیب‌شناسی اختلالات روانی، نقش مهمی در نحوه تأثیر سایر عوامل سبب شناختی دارد. به عنوان مثال، فقر در محیط خانوادگی مثبت، تأثیر منفی کمتری می‌گذارد (اسنیک[9] و همکاران، 2007).

محیط خانواده، ویژگی‌هایی همانند میزان اتخاذ قوانین برای مدیریت خانواده،‌ قدرت تصمیم‌گیری اعضای خانواده،‌ میزان توجه اعضاء خانواده‌، سلامت عمومی و نوع تعاملات آن و توجه اعضای خانواده به ارزش‌های اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی را دربرمی‌گیرد (موس و موس، 1993).

هیچ مرحله‌ای از زندگی یک زن به اندازه دوران بارداری هیجان‌انگیزتر و شگفت‌انگیزتر نیست. در این زمان موجود زنده در بدن مادر بوجود می‌آید، رشد می‌کند و بالاخره پا به این دنیا می‌گذارد. در طول این مدت بدن مادر و روحیات او دستخوش تغییراتی می‌گردد که کاملاً بدیع و یگانه است (مارگارت و اسپین لای[10]، 1998).

دوران بارداری از حساس‌ترین دوره‌های زندگی زنان است و مهم‌ترین زمان برای بروز اختلالات خلقی و اضطراب محسوب می‌گردد. دوره‌ای که در آن سه حوزه وسیع روانی، اجتماعی و زیستی دچار تحول می‌شود. متأسفانه اکثر زنان ترجیح می‌دهند که غم و اندوه و ناراحتی خود را به تنهایی تحمل کنند، زیرا باور آنها این است که باید خودشان را همیشه سالم نشان دهند. اغلب خانواده‌ها و دوستان آنان مشتاق بازگشت صریح زن به وضعیت قبل از بارداری، و همان سطح کارکرد قبلی خوب او هستند (کاترین و ویسنر، 2003).

در دوران بارداری جنین تحت تأثیر حالات و روحیات مادر قرار دارد. سلامت عمومی و روحیات مادر نیز می‌تواند تحت تأثیر محیط خانواده قرار گیرد. مطالعات انجام شده حاکی از آن است که پژوهشی درباره ارتباط محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار انجام نشده است و این پژوهش قصد دارد رابطه بین محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار را بررسی نماید. بنابراین مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که آیا بین محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار رابطه‌ای وجود دارد؟

 

 

اهمیت و ضرورت پژوهش

سلامت عمومی از جمله مفاهیمی است که امروزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، که دایره شمول موضوعات آن هر روز فراگیرتر می‌شود. عدم سازش و وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهود و فراوان است و در هر طبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی، اشخاص نامتعادلی زندگی می‌کنند. برخورداری از تعادل روانی به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم‌ترین آنها احساس امنیت، کارآمدی و ارزشمندی، فقدان اضطراب و افسردگی، عملکرد اجتماعی بالا و سلامت و شادابی جسمانی و روانی است. افرادی که دچار مسائل و مشکلات عصبی و روانی می‌شوند مضطرب،‌ افسرده، بلاتکلیف، بی‌هدف و فرو رفته در خود می‌شوند و تداوم این اختلالات ممکن است شخصیت فرد را در هم بریزد و مشکلاتی از قبیل آشفتگی و پریشانی فکر و عدم تمرکز حواس و کاهش توان یادگیری و در عملکرد فرد اختلال ایجاد شود(علی نیاکروئی، 1382).

در هزاره سوم میلادی، به علت پیشرفت‌های فناوری و تأثیر مثبت آن بر سلامت و کیفیت زندگی انسان، بررسی و پژوهش در مورد مسأله سلامت و عوامل تأثیرگذار بر آن می‌تواند بسیاری از گره‌های فرو بسته و پیچیدگی‌های مربوط به بیماری‌شناسی، نحوه زندگی، ارتقاء سلامت جسمانی و اجتماعی را بگشاید و در شنایایی عوامل تهدیدکننده سلامت عمومی راهگشا باشد (یاریان، 1387).

با توجه به مطالب مطرح شده بالا به نظر می‌رسد اگر عوامل مؤثر بر سلامت عمومی زنان باردار شناسایی گشته و به خوبی درک شوند، کمک زیادی در جهت بهبود سلامت عمومی زنان باردار خواهد شد. اما اگر در این حوزه سرمایه‌گذاری انسانی و مادی صورت نگیرد و سلامت عمومی زنان باردار مورد غفلت قرار گیرد مشکلات بسیاری از جمله ناسازگاری‌های فردی، اجتماعی و تحصیلی‌ گریبان‌گیر آنان می‌گردد. لذا توجه به سلامت عمومی زنان باردار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است برای رسیدن به این هدف‌ها طرح و بررسی و همچنین برنامه‌ریزی اصولی برای تأمین سلامت عمومی در درون خانواده‌ها امری لازم است. بنابراین لازم است در جهت پیشگیری و ارتقاء سطح سلامت عمومی برنامه‌های مدرنی را فراهم نموده و با اجرای این برنامه‌ها، سلامت عمومی افراد را افزایش دهیم.

واژه ها و متغیرهای تحقیق ……………………………………………………………………………………6

تعاریف عملیاتی و نظری …………………………………………………………………………………….7

فصل دوم پیشینه و ادبیات تحقیق…………………………………………………………………………..8

پیشینه نظری – رضایت زناشویی ………………………………………………………………………… 9

ناخشنودی و طلاق در خانواده و علل آن …………………………………………………………….12

دوازده باور و انتظار مخرب ………………………………………………………………………………14

تاریخچه هوش هیجانی ……………………………………………………………………………………19

ظهور و مفهوم هوش هیجانی ………………………………………………………………………….. 20

دو رویكرد در تعریف هوش هیجانی …………………………………………………………………27

هوش غیر شناختی ………………………………………………………………………………………….29

دانستنیهای هوش هیجانی ………………………………………………………………………………..31

مولفه های هوش هیجانی ………………………………………………………………………………..35

عوامل هوش هیجانی …………………………………………………………………………………….36

سنجش برای هوش هیجانی ……………………………………………………………………………38

جایگاه هیجانات ………………………………………………………………………………………….40

مقیاسهای مبتنی بر روشها و رویكردهای اندازه گیری ………………………………………….44

نقش هوش عاطفی در تفكر و رفتار انسان …………………………………………………………54

نظری گلمن ……………………………………………………………………………………………….59

نظریه باران …………………………………………………………………………………………………60

نظریه كامپوس و گرمویان ……………………………………………………………………………..61

الگوی رابطه ای هیجان در خارج و داخل كشور ……………………………………………………..61

تحقیقات انجام شده در خارج و داخل كشور ………………………………………………………….64

فصل سوم – روش شناسی پژوهش ……………………………………………………………………….66

روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………….67

جامعه مورد مطالعه …………………………………………………………………………………………….67

نمونه و روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………..67

ابزار و اندازه گیری ……………………………………………………………………………………………67

اعتبار و رواتی …………………………………………………………………………………………………..68

روش اجرای تحقیق …………………………………………………………………………………………..70

روش آماری و تجربه و عامل داده ها ……………………………………………………………………70

فصل چهارم – یافته ها وتجربه و تحلیل داده ها …………………………………………………….. 71

جدول 1-4…………………………………………………………………………………………………….72

تحلیل داده ها …………………………………………………………………………………………………73

جدول 2-4…………………………………………………………………………………………………….74

جدول 3-4…………………………………………………………………………………………………….75

جدول 4-4…………………………………………………………………………………………………….76

جدول 5-4…………………………………………………………………………………………………….77

جدول 6-4…………………………………………………………………………………………………….78

فصل پنجم – بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………79

خلاصه یافته ها و نتیجه گیری ………………………………………………………………………….. 80

محدودیت ها ………………………………………………………………………………………………..81

پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………82

فهرست منابع و سایت ها ………………………………………………………………………………….84

آزمون هوش هیجانی ( 20 سئوالی )

پرسشنامه رضایت زناشویی ENRICH

پاسخنامه

 

چكیده

هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی در بین دانشجویان متاهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر كه فرضیه های عنوان شده عبارت بودند از :

• بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی دانشجویان متاهل رابطه معنا داری وجود دارد .
• بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی دانشجویان متاهل زن رابطه وجود دارد .
• بین هوش هیجانی و رضای زناشویی دانشجویان متاهل مرد رابطه معنی دار وجود دارد.

جامعه مورد مطالعه عبارت بودند از دانشجویان متاهل كه 80 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده و آزمون هوش هیجانی بار و رضایت زناشویی اینریچ

 بر روی آنها اجرا گردیده كه جهت آزمون فرضیه های تحقیق از روش همبستگی پیرسون استفاده گردیده كه نتایج نشان داد كه بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی دانشجویان رابطه معنی داری وجود دارد .

 

فصل اول

 

كلیات تحقیق

 

مقدمه :

رضایت مندی زناشویی تا حدودی به شرایط زندگی زن و شوهر ها بستگی دارد در مجموع هنگامی كه با شرایط تنش زای زندگی مواجه شوند ، خطر بیشتری آنها را تهدید می كند اما اگر این خانواده پیش از مواجه با فشار روانی خانواده ای با ثبات و استوار باشد ، كمتر در معرض خطر خواهد بود برخی از یافته های اختصاصی تر در زیر خواهد آمد ، درآمد كم و ناامنی شغلی با رضایت مندی زناشویی پائین همراه است ( چرلین 1979) ( یلینت 1977) هنگامی كه زوجین دائما درباره پول نگرانی داشته باشند رضایت مندی زناشویی پائین خواهد بود به ویژه برای شوهرها ، رضایت مندی شغلی با خشنودی زناشویی رابطه دارد اما موفقیت شغلی نیز ممكن است مسائل و مشكلات خاص خود را داشته باشد معلوم شده است كه اگر شوهران پردرآمد مجبور باشند قسمت عمده ای از زمان را بیرون از خانه به سر ببرند ، رضایت مندی زناشویی كاهش می یابد                 ( دیزارد 1968) شاید این نكته درست باشد كه عشق می تواند به هر چیزی غلبه كند ، اما غالبا چنین نیست زوجهای غیر رمانتیک ، همانگونه كه از اسم آن بر می آید پیش از آنكه خود را متعهد به ازدواج كنند بررسی دیزارد درباره اثرات زمان صرف شده برای كار به جای بدون در خانه ظاهرا می تواند حاكی از آن باشد كه اگر زنان در خارج از خانه كار بكنند ازدواجها به خطر می افتد كه اگر چنین چیزی درست باشد آگاهی از این نكته نسبت به زنان شاغل و متاهل در بیرون از خانه از 1950 تا 1974 دو برابر شده است یعنی 43 درصد در سال 1974 موضوعی نگران كننده خواهد بود ، امروزه این نسبت افزایش یافته است خوشبختانه لاسكی هیچ گونه مدركی دال بر اینكه سازگاری زناشویی با اشتغال این زنان رابطه دارد پیدا نكرد در حقیقت برك وویر 1976 دریافتند هنگامی كه زن در بیرون ازخانه كار می كند گاهی اوقات از لحاظ هوش هیجانی دچار تغییراتی می شود كه می تواند تاثیر بسزایی در زندگی و روابط زناشویی آنها داشته باشد یک منبع بسیار با اهمیت رضایت مندی در ازدواج را عبارت است از یاداشتهایی كه طرفین به یكدیگر می دهند ( را سالت ) 1980 دریافت كه بسیاری از عوامل باعث استحكام ازدواج می شوند این عوامل عبارتند از هزینه های ترك خانواده ( آیا می توانیم هر خانواده را حمایت كنیم ؟ والدین ما چه خواهند گفت و مطالب دیگر كه تمام اینها از لحاظ هیجان و هیجان طلبی و حتی هوش هیجانی می تواند تاثیر گذار باشد گاهی اوقات در زندگی متاهلی مشكلاتی به وجود می آید كه هم رضایت زناشویی را كاهش می دهد و هم اینكه هوش هیجانی زنان و یا مردان را دچار مشكل می كنند ( اند روا ساپینگتون به نقل از حمید رضا شاهی برواتی 1385)

 

بیان مسئله

شادكامی كلی زناشویی با رضایت مندی جنسی رابطه دارد زوجهای شادكام نسبت به زن و شوهر ناشاد از زندگی جنسی خود خشنود ترند كه اثبات شده است كه ناشادی از زندگی جنسی می تواند در هوش هیجانی تاثیر بسزایی داشته باشد پتول و ویرنیگ (‌1985) دریافتند كه صمیمیت جنسی در ازدواج با صمیمیت عاطفی رابطه دارد اما علت این همبستگی ها روشن نیست شاید رضایت مندی جنسی به این خاطر منجر به یک ازدواج شادتر می گردد كه بر پاداشهای مرتبط با زوجین می افزاید اما این احتمال نیز وجود دارد كه در یک ازدواج خوب به ویژه ازدواجی كه در آن ارتباط و تبادل نظر خوبی نیز به چشم می خورد ، آگاهی از این نكته كه برای هر كدام از طرفین چه چیزی از لحاظ جنسی لذت بخش است آسانتر می باشد ممترز و جانسون معتقدند كه مشكلات هیجانی اغلب به خاطر ارتباط ضعیف در زندگانی زناشویی است قسمتی از درمان آنها برای مشكلات جنسی عبارت است از كمك به زوجها برای بهبود رابطه كلی خود با طرف مقابل كه می تواند در هوش هیجانی تاثیر بسزایی داشته باشد ( ناتن وجوانینگ 1985) متوجه شدند برنامه ای كه به طورخاص برای بهبودكاركردهیجانی زن وشوهرها طراحی شده است گاهی اوقات موجب خشنودی زناشویی نیز می شود و به نظر می رسد كه احتمالادر برخی موارد ، رفتار جنسی ضعیف هم می تواند در هیجانات تاثیر بسزایی داشته باشد واضح است كه عشق برای افراد مختلف معنایی متفاوت دارد در كل ، عشق به مجموعه ای از احساسات مثبت و عمیق اشاره می كند كه معطوف به فردی دیگر است برای اینكه زندگی زناشویی به خشنودی بینجامد باید احساسات عمیق اعلام شود و پاسخی مناسب از طرف مقابل دریافت كند بدیهی است كه ازدواج اولین تعهد عاطفی و حقوقی است كه ما در بزرگسالی قبول می كنیم به علاوه انتخاب همسر و انعقاد پیمان زناشویی نقطه ی عطفی در پیشرفت شخصی تلقی می شود و بی تردید یكی از مهمترین تصمیم هایی كه ما در طول زندگی خود می گیریم انتخاب یک شریک زندگی است كه این مقوله می تواند با هوش هیجانی و هیجانات آدمی بخصوص زوجین نقش بسزایی داشته باشد و به نظر       می رسد در جامعه امروزی سه دلیل اصلی برای رضایت و همگام آن با خصوصیات فردی دیگر عشق و هم نشینی و تحقیق انتظار ما باشد . (ناتن و جوانینگ 1985)

آیا بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی در بین دانشجویان متاهل رابطه معنی دار وجود دارد ؟

اهمیت و ضرورت تحقیق :

رضایت مندی زناشویی را نمی توان صرفا بر اساس فشارهای روانی بیرونی تبیین كرده زیرا تمامی ازدواجها دست كم با چند فشار روانی مواجه هستند . در بسیاری از خانواده ها فقر و تعدد فرزندان و بیماری وجود دارد اما در عین حال موفق بوده و بسیاری از ازدواجهایی كه هیچ كدام  از این موارد در آنها وجود نداشته است به شكست منتهی شده اند تفاوت ازدواجهای شادكام و خوب با رضایت بالا و ازدواجهای ناشاد و حداقل تا حدودی می بایست در پرتو شیوه ای تبیین كرد كه طرفین به فشار روانی پاسخ می دهند و یا با یكدیگر ارتباط برقرار می كنند و این موارد می توان در هیجانات تاثیر مثبتی بگذارد كه گاهی اوقات از لحاظ روانی و روحی باعث مشكلاتی در فرد به وجود می آمد و این مسئله كه همسران چگونه می توانند یكدیگر را بهتر بشناسند به گفتگو اولین ابزار برای به حداقل رساندن كژ فهمی در ازدواج تبادل پیام است اگر زن و شوهرها در وضعیت گشوده و بی پرده با یكدگیر صحبت كنند احتمال اینكه یک نفر بدون آگاهی طرف مقابل تغییر كند وجود نخواهد داشت و طرفین از آنچه دیگری را خشنود یا ناخشنود می سازد بیشتر مطلع بوده و اگر همسر او درباره امری ناراحت و ناراضی باشد متوجه این قضیه می شود بك وجونز ( 1973) دریافتند كه ارتباط ضعیف را یجترین مشكل ازوداجهای پردردسر است كه هر كدام می تواند در هوش هیجانی تاثیر بسزایی داشته باشد .

هدف كلی تحقیق حاضر:

تعیین رابطه هوش هیجانی و رضایت زناشویی است

و اهداف جزئی عبارتند از :

1- تعیین رابطه هوش هیجانی و رضایت زناشویی در زنان

2- تعیین رابطه هوش هیجانی و رضایت زناشویی در مردان

3-تعیین رابطه ابعاد مختلف هوش هیجانی با رضایت زناشویی

فرضیه های تحقیق

فصل دوم(پیشینه و ادبیات تحقیق)

هوش هیجانی را بشناسیم                           10

چگونه می توان در هوش هیجانی پیشرفت كرد؟             13

مؤلفه های هوش هیجانی                            16

سنجش برای هوش هیجانی                        19

هوش هیجانی EI                                20

اهمیت اندازه گیری هوش هیجانی                        24

تعریف و پیشینه هوش هیجانی                       25

پیشینه مطالعه هوش غیر شناختی                        27

هوش درون فردی                               30

مؤلفه های اصلی هیجانی و اجتماعی و عوامل تشكیل دهنده آنها       32

مؤلفه ها                                    33

عوامل                                       34

فصل سوم(روش تحقیق)

جامعه مورد مطالعه، حجم نمونه، روش نمونه گیری            39

ابزار اندازه گیری                               40

روش تحقیق                                   41

  عنوان                                 صفحه

 

روش آماری مربوط به فرضیه                        42

فصل چهارم(یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها)

مقدمه فصل چهارم                                 44

جدول نمرات خام آزمودنی ها از آزمون هوش هیجانی وضعف روانی  45

بررسی رابطه بین وسواس و هوش هیجانی                 47

نمرات خام آزمودنی های از آزمون وسواس در گروه دختران و پسران  48

مقایسه وسواس در بین دختران و پسران                  50

نمرات خام آزمودنی ها از آزمون هوش هیجانی در بین دختران و پسران 51

مقایسه هوش هیجانی در بین دختران و پسران                 53

فصل پنجم(بحث و نتیجه گیری)

بحث و نتیجه گیری                                56

پیشنهادات                                   59

محدودیت های تحقیق                           60

منابع و مآخذ                                    61

 

 

فصل اول

كلیات تحقیق

مقدمه

بیان مسأله

اهمیت وضرورت تحقیق

اهداف تحقیق

فرضیه تحقیق

متغییرهای تحقیق

تعاریف عملیاتی ونظری واژه ها ومفاهیم

 

 

مقدمه :

مفهوم هیجانی موضوعی است كه مورد توجه دانشمندان وفلاسفه قدیم بوده است وحتی داروین شواهدی یافت كه در آن همراه با تكامل دستگاه عصبی مركزی ،حالات هیجانی نظیر: ترس ،خشم ولذّت جلوه گر می شود .(اتكسیون 1986؛ترجمه براهنی 1380)

ولی بررسی علمی ودقیق آن به دهه ی گذشته بر می گردد كه ابتدا در سال 1990پیتر سالوی هوش هیجانی را مطرح كرد و آن را به صورت توجه به هیجان ها وكاربرد مناسب آنها در روابط انسانی ،درك احوال خود ودیگران ،خویشتن داری وتسلّط بر خواسته های آن ،همدلی با دیگران واستفاده مثبت از هیجانها در تفكروشناخت مطرح كردند بعد گلمن 1995 هوش هیجانی را به عنوان یكی از مؤلفه های سلامت روان معرفی كردند وبر این باور بود كه برای ارتقاءسلامت روان افراد باید مؤلفه های هوش هیجانی را در افراد پرورش داد. هم چنین اون بار آن نیزبا طرح نظر خود تحت عنوان بهره هیجانی آن را عبارت از قابلیت ها ومهارت هائی می دانند كه بر روی توانایی فرد برای مقابله مؤثر با احتیاجات محیط وفشارهای آن اثر می گذارد بطور خلاصه گفته می شود كه میزان هوش nافراد ،ضامن موفقیت آنها در درازمدت وكل زندگی نمی باشد بلكه ویژگیهای دیگری برای برقراری ارتباطات

 مناسب انسانی وموفقیت در زندگی لازمست كه هوش هیجانی نامیده شود وطرفداران اصلی روان شناسی انسان گرایانه در این دهه گودون آلبورت ،آبراهام مازلو و كارل راجرز عقیده دارند كه یكی از احتیاجات ضروری وجنسی انسان این است كه نسبت به خودش احساس خوبی داشته باشد هیجان های خود را مستقیماًتجزیه نماید واز نظر هیجانی رشد كند. (هرمان 1992به نقل از سالوی وهمكاران 1958)

در حیطه روان شناسی اندیشمندان بزرگ از طرفی به علّت شناسی دردهای روانی انسان واز طرف دیگر به طرح روش هایی برای بهره مندی انسان از ظرفیت كامل خود در جهت اختلالات رفتاری به خصوص ضعف روانی ووسواس كه توضیحاتی شده كه همه در جای خود مقبول وهریک تكامل بخش ویا حداقل همپوش نظریه های پیشگام شده است .

 

بیان مسأله

تجارب هیجانی از دیر باز به عنوان متدی مركزی درمانگری در نظر گرفته شده است ودرماندگی هیجانی عمده ترین عامل انگیزش برای جستجو درمان است .بر همین اساس نظم جویی عاطفی ،اختلال های عاطفی ،پیوند هیجانی وفرایند تحول نظم جویی عواطف از مباحث مورد توجه روان درمانگران است امروز این امر مورد قبول قرار گرفته است كه تنظیم عواطف وطرح یابی زیست شناختی كاملاً وابسته بهم هستند (شور -1994)در دهه های اخیر با تأثیر هیجان در كاركرد شخصیت وسلامت روان تأكید فراوانی شده است ومطالعات روزافزونی به منظور بررسی اینكه افراد چگونه با حوادث هیجانی واسترس زا او كنار می آیند وتأثیرات ضمن این روش ها بر سلامت جسمی ودور از اختلالات رفتاری ماند ضعف روانی ووسواس می شود .(پروین 1996)

در این باره می گوید :دیدگاه غالب این است كه هیجاناتی كه توسط افراد تجربه می شود ونیز چگونگی كنار آمدن افراد از نظر هیجانی قسمت مهمّی از شخصیت آنها را تشكیل می دهد ودارای تأثیر مهمی بر روی وسواس دارد . انسان ها در موقعیت های متفات واكنش های گوناگون از خود نشان می دهد اما با وجود تمام این تفاوتها ،راهی كه برای كنترل واداره هیجانات خود انتخاب می كنند باید از نظر اجتماعی مناسب ومقبول باشد ،اگر چنین نباشد اثراتی كه رفتارهایشان به دنبال خواهد داشت می تاند ویرانگر باشد سالووی ومایر (1990-1989)با طرح مفهوم تازه هوش هیجانی كه براساس نظریات گاردند درباره استعداد های فردی شكل گرفته بود پاسخ قابل قبولی برای این سئوال مطرح نموده است . وبراساس این نظریه انسان دارای توانایی های قابل پرورش است كه می تواند اورا برای مقابله با شرایط زندگی آماده كند .(سید محمدی 1382)

اهداف تحقیق

هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه بین هوش هیجانی ووسواس در بین دانش آموزان مقطع سوّم دبیرستان یا حدود سنی 17ساله شهر ابهر است واینكه آیا هوش هیجانی افراد ووسواس در اعمال وافكار می تواند با هم رابطه داشته باشد وآیا وسواس عملی یا فكری در هوش هیجانی تأثیر مثبت یا منفی دارد . واینكه آیا هوش هیجانی در بین دختران بیشتر از پسران است ویا وسواس در بین دختران وپسران دارای تفاوت است یا نه .

اهمّیت وضرورت تحقیق

باید گفت كه بیشتر مهارتهادر اثر تعلیم وتربیت پیشرفته می شود واحتمال دارد كه این موضوع حداقل برای بعضی از مهارتهای هوش هیجانی صحیح باشد . مهارتهای هوش هیجانی در منزل وبا تعامل خوب والد وفرزند شروع می شود والدین به فرزندان خود یاد می دهند كه هیجانهای خود را تشخیص داده وآنها را نامگذاری كنند ولی اگر غیر از این باشد ممكن است این نشان ندادن هیجانها در فرزندان باعث اختلالات رفتاری در فرزندان شود به این شكل كه فرزندان ما به خاطر سركوب شدن این هیجانات دست به اعمالی می زنند مانند وسواس كه خواه به صورت عملی است وهواه به صورت فكری ویا حتی سیتری ونشان دادن بیماریهای مانند سردرد ودل ودرد وامثال اینها كه امید است با انجام این پژوهشها بتوانیم میزان ای عوامل را از زندگی نوجوانان بكاهیم وهمین طور روش درستی در ایجاد هیجان فرزندانمان بیابیم . وهمین طور آیا بین هوش هیجانی وجنسیت در بین آزمودنی ها تفاوت معنی داری وجود دارد یا نه .

فرضیه تحقیق

بین هوش هیجانی ووسواس در بین دختران رابطه وجود دارد .

بین هوش هیجانی دختران وپسران تفاوت معنی داری وجود دارد .

بین وسواس دختران وپسران تفاوت معنی داری وجود دارد .

هوش هیجانی  ← متغییر وابسته

وسواس ← متغییر مستقل

جنسیت ← متغییر كنترل شده

تعاریف عملیاتی ونظری واژه ها ومفاهیم

هوش هیجانی (تعریف نظری ):

عبارت است از توانایی شناخت ،درك وتنظیم هیجانها واستفاده از آنها در زندگی است وهمین طور هوش هیجانی برای بیان كیفیت ودرك احساسات افراد ،همدردی با احساسات دیگران وتوانایی اداره مطلوب خلق وخو به كار برد .

وسواس (تعریف نظری ):

یكی از اختلالات روانی است كه گاهی اوقات با اعمال مستمر و پی در پی مانند دست شستن و راه رفتن وگاهی هم به صورت وسواس فكری واینكه كاری را انجام نداده وم

فرضیه تحقیق                              6

فصل دوم(پیشینه و ادبیات تحقیق)

مقدمه فصل دوم                               9

تعریف خشم                                   10

علل و ریشه های خشم                          11

علل شخصیتی                               13

تظاهرات خشم                              14

عملكردهای رایج پیرامون خشم                          15

علل بروز پرخاشگری                            16

والدین و كودكان پرخاشگر                         23

تربیت منفی والدین                               26

تربیت مثبت والدین                               27

راه كارهای مناسب خشم                            30

نتیجه گیری                                  33

عوامل موثر بر پرخاشگری                          34

عوامل اجتماعی                               36

عصبانیت                                  38

فهرست

عنوان                                    صفحه

 

احساس گناه                                  38

بی كفایتی                                   40

غمزدگی و افسردگی، قربانی بودن                   41

احساس در دام بودن                           42

مجازات نمادین                               44

مقررات و انتظارات را مشخص و روشن بیان كنید              45

چگونه تنبیه كنید                                46

با طفل جر و بحث نكنید و چانه نزنید                      47

جدی باشید                                   49

زیاده از حد گوش نكنید                           50

منطقی باشید                                 52

روش های مجازات                               53

تعریف پرخاشگری                              58

انواع پرخاشگری                              60

علل و انگیزه های پرخاشگری                       63

كروموزومهای جنسی و پرخاشگری                     66

بلوغ جنسی و پرخاشگری                            67

درستی و نادرستی نظریه ناكامی- پرخاشگری                  70

نقش رسانه های گروهی و فبلمهای تلویزیونی در آموزش پرخاشگری   78

كنترل پرخاشگری                              81

فصل سوم(روش تحقیق)

جامعه مورد مطالعه                               86

 

فهرست

عنوان                                    صفحه

 

 

حجم نمونه                                   86

روش نمونه گیری                               86

ابزار اندازه گیری                               87

روش آماری مربوط به زمینه                        88

روش تحقیق                                   88

فصل چهارم(یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها

 

مقدمه                                       90

جدول نمرات خام آزمودنی ها ازآزمون پرخاشگری معدلی           91

جدول بررسی رابطه بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی       93

جدول مقایسه پرخاشگری در بین دانش آموزان دوم و پنجم ابتدایی    94

جدول مقایسه پرخاشگری در بین دانش آموزان سوم و چهارم ابتدایی 95

جدول مقایسه پرخاشگری در بین دانش آموزان ممتاز و ضعیف       96

فصل پنجم(بحث و نتیجه گیری)

بحث و نتیجه گیری                                98

محدودیت ها                                  101

پیشنهادات                                   102

منابع و مآخذ                                    103

 

چكیده

هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی به جز مقطع اول دبسیتان شهرستان قزوین است كه فرضیه های عنوان شده عبارتند از اینكه بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد و همین طور بین پرخاشگری دانش آموزان ضعیف و دانش آموزان ممتاز تفاوت وجود دارد و همین بین پرخاشگری مقاطع دوم و چهارو سوم و پنجم تفاوت وجود دارد كه جامعه مورد مطالعه عبارتند از دانش آموزان مقطع ابتدایی به جز مقطع اول دبستان است كه 90 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده و جهت سنجش فرضیه ها از روش آماری t متغییر مستقل و ضریب بهم بستگی استفاده گردیده كه نتایج بدست آمده حاكی از آن است كه بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابه معنی داری وجود دارد و همین طور بین پرخاشگری دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی تفاوت وجود ندارد.

 

فصل اول

كلیات تحقیق

 

مقدمه

هر كودكی وقتی بداند كه والدین او به آنچه می گویند عمل می كنند بهتر رفتار خواهد كرد . رفتار به خصوصی كه انجام آن مجاز نیست باید با ترتیب به خصوصی دنبال شود مقررات شما باید روشن و فهم آنها ساده باشد .در این صورت كودك شما می داند كه توقعات شما چیست و چه مقرر شده است شما تا به حال روی مقررات اولیه مصمم شده اید و آنها را با سادگی و واقع بینی با طفل خود در میان گذاشته اید . قانون تازه ای در خانه مقرر شده است از حالا به بعد تو اجازه نداری كه كسی را كتك بزنی و اگر این كار را تكرار كنی با حبس شدن در اتاقت مجازات خواهی شد كه پرخاشگری یكی از پدیده های مهم روانی – اجتماعی است كه قسمت اعظم تاریخ مدون انسان پیرامون آن رقم خورده است . برخی سپده دم تاریخ را با بیان قتل  هابیل آلوده به پرخاشگری و خشونت می دانند . كواكسلی بر اساس پژوهشهای انجام شده خود می نویسد : از 5600 سال قبل تا امروز بشر فقط 292 سال در صلح و صفا گذرانیده و بقیه را در جنگ و ستیز بوده است . پرخاشگری را رفتاری تعریف كرده اند كه هدف آن صدمه زدن به خود یادگیری باشد آنچه در این تعریف حائز اهمیت است ، قصد و نیت رفتار كننده است : یعنی آسیب رسانیدن تصادفی به شخص دیگر پرخاشگری نیست مثلاً اگر توپ فوتبال سهواً به بازیكن دیگر اصابت كند ، پرخاشگری نیست اما اگر فردی مخصوصاً بازیكنان را با پا بزند، هل بدهد ، تنه بزند و یا فحاشی كند ، پرخاشگری است . قدیمی ترین علت شناخته شده برای پرخاشگری حول محور این نظریه می چرخد كه انساتها از نظر ماهیت زیست شناختی برای پرخاشگر برنامه ریزی شده اند و نخستین و معروفترین نظریه در این باره مربوط به زیگموند فروید را می توان نام برد فروید كلیه اعمال آدمی را با دو غریزه  زندگی و مرگ تحلیل می كند و می گوید غریزه مرگ هم باید به شكلی تخلیه شود  ( ستوده – 221 سال 385 )

بیان مسأله

زیست شناسان بر این باورند بیشترین تغییراتی كه هنگام پرخاشگری در بدن و اعمال آن روی می دهد ، همانهایی كه هنگام به كار افتادن امیال جنسی به وقوع می پیوندد در واقع باید گفت  كه همانطور كه میل جنسی ، جانور نر را به جنب و جوش می اندازد ” او را متجاوز ” تند یا پرخاشگر می سازد ، انسان هم از این قاعده مستثنی نیست البته پرخاشگری انسان در این مورد غالباً با نوازش و نرمش اثر بهتری دارد و اینكه آیا پرخاشگری پاسخی به نا كامی است به باور جان دالسر و همكارانش ، پرخاشگری همیشه پیامد نا كامی است و ناكامی همیشه منجر به پرخاشگری می شود هیچ یک نمی توانند بدون دیگری صورت گیرند و هر چیزی كه مانع رسیدن به هدف شود نا كامی را سبب می گردد و گاهی محیط مدرسه و محل آموزشی می تواند تاثیر بسزایی در پرخاشگری كودك داشته باشد و گاهی هم روابط نا درست والدین و روحیه ستیزه جویی در بین والدین تاثیر منفی بر روی  دانش آموزان می گذارد و این باعث می شود كه حتی در پیشرفت تحصیلی و در رسیدن به موفقیت تحصیلی تاثیر منفی بگذارد. و افراد ناكام همیشه با كلمات یا رفتار پرخاشگرانه واكنش نشان نمی دهند ؛ بلكه افرادی طیف وسیعی از واكنشها را نسبت به نا كامی از خود بروز می دهند

 

سؤال مسئله

آیا بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.

اهمیت و ضرورت تحقیق

بر خلاف آنچه در بادی امر به نظر می رسد ، پرخاشگری همیشه ناپسند و زیان آور نیست بلكه اگر از حد اعتدال خارج نشود و هدف آن تسلط بر مشكلات زندگی و ترقی و تعالی و آسایش آدمی باشد ، نه تنها سودمند است بلكه ضرورت نیز دارد البته اشكال بزرگی در این جا وجود دارد این است كه نمی توان میان پرخاشگری   ناپسند و زیان آور و آنهایی كه برای زندگی ضرورت دارد و سودمند است ، حری معین كرد و خط  فاصلی كشید ولی در عین حال نشان می دهد كه انگیزه ای او را به سوی استقلال ، كه جزء ضروری و با ارزش رشد است رهبری كند بلكه اعمال آدمی را با دو غریزه  زندگی و مرگ تحلیل می كند می گوید غریزه مرگ  هم باید به شكلی تخلیه شود یا به بیرون به صورت پرخاشگری و دیگر و یا به درون به صورت اعمال خود تخریبی و خودكشی و به همین دلیل امید است با ارائه پژوهشهای انجام شده بتوانیم از میزان پرخاشگری والدین كاسته تا تأثیر منفی بر روی دانش آموزان دارد ننماید.

اهداف تحقیق

هدف از تحقیق حاضر عبارتند از بررسی پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی در بین دانش آموزان مقطع ابتدایی به جزء اول دبستان است و اینكه آیا پرخاشگری والدین می تواند در پیشرفت تحصیلی نقشی داشته باشد یا نه  و آیا روابط والدین با فرزندان خود باید شده و سنجیده باشد یا نه و از طرف دیگر آیا پرخاشگری در بین دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی با هم متفاوت است یا نه به این صورت كه هر چقدر سن دانش آموزان بالا می رود پرخاشگری هم بیشتر می شود.

 

فرضیه تحقیق

بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی فرزندان مقطع ابتدایی رابطه وجود دارد .

پرخاشگری در بین دانش آموزان مقطع دوم ابتدایی بیشتر از مقطع پنجم ابتدایی است.

پایان نامه ارشد رشته روانشناسی:بررسی رابطه عزت نفس با پرخاشگری در دانش آموزان دختر و پسر

 

 

فصل اول کلیات تحقیق

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 1

بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 4

اهمیت و ضرورت پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………… 9

اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………… 12

تعاریف مفهومی و عملیاتی واژه ها و متغیرها………………………………………………………………………………………………. 13

فصل دوم ادبیات و پیشنیه تحقیق

مبانی نظری و یافته های پژوهشی………………………………………………………………………………………………………………. 17

عزت نفس در قرآن مجید……………………………………………………………………………………………………………………….. 19

عزت نفس کلی…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 20

عزت نفس اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 21

عزت نفس تحصیلی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 21

مولفه های عزت نفس…………………………………………………………………………………………………………………………….. 21

ماهیت عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………………………….. 22

نظریات مرتبط با عزت نفس…………………………………………………………………………………………………………………….. 23

سلامت روان…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 28

تعریف سلامت روانی……………………………………………………………………………………………………………………………… 29

تعریف بهداشت روانی در فرهنگهای مختلف……………………………………………………………………………………………… 31

اصول بهداشت روانی……………………………………………………………………………………………………………………………… 33

خصوصیات افراد دارای سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………. 35

عوامل موثر درتامین سلامت روانی……………………………………………………………………………………………………………. 37

نقش خانواده درتامین سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………….. 37

نظریات مرتبط با سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………………… 38

بهزیستی روانشناختی………………………………………………………………………………………………………………………………. 44

عقب ماندگی ذهنی ………………………………………………………………………………………………………………………………. 48

عقب ماندگی ذهنی آموزش پذیر……………………………………………………………………………………………………………… 49

ویژگیهای کودک استثنایی……………………………………………………………………………………………………………………… 49

نیازهای والدین کودکان استثنایی………………………………………………………………………………………………………………. 50

احساسات والدین کودکان استثنایی…………………………………………………………………………………………………………… 50

پژوهشهای انجام شده در ارتباط با موضوع…………………………………………………………………………………………………..

 62

فصل سوم فرایند پژوهش

روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 73

جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 73

نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………………………….. 73

ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 73

پرسشنامه بهزیستی روانشناختی…………………………………………………………………………………………………………………. 74

پرسشنامه عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………………………. 75

پرسشنامه سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………………………….. 75

روش های تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………………… 79

فصل چهارم یافته های پژوهش

تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………………………………. 81

بررسی جمعیت شناختی  آزمودنیها……………………………………………………………………………………………………………. 81

بررسی حجم نمونه به تفکیک محل سکونت………………………………………………………………………………………………. 81

بررسی حجم نمونه به تفکیک سن…………………………………………………………………………………………………………….. 82

بررسی حجم نمونه به تفکیک میزان تحصیلات…………………………………………………………………………………………… 83

بررسی حجم نمونه به تفکیک نوع شغل…………………………………………………………………………………………………….. 84

بررسی حجم نمونه به تفکیک میزان درآمد………………………………………………………………………………………………… 85

بررسی متغیرهای اصلی فرضیات تحقیق……………………………………………………………………………………………………… 86

فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 91

فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 92

فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 93

فرضیه چهارم………………………………………………………………………………………………………………………………………… 94

فرضیه  پنجم…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 95

فرضیه ششم……………………………………………………………………………………………………………………………………………96

فصل پنجم نتیجه گیری

خلاصه یافته های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………… 102

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………… 103

محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….. 107

پیشنهادهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….  108

فهرست منابع و ماخذ…………………………………………………………………………………………………………………………… 109

 

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                             صفحه

جدول4-1-1 توزیع پاسخگویان به تفکیک جنسیت ……………………………………………………………………………………. 81

جدول4-1-2 توزیع پاسخگویان به تفکیک محل سکونت…………………………………………………………………………….. 81

جدول4-1-3 توزیع پاسخگویان به تفکیک سن………………………………………………………………………………………….. 82

جدول4-1-4 توزیع پاسخگویان به تفکیک میزان تحصیلات…………………………………………………………………………. 83

جدول4-1-5 توزیع پاسخگویان به تفکیک نوع شغل…………………………………………………………………………………… 84

جدول4-1-6 توزیع پاسخگویان به تفکیک میزان درآمد………………………………………………………………………………. 85

جدول4-2-1 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی……………………………………………………… 86

جدول4-2-2 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی در بین والدین عادی…………………………. 87

جدول4-2-3 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی در بین والدین مرزی…………………………. 88

جدول4-2-4 میانگین و انحراف معیاردرمقیاس عزت نفس به تفکیک والدین دانش آموزان عادی ومرزی…………….. 89

جدول4-2- 5 میانگین و انحراف معیاردرمقیاس سلامت روانی به تفکیک والدین دانش آموزان عادی ومرزی……….. 90

جدول4-3-1 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین عزت نفس با بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی….. 91

جدول4-3-2 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین سلامت روانی با بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 92

جدول4-3-3 بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی………………………………………………….. 93

جدول4-3-4 عزت نفس در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی………………………………………………………………. 94

جدول4-3-5 سلامت روانی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی…………………………………………………………… 95

جدول4-3-6 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر سن و بهزیستی روانشناختی……………………………………….. 96

جدول4-3-6-1 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر میزان درآمد و بهزیستی روانشناختی……………………….. 97

جدول4-3-6-2 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر میزان تحصیلات و بهزیستی روانشناختی………………….. 98

جدول 4-4 بهزیستی روانشناختی به تفکیک جنس والدین…………………………………………………………………………….. 99

جدول 4-5 بهزیستی روانشناختی به تفکیک محل سکونت………………………………………………………………………….. 100

 

مقدمه:

یکی از طبیعی ترین گروه هایی که می تواند نیازهای انسان را ارضا کند خانواده است. وظیفه خانواده مراقبت از فرزندان و تربیت آن ها، برقراری ارتباطات سالم اعضا با هم و کمک به، استقلال کودکان است، حتی اگر کودک کم توان ذهنی1، نابینا2 ، یا ناشنوا  3باشد. کم توان ذهنی یک وضعیت و حالت خاص ذهنی است که در اثر شرایط مختلف قبل از تولد و یا پس از تولد کودک پدید می آید.

تولد و حضور كودكی با كم توانی ذهنی در هر خانواده ای می تواند رویدادی نامطلوب و چالش زا تلقی شود كه احتمالا تنیدگی، سرخوردگی، احساس غم و نومیدی را به دنبال خواهد داشت. شواهد متعدد حاکی از آن است که والدین كودكان دارای مشكلات هوشی، به احتمال بیشتری با مشكلات اجتماعی، اقتصادی و هیجانی كه غالبا ماهیت محدود كننده، مخرب و فراگیر دارند، مواجه می شوند. در چنین موقعیتی گر چه همه اعضای خانواده و كاركرد آن، آسیب می بیند فرض بر این است كه مشكلات مربوط به مراقبت از فرزند مشكل دار، والدین، به ویژه مادر را در معرض خطر ابتلا به مشكلات مربوط به سلامت روانی قرار می دهد بررسیها نشان داده اند كه والدین دارای فرزند كم توان ذهنی، در مقایسه باوالدین كودكان عادی، سطح سلامت عمومی  پایین تر و اضطراب بیشتر احساس شرم و خجالت بیشتر و سطح بهزیستی روانشناختی پایین تری دارند (میکائیلی ،1388).

در سالهای اخیر در کشور ایران مانند سایر کشور های جهان علاقه بخصوص مهم از طرف مقامات دولتی و هم از جانب مردم به امر بهداشت روانی نشان داده شده است و اثرات آن در بهبود و اوضاع بیمارستانهای روانی و به کاربردن روش های صحیح در پیشگیری مشاهده می گردد. عدم سازش وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهور و فراوان است و در هرطبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی اشخاص نامتعادل وجود دارند.

هر شخص ممکن است گرفتار ناراحتی روانی شود خود به خود کافی نیست زیرا که بهداشت فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده  بلکه هدف اصلی آن پیشگیری ا ز وقوع ناراحتی ها  می باشد. پیشگیری عبارت است از به وجود آمده عاملی که مکمل زندگی سالم و نرمال باشد و نیز درمان اختلالات جزیی رفتار به منظور جلوگیری از وقوع بیماریهای شدید روانی است. یکی از شرایط اصولی بهداشت اصولی بهداشت روانی این است که شخص به خود احترام بگذارد و خود را دوست بدارد(شاملو، 1376).

در طول یک قرن گذشته بسیاری از روانشناسان اتفاق نظر دارند که انسان نیازمند به عزت نفس است. در ادبیات روانشناختی مطالب مفصلی درباره عزت نفس وجود دارد و تا امروز تحقیقات و مطالعات زیادی درباره عزت نفس و ارتباط آن با متغیرهای متعدد دیگر انجام گرفته است که بیشتر تحقیقات این مطلب مهم و اساسی را تایید می کنند که عزت نفس بالا از عوامل مثبت و موثر در بهداشت روانی و عزت نفس پایین از عوامل مستعد کننده ناراحتی های روانی می باشد. عزت نفس عبارت است: از احساس ارزشمند بودن، این حس از مجموع افکار احساسات، عواطف و تجربیاتمان در طول زندگی ناشی می شود. همه افراد، صرف نظر از سن، جنسیت، زمینه فرهنگی، جهت و نوع کاری که در زندگی  دارند، نیازمند عزت نفس هستند. افرادی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، معمولاً احساس خوبی نیز به زندگی دارند.آنها می توانند با اطمینان، مشکلات مواجه شوند و از عهده آنها بر آیند(کلمز 1375).

کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر به گروهی از کم توانان-ذهنی اطلاق می شود که دارای بهره هوشی 50 تا75 هستند و از نظر سنی در محدوده 6-12 در قرار دارند. در پژوهش حاضر منظور از کم توان  ذهنی آموزش پذیر کسی است که براساس تشخیص کارشناسان سنجش آموزش و پرورش در آموزشگاه های استثنایی مشغول به تحصیل هستند. همچنین والدین دارای کودکان کم توان ذهنی از جمله گروه های مورد بررسی در مطالعه حاضر هستند. در پژوهش حاضر کودک عادی به کودکی گفته می شود که مشکل کم توان ذهنی یا نابینایی و ناشنوایی ندارد و دچاراختلالات یادگیری نیست و از نظر روانی مشکل خاصی ندارد. کودک استثنایی و والدین نه تنها بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند بلکه سایر اعضای نظام خانواده یعنی دیگر فرزندان را تحت تاثیر قرار می دهند. وجود کودک استثنایی اغلب ضایعات جبران ناپذیری را بر پیکر خانواده وارد می کند. میزان آسیب پذیری خانواده در مقابل ضایعه گاه به حدی است که وضعیت سلامت روانی خانواده دچار آسیب شدیدی می شود. در تعریف سلامت روانی باید این نکته را در نظر داشت که هر انسانی که بتواند با مسائل عمیق خود کنار بیاید، باید با خود و دیگران  سازش یابد و در برابر تعارض های اجتناب ناپذیر درونی خود دچار استیصال نشود و خود را به وسیله جامعه طرد نسازد فردی است دارای سلامت روانی(نریمانی و همکاران،1386).

تقریباً 60 سال پیش سازمان بهداشت جهانی سلامت را به عنوان  حالتی از بهزیستی کامل جسمی، ذهنی و اجتماعی و نه صرفاً بیمار نبودن تعریف کرد(سازمان بهداشت جهانی،2001 و 2004). جاهودا(1958) از نداشتن بیمار روانی به عنوان معیار سلامت روانی انتقاد و به جای آن معیارهای چندگانه را برای سلامت روانی ارائه کرد. متاسفانه تا مدتها پیشرفت قابل ملاحظه ای در کاربرد این دیدگاه های در قلمروهای علمی و عملی مشاهده نشد. سلامت یک مفهوم چند بعدی است که علاوه بر بیمار و ناتوان نبودن، احساس شادکامی و بهزیستی1را نیز در بر می گیرد. اغلب روانپزشکان، روان شناسان و محققان بهداشت روانی جنبه های مثبت سلامت را نادیده می گیرند. تلاش هایی که در جهت گذر از الگوهای سنتی سلامتی صورت گرفته گر چه زمینه لازم را برای تلقی سلامت به عنوان حالتی از بهزیستی(نه صرفا نبود بیماری) فراهم ساخته ولی کافی نیست. البته الگوهای جدید سلامت نیز به طور عمده بر ویژگیهای منفی تاکید دارند و در آنها ابزارهای اندازه گیری سلامت اغلب با مشکلات بدنی(تحرک2، درد3، خستگی و اختلالات خواب)، مشکلات روانی (افسردگی4، اضطراب5 و نگرانی) و مشکلات اجتماعی(ناتوانی در ایفای نقش اجتماعی، مشکلات زناشویی) سروکار دارند. در دهه گذشته ریف6 و همکارانش(1926) 6 الگوی بهزیستی روانشناختی یا بهداشت روانی مثبت را ارائه کردند. بر اساس الگوی ریف بهزیستی روانشناختی از 6 عامل تشکیل می شود. پذیرش خود(داشتن نگرش مثبت به خود) رابطه مثبت با دیگران(برقراری روابط گرم و صمیمی با دیگران و توانایی همدلی)، خودمختاری(احساس استقلال و توانایی ایستادگی در مقابل فشارهای اجتماعی) ، زندگی هدفمند ( داشتن هدف در زندگی و معنا دادن به آن) رشد شخصی(احساس رشد مستمر) و تسلط بر محیط(توانایی فرد در مدیریت محیط). الگوی ریف به طور گسترده در جهان مورد توجه قرار گرفته است. ریف این الگو را بر اساس مطالعه متون بهداشت  روانی ارائه کرد و  اظهار داشت مولفه های الگو، معیارهای بهداشت روانی مثبت است و این ابعاد کمک می کند تا سطح بهزیستی و کارکرد مثبت شخص را اندازه گیری کرد.

از ویژگیهای عمده انسان آگاهی او از رفتار خود و برخوداری وی از نیروی تفکر است، انسان می تواند از رفتار خود آگاه باشد و در برخورد با مسائل و امور مختلف از نیروی تفکر خود استفاده کند، اما انسان همیشه از آنچه که انجام می دهد آگاه نیست، به سخن دیگر گاهی انسان عملی را انجام می دهد که اما از انگیزه رفتار خود یا هدف آن رفتار آگاه نمی باشد. وقتی والدین برای اولین بار با این حقیقت روبرو می شوند که کودکشان استثنایی است واکنش  آنها پیامد هایی خواهد داشت، وجود کودک معلول ذهنی اثرات عمیقی بر روی نحوه ارتباط یک یک افراد خانواده با هم و هریک از آنها با کودک معلول وارد می سازد و همین اثرات ناخوشایند چنانچه به گونه ای منطقی و چاره جویانه قابلیت حل نیابند ضایعات جبران ناپذیری بر روان والدین، سایر نوباوگان خانواده خصوصاً کودک معمول باقی می گذارد. واکنشهای شایع والدین ممکن است به صورت احساس گناه1 ناکامی و محرومیت2 انکار واقعیت یا کتمان حقیقت3 اضطراب و نگرانی باشد میلانی فر(1347).

این قبیل واکنشها تا زمانی که به کنترل در نیایند و تعدیل نشوند نه فقط سلامت روانی اعضای خانواده را به مخاطره می اندازند بلکه نوع تعامل و ارتباط اعضای خانواده و کودک معلول ذهنی یا جسمی را پیچیده می سازد و در نهایت موجب اضمحلال انرژی  روانی و دیگر توانمندیهای آنان می شوند.

  بیان مسأله:

حضور كودك عقب مانده ذهنی در هر خانواده ساختار آن خانواده را تحت تاثیر قرار می‌دهد و سلامت روانی خانواده به خصوص والدین را تحت الشعاع قرار می‌دهد، كودك بر اثر تعارض‌های شدید میان اعضای خانواده، كل خانواده را درگیر بحران می‌كند. ممكن است روابط خانوادگی، افزایش فشارهای ناخواسته جسمی، هیجانی و مالی ضعیف شود كودك عقب مانده ذهنی می‌تواند ضایعات و اثرات جبران ناپذیری بر وضعیت بهداشت روانی خانواده وارد كند از جمله ایجاد تشدید اختلافاتی زناشویی،‌ جدایی، تحمل بار سنگین اقتصادی، افسردگی، ناامیدی، اضطراب، خجالت و خشم1 و بسیاری از مسایل دیگر(بردن2، 1980). مراقبت مداوم از كودك عقب مانده ذهنی اغلب برای والدین استرس‌زا می‌باشد زیرا این دشواری های كودكان به طور اجتناب ناپذیری بر زندگی آنها اثر می‌گذارد(كرنیك3 و همكاران، 1983). تحقیقات نشان داده است كه والدین كودكان عقب مانده ذهنی عموما در خطر مشكلات زندگی خانوادگی و دشواری‌های عاطفی قرار دارند(بكمن4، 1991 سینگر واوروین 1989).

به طور كلی خانواده كودك معلول به لحاظ داشتن كودكی متفاوت با سایر كودكان با مشكلات فراوانی در زمینه نگهداری، آموزش و تربیت آنها روبه روست. این مسایل همگی بر والدین فشارهایی وارد می‌كنند كه سبب بر هم خوردن آرامش و یكپارچگی خانواده می‌شوند و در نتیجه انطباق و سازگاری آنان را تحت تاثیر قرار می دهد. عزت نفس یكی از مهمترین عوامل تحول و شكل‌گیری شخصیت است و نقش بنیادین در سلامت روانی دارد به گونه‌ای كه عزت نفس پایین و شكل‌گیری احساس خود كم بینی در والدین زمینه‌های آسیب روانی را فراهم می کند( ولی زاده و همكاران و 1387).

عزت نفس5 مفهوم روانشناختی بسیار عام و در عین حال بسیار مهم است اما به طور کلی می توان عزت نفس را احساس ارزشمندی شخص تعریف نمود. احساسات و افکار مردم درباره خودشان اغلب بر احساس تجارب روزانه تغییر پذیر است و به طور موقت بر احساس فرد تاثیر می گذارند. البته عزت نفس، بنیادی تر از آن است که  افت و خیزهای معمول می توان نوسانات گذرایی بر نحوه احساستشان نسبت به خود ایجاد کند، ولی این تاثیرات بسیار محدودند، بر عکس آنهایی که عزت نفس پایینی دارند افت و خیزهای معمول می تواند زندگی آنها را دگرگون کند. عزت نفس معمولاً به عنوان ارزیابی شخص از ارزشمندی خویش تعریف می‌شود افرادی كه عزت نفس بالایی دارند خودپذیرا و خود ارزشمند هستند. روانشناسان اجتماعی عزت نفس را ارزیابی مثبت و منفی از خود می‌دانند به طوری كه فرض می شود عزت نفس تا حدودی با ثبات است. عزت نفس یا همان احترام به خود یكی از خصوصیات مهم و اساسی شخصیت هر فردی را تشكیل می‌دهد و به طور حتم روی جنبه‌های شخصی انسان اثر می‌گذارد و كمبود یا فقدان آن باعث عدم رشد سایر جنبه‌های شخصیت به صورت ناهماهنگ خواهد شد و حتی ممكن است باعث پدیدآیی بیماریهای روانی گوناگون مانند افسردگی، كمرویی، پرخاشگری1، ترس و… شود(بیابانگرد،‌).

عزت نفس بالا بستگی به شكل‌دهی ارزشها و استانداردهای خود والدین دارد همچنین به رفتار سالم بستگی دارد، زمانی كه افراد از سلامتی كامل برخوردار باشند ولی عزت نفس بالایی نداشته باشند در رفتار خود عزت نفس پایین نشان می‌دهند(شاطرلو،1386).

سلامت روانی یكی از مباحث مهمی است كه در رشد و بالندگی خانواده و جامعه موثر می‌باشد. سازمان بهداشت جهانی2(2004) سلامت روانی را به عنوان حالتی از بهزیستی كه درآن فرد توانمندی خود را شناخته از آنها به نحو موثر و مولد استفاده كرده و برای اجتماع خویش مفید است تعریف می‌كند. به طور كلی بهداشت روانی ایجاد سلامت روان به وسیله پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های روانی، كنترل عوامل موثر بروز آن، تشخیص زودرس، پیشگیری از عوامل ناشی از برگشت بیماریهای روانی و ایجاد محیط سالم در برقراری روابط صحیح انسانی است(میلانی فرد، 1386).

با توجه به فراوانی کودکان عقب مانده ذهنی که هم بر جامعه و هم بر خانواده بار مالی و بخصوص بار عاطفی و روانی به دنبال دارند و از سوی دیگر این کودکان طبق اصل 130 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارایی حقوق هستند ازجمله  اینکه دولت موظف است برای این کودکان در حد توان خدمات آموزش و رفاهی فراهم سازد. این در حالی است که یک کودک عقب مانده ذهنی در هر خانواده ای  ساختار خانواده را تحت تاثیر قرار داده و سلامت روان اعضای بخصوص والدین را تحت الشعاع قرار می دهد بخصوص که کارکردهای روانشناختی خانواده را مختل می سازد که بهترین این کار کردها عبارتند از:

الف) ابراز کردن: والدین و تک تک فرزندان باید اجازه  ابراز احساس افکار و نظرات داشته باشند.

ب) اتحاد: خانواده باید یک سیستم متحد و هماهنگ باشد.

ج) ساختار و سازمان: خانواده باید دارایی چارچوب، ساختار و سازمان باشد.

د) معنویت و مذهب: خانواده باید ارزشهای مذهبی خود را به اعضای عرضه بدارد.

و) کنترل: خانواده باید اعضای خود را کنترل نماید(آلن  1 2001).

هدف سلامت روان فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده بلكه هدف آن به وجود آمدن عواملی كه مكمل زندگی سالم و نرمال باشد و نیز درمان اختلالات جزیی رفتار به منظور جلوگیری از وقوع بیماری‌های شدید روانی و به طور كلی هدف سازمان روان پیشگیری است(شاملو 1382). وجود كودك معلول می‌تواند ضایعات واثرات جبران ناپذیری بروضعیت سلامت روانی و والدین داشته باشد و آدلر در نظام روانشناختی فردی بیان كرده است كه احساس حقارت از طریق تجربه به قدرت شخصی بر انسان تسلط پیدا می‌كند با این وجود آغاز مفهوم منبع كنترل به عنوان یک سازه روان شناختی به دو دهه قبل بر می‌گردد(ادوارد1، 1977).

آموزش‌های روان شناختی شامل آموزش مهارتهای زندگی و آموزش ابراز وجود درمانهای روان شناختی مانند رفتار درمانی و انواع فنون روان درمان و توان بخشی مانند مشكلات ادراكی و شناختی از جمله مداخله‌های روان شناختی تلقی می شوند همچنین مداخله‌های روان شناختی شامل هر گونه اقداماتی است كه روان شناسان و مشاوران به منظور پیشگیری درمان و كاهش مشكلات روان شناختی افراد بکار می برند. هدف نهایی این مداخله‌ها كمك به افراد برای درک بهتر خود و جهان پیرامون، افزایش قابلیت و توانمندی سازگاری و ارتقای سلامت روانی است(یوسفی 1387).

به منظور کاهش مشکلات در رابطه با بروز نقایص جسمی و ذهنی معمولاً در هر جامعه به دو اقدام اساسی می پردازند: قدم اول سعی و کوشش هرچه بیشتر در امر پیشگیری از معلولیت و جلوگیری از بروز نقایص ذهنی و جسمی یا در اختیار گذاردن راه حلهای و رهنمود های لازم ازطریق کتب و مقالات و برنامه های رادیویی، تلویزیونی و غیره بر جامعه و سازمان های ذیصلاح تا درصد بروز اینگونه عوارض را تا حد امکان کاهش دهند. اقدام اساسی دوم ایجاد امکانات لازم رفاهی و توانبخش مناسب جهت ارائه خدمات به کودکان معلول خانواده  آنهاست.

از آنجا که وجود کودک معلول زمینه ای برای برای تغییر رفتار اعضای خانواده فراهم می کند، داشتن کودکی معلول در حکم ضربه روانی قابل توجه، موجب بروز احساسات و عکس العمل های  متضاد و تشدید نیازهای و  ایجاد نیازهای جدید، نگرشهای متفاوت و رفتارهای مختلف می شود وبهداشت روانی، تعامل روانی، اجتماعی و روابط والدین، کودک را تحت تاثیر قرار می دهد.

یکی از مفاهیم اصلی مدل سلامت بهزیستی است. مدل سلامت سه نوع بهزیستی هیجانی، بهزیستی روانشناختی و بهزیستی اجتماعی را با هم ترکیب کرده ومفهوم جامع و کامل از بهزیستی را هم که جنبه عاطفی(بهزیستی هیجانی) و هم جنبه کاربردی(بهزیستی روانشناختی و اجتماعی) سلامت روانی را در بر می گیرد به وجود آورده اند. سلامت روانی دارای 13 نشانه است که 2 نشانه مرتبط با بهزیستی هیجانی 5 نشانه مرتبط با بهزیستی اجتماعی و 6 نشانه مرتبط با بهزیستی روانشناختی است. بهزیستی روانشناختی به معنای قابلیت یافتن تمام استعدادهای فرد است. ودارای مولفه های 1- خودمختاری (احساس شایستگی و توانایی در مدیریت محیط پیرامون فرد و …)2- رشد شخصی(داشتن رشد مداوم و …)3- روابط مثبت با دیگران(داشتن روابط گرم و …)4- هدفمندی در زندگی (داشتن هدف در زندگی)5-پذیرش خود(داشتن نگرش مثبت نسبت به خود و …) 6- تسلط بر محیط (توانایی انتخاب و ایجاد محیطی مناسب و…) می باشد. همچنین والدینی که دارایی عزت نفس بالایی می باشند سلامت روانی بهتر بهزیستی روانشناختی بهتری نسبت به والدینی دارند که دارای عزت نفس پایین می باشد. با توجه به مطالعات در ایران و این که در استان سیستان و بلوچستان مشابه این تحقیق انجام نگرفته لذا لزوم انجام چنین تحقیقی در استان ضروری به نظر می رسد و خصوصاً  در آینده نیز می توان از نتایج  این تحقیق نیز در مراکز مشاوره، آموزشگاه های استثنایی و مدارس عادی، سازمان بهزیستی، کلینیک های سلامت روان جهت خدمت رسانی استفاده کرد. با توجه به موضوع تحقیق، سئوال اصلی تحقیق را چنین طرح می کنیم: آیا بین بهزیستی روانشناختی با عزت نفس و سلامت روانی در والدین کودکان عادی و مرزی رابطه ای وجود دارد؟

 

 

اهمیت و ضرورت پژوهش:

خانواده یک نظام اجتماعی و از ارکان جامعه را به نوعی کوچکترین سلول اجتماعی می باشد که از مناسبات قانونی و شرعی بین زن و شوهر تشکیل می گردد و وظیفه والدین مراقبت از فرزندان و تربیت آنها، برقراری ارتباطات سالم اعضای خانواده با هم و کمک به استقلال کودکان می باشد. از طرفی به اعتقاد جمعی از روان شناسان، مهمترین ابزار انسان برای رسیدن به سعادت خوشبختی عزت نفس می باشد. فقدان عزت نفس یا احساس مقاومت در تماس با دیگران خود را به صورت خجالت، شرمندگی، خود بینی اغراق آمیز و نیاز به خود نمایی و تمایل شدید به تمجید و تاکید دیگران بروز می دهد(فرهادی، 1384).

به اعتقاد برخی از روان شناسان، هنگام وجود احساس ناراحتی و فقدان شادمانی، عزت نفس افراد کاهش می یابد، به عبارت دیگر ، بین شادمانی و عزت نفس ارتباط علی متقابل وجود دارد.

تامین بهداشت همه افراد جامعه از مهم ترین مسایل اساسی هر کشور است، این امر در سه جنبه جسمانی، روانی و اجتماعی مورد ملاحظه قرار می گیرد، در صورتی که بعد روانی بهداشت به اندازه کافی مورد توجه قرار نگیرد، فراوانی مشکلات روانی و رفتاری رو به فزونی خواهد گذاشت تا حدی که عوارض ناشی از بی توجهی به آن در ابعاد فردی و اجتماعی، خانوادگی و انسانی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی اثرات سوء و غیر قابل جبران رادر پی خواهد گذاشت( نوابی نژاد،1376).

بدیهی است که بیماری روانی مخصوص یک قشر یا یک منطقه خاص نبوده و تمامی طبقات جامعه را در بر می گیرد و هیچ انسانی از فشار روانی و اجتماعی مصون نیست و به طور کلی باید گفت وجود یک بیماری روانی به کار و اقتصاد خانواده لطمه  وارد می کند، در آمد سرانه را کاهش می دهد و رفاه و نشاط فردی را از اعضای خانواده سلب می کند و با تخریب وضایع کردن نیروی انسانی، در اقتصاد واجتماع تاثیر عمیق و سوء بر جای می گذارد. به همین دلیل بهداشت روان در اغلب کشورها در راس برنامه برنامه ملی و بهداشت همگانی قرار دارد(میلانی فر، 1385).

حضور یک کودک استثنایی در خانواده فشار روانی زیادی بر والدین و اعضای خانواده وارد می کند و می تواند سلامت روان آنان را به مخاطره اندازد.

بسیار حائز اهمیت است که والدین کودکان دارای نیازهای ویژه با نوع احساسات خود در برخورد با کودکان آشنا شوند. برای سازش با کودک خود نیاز دارند که احساس نسبتاً  خوبی در مورد خود پیدا کنند. زندگی،  ازدواج وکار والدین این گونه کودکان ایجاب می کند تا حدی رضایتمندی را احساس کنند، ممکن است با توجه به این واقعیت که کودکی ناتوان دارند احساس غم وناراحتی کنند، اما نیازی نیست که کل زندگی آنها را هاله ای از غم فرا گیرد(مفیدی، 1376).

اسکینر1 اظهار می دارد که سلامت روانی و انسان سالم به معادل با رفتار منطبق با قوانین و ضوابط جامعه است و چنین انسانی وقتی بامشکل روبرو شود ازطریق شیوه اصلاح رفتار برای بهبود و بهنجار کردن رفتار خود و اطرافیانش به طور متناوب استفاده می جوید تا وقتی که به هنجار مورد پذیرش اجتماع برسد، به علاوه انسان سالم بایستی آزاد بودن خودش را نوعی توهم پندارد و بداند که رفتار او تابعی ازمحیط می باشد و هر رفتار توسط حدودی از عوامل محیطی مشخص گردد. انسان سالم کسی است که  از تایید ات اجتماعی بیشتری به خاطر رفتارهای متناسب از عوامل متناسب از دیدگاه اسکنیر این باشد که انسان بایستی از علم، به برای پیش بینی بلکه برای تسلط بر محیط خودش استفاده کند. بنابراین فرد سالم کسی است که بتواند با هر روش بیشتری از اصول  علمی استفاده کند و به نتایج سودمندانه تری برسد و مفاهیم ذهنی مثل امیال، هدفمندی، غایت نگری و غیره را کنار بگذارد.

رفتار و ویژگیهای شخصیتی والدین تحت تاثیر رویدادهایی است که درسالهای زندگی برای آنها اتفاق می افتد از این رو برای درک فرایندهای روانی آنها یعنی ادارک، الگوهای تفکر، انگیزه ها، هیجانها تعارضها و شیوه های مقابله با آن بایستی بدانیم که این فرایندها از کجا سرچشمه می گیرند و چگونه با گذشت  زمان تغییر می کنند.

واکنش همه والدین در مقابل معلولیت فرزندشان یکسان نیست، ولی به طور کلی می توان پذیرفت که قریب به اتفاق والدین این گونه کودکان در مقابل معولیت های فرزندشان به نحوی واکنش نامطلوب ازخود بروز می دهند که نوع و میزان این عکس العمل ها با توجه به جنبه های شخصیتی آنها، زمان بروز واکنش و … با یکدیگر متفاوت می باشد، لذا تمام والدین احتیاج به نوعی کمک دارند تا بتواند ابتدا به طور کامل با مشکلاتشان را با افراد متخصص داشته باشند و از این مهم جز با آگاهی و اطلاع دقیق و مستدل از مسائل و مشکلات والدین دارای فرزند معمول و بررسی وضعیت روانشناختی والدین مسیر نمی گردد با توجه به اینکه وضعیت روانشناختی والدین به طور مستقیم و غیر مستقیم بر شکل گیری رفتار کودکان و مناسبات اجتماعی خویش تاثیر اساسی دارد بسیار حایز اهمیت خواهد بود که بدانیم که والدین این کودکان دارای چه ویژگیهای شخصیتی بوده و چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند تا از این رهگذر داده های دقیق تری جهت استفاده از روش های مشاوره و توانبخشی و درمان فراهم آورده و زمینه های لازم جهت اقدامات خاص و اساسی  در ابعاد مشاوره، انجمن اولیاء و مربیان، کودکان استثنایی،آموزش خانواده و …. فراهم گردد.

     نتایج این پژوهش می تواند برای والدین، مربیان و….که مسئول تعلیم و تربیت کودکان هستند الهام بخش باشد یا به احساسات و نیازهای کودکان توجه نموده و در زمینه ی کمک به عزت نفس و سلامت روانی و همچنین بهزیستی روانشناختی و همچنین خود شکوفایی والدین گام بردارد.

علاوه براین نتایجی این نوع تحقیقات می تواند راهگشایی باشد برای پژوهشگران و دانشجویان روانشناسی که در این زمینه به تحقیق خواهند پرداخت.

 

اهداف پژوهش:

هدف کلی پژوهش حاضر، تعیین رابطه بین عزت نفس و سلامت روانی با بهزیستی روان شناختی والدین کودکان عادی و کودکان مرزی می باشد.

اهداف جزئی:

1- تعیین رابطه بین عزت نفس با بهزیستی روانشناختی در بین والدین کودکان عادی و مرزی.

2- تعیین رابطه بین سلامت روانی با بهزیستی روانشناختی در بین والدین کودکان عادی و مرزی.

3- مقایسه  بهزیستی روانشناختی در بین والدین کودکان عادی و مرزی.

4- مقایسه عزت نفس در بین والدین کودکان عادی و مرزی.

5- مقایسه سلامت روان در بین والدین کودکان عادی و مرزی.

6- مقایسه بهزیستی روانشناختی با توجه به ویژگیهای جمعیت شناختی پاسخگویان مانند: جنس، سن، میزان تحصیلات و غیره.

سئوالات تحقیق:

1-آیا بین عزت نفس و بهزیستی روانشناختی والدین کودکان عادی و مرزی رابطه وجود دارد؟

2-آیا بین سلامت روانی و  بهزیستی روانشناختی والدین کودکان عادی و مرزی رابطه وجود دارد؟

3- آیا تفاوت معنی داری بین بهزیستی روانشناختی والدین کودکان عادی با مرزی وجود دارد؟

4- آیا عزت نفس در بین  والدین کودکان عادی با مرزی متفاوت است؟

5- آیا سلامت روان در بین والدین کودکان عادی با مرزی متفاوت است؟

فصل دوم                                     6

پیشینه تحقیق                                    7

تعریف افسردگی                                   10

نظریه های مربوط به افسردگی                          15

پیشینه و ادبیات                                     23

فصل سوم روش تحقیق                               55

روش انجام پژوهش                                 56

ابزار اندازه گیری                                   57

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها                              58

فصل پنجم نتیجه گیری                                 63

محدودیت های پژوهشی                                  64

پیشنهادهای پژوهش                                64

بحث و نتیجه گیری                                65

پرسشنامه

منابع                                           75

 

فصـل اول

كلیـــات تـحـقیـق

 

مقدمه:

اشغال صحیح و گزینش افراد مناسب برای انجام مشاغل از مهمترین عوامل موثر ارزشمند اقتصادی و اجتماعی جامعه و تامین کننده سلامت روانی انسان ها و نیل به خود کفاوی مملکت و بی نیازی از دیگران محسوب می شوند. اشغال یکی از اساسی ترین فعالیت های زندگی انسان به شمار می رود و هر فردی به خاطر امرار معاش و تراوم زندگی باید ساعاتی از او قاتلش را کار کند. اشغال واقعه ای از زندگی است. که برای همه انسانها در بر همه ای از زمان اتفاق می افتد و هیچ کسی را گریزی از آن نیست همچنین بقاء و رسند جامعه به اشغال وابسته است جوامعی که انسانهای فعال و کار آمد دارند بر زندگی خوش حاکند و به انواع گوناگون در تعیین شیوه زندگی جوامع دیگر اثر می گذارند. رضایت شغلی تعیین کننده مهمی در رضایت از زندگی است و تمام رفتار ها و روابط انسان به طور مستقیم یا غیر مستقیم از چگونگی اشتغال او متاثر است. مفاسد اجتماعی به دلایل متعدد ریشه مهمی بیکاری دارند و از طریق اشتغال می توان بسیاری از این نابه سامانیها را بر طرف کرد با توجه به موارد بالا و نکات بسیار زیادی که در زمینه اهمیت اشتغال مناسب وجود دارد آیا نباید گام های بیشتری برای اشغال مناسب افراد بر داشته شود؟ آیا نباید صلاحیت های انسان با ویژگی های شغلی آنان منطق باشد؟ مسلماً بخش مهمی از تصمیمات رسمی یا غیر رسمی – مقدمه اشتغال موفقیت آمیز است. انسان در رشته ای که تحصیل می کند باید در آینده شاغل شود خصوصاً در جامعه ها که محدودیت های آموزشی از نظر نیروی انسانی و نیز امکانات وجود دارد باید به همسوئی تصحیلاتبا شاغال آینده خود توجه بیشتری مبذول شود. این روز ها تقریباً همه از افسرده بودن صحت می کنند ولی افسردگی به راستی چیست آیا این اصلاح پزشکی نظیر عفونی شدن است یا به مفهوم عامیانه ی بی دل و دفاع بودن نزدیکتر است. وقتی حرف از افسردگی می زنید دقیقاً منظورتان چیست برخی از مردم آنرا یک واکنش عاطفی در قبال زندگی می باشد و برخی افسردیگ را به عنوان یک بیماری به شمار می آورند موضوع این تحقق بیان رابطه نارضایتی

 شغلی و افسردگی است و به دنبال این است که تعین کند آیا بین نارضایتی شغلی و افسردگی رابطه ای وجود دارد یا خیر؟

نتیجه چنین تحقیقاتی می توان در جهت گسترش بهداشت روانی در محیط های صنعتی ، اداری و آموزشی مثمرثمر باشد.

بیان مسئله و موضوع تحقیق :

افسردگی یک حالت روانی است که با احساس و بی کفایتی، دلسردی، ناامیدی، کاهش در فعالیت یا عکس العمل و بد بینی و غمگینی همراه است همچنین شغلی را که انتخاب می کنید اگر به آن علاقه مند نباشید و فقط به این علت که در دسترس بوده به آن اشتغال ورزید ممکن است بعداً برایتان خسته کننده، نامطبوع و ناراحت کننده شود حال سوالی که در این مطرح می شود که آن میزان افسردگی در میان افرادیکه از شغل خود ناراضی هستند و یا از شغل خود راضی هستند یکسان است یا خیر؟ بنابراین این موضوع تحقیق چنین خواهد بود.

اهداف تحقیق: هدف کلی تحقیق بررسی تاثیر نارضایتی شغلی در افسردگی افراد، هدف ویژه تحقیق – مقایسه میزان افسردگی در افرادیکه رضایت شغلی دارند و افرادیکه از شغل خود نارضایتی هستند و اینکه آیا افرادیکه از شغل خود رضایت ندارند افسرده ترند؟

اهمیت پژوهش :

اشتغال به عنوان یک ضرورت در زندگی فردی و اجتماعی مطرح می گردد در این مهنی که هر انسانی جوانی گذران زندگیش باید به اشتغال بپردازد همچنین بعت و تداوم جامعه به اشتغال انسانها بستگی دارد؛ از اینرو هر کسی باید سرانجام با توجه به استعداد و رغبت خویش و نیازها و امکانات مناسبی را بر گزیند بنابراین انتخاب درست زمانی امکان پذیر است که فرد دست راهنمائی صحیح قرار گیرد. لذا ما در این مجموعه سعی در فهماندن مسائل مهم و همچنین عوامل موثر در اشتغال خواهیم پرداخت که این امر باعث دادن پاره ای اطلاعات در زمینه اشتغال باشد که بتوان از افراد با استعداد های متفاوت در زمینه های شغلی مناسب استفاده کرد.

بیان و توضیح متغیرهای مورد مطالعه تحقیق:

متغیر وابسته : در این تحقیق متغیر وابسته میزان افسردگی است.

متغیر مستقل: متغیر مستقل ما این تحقیق میزان رضایت شغلی است.

اهداف تحقیق

اهمیت و ضرور ت تحقیق

فرضیه تحقیق

سوالات تحقیق

تعریف عملیاتی

فصل دوم:

پیشینه تحقیق

خلاقیت چیست

تفكر خلاق

عوامل موثر در خلاقیت

• نقش اطلاعات در خلاقیت
• انگیزش و خلاقیت
• خلاقیت و میزان خودپذیری
• تخیل خلاقیت
• عوامل خانوادگی

ویژگی های افراد خلاق

ویژگی های دانش آموزان خلاق

چگونه می توان خلاقیت را در دانش آموزان پرورش داد

هوش و خلاقیت

خلاقیت و پیشرفت تحصیلی

شخصیت چیست

فرایندهای اصلی در رشد شخصیت

• ساختار خانواده
• تفاوت های جنسی
• عدم حضور پدر و شاغل بودن مادر
• آثار اولیه گروه همسالان

نظریه فروید در مورد شخصیت

ساختار شخصیت از نظر یونگ

سنخ های شخصیتی در نظریه یونگ

روش های سنجش شخصیت

 

 

فصل سوم:

جامعه آماری و حجم نمونه

روش اجرای آزمون

ابزار نمونه گیری

روش جمع آوری اطلاعات

فصل چهارم:

تجزیه و تحلیل آماری

فصل پنجم:

بحث و نتیجه گیری

محدودیت ها

پیشنهادات

منابع

پیوست

 

 

چكیده:

ما دراین پ‍ژوهش به دنبال بررسی رابطه ی بین خلاقیت و ویژگیهای شخصیتی (برونگرا، درونگرا) بین دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ابهر هستیم.و فرض ما در این پژوهش این است كه بین خلاقیت و شخصیت افراد رابطه ی معنی داری وجود دارد.

برای بررسی فرضیه مورد نظر و آزمون متغیرهای پژوهش كه شامل خلاقیت و شخصیت برونگرا و درونگرا است از آزمون شخصیت آیزنگ (بزرگسالان) كه شامل 57 سؤال است و بر روی 120 دانش اموز دختر شهرستان ابهر اجرا شده و برای خلاقیت نیز از آزمون خلاقیت عابدی استفاده شد.همچنین برای آزمون فرضیه از روش   استفاده شده است كه   محاسبه شده (14/9) بزرگتر از   جدول در سطح معنی دار 0.01 (63/6) است بنابراین فرض صفر رد می شود و نتیجه می گیریم كه بین خلاقیت و وی‍ژگی های شخصیتی رابطه معناداری وجود دارد.

 

فصل اول

مقدمه:

بررسی اهداف آموزش و پرورش در سطح جهان و در ایران، به خوص در پنج سال دوم (طرح كلیات نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران)

 اراده و تعقل خویش منطقی و خلاق بیندیسد و به جای وابستگی و استفاده از دست آوردهای اقتصادی و فرهنگی دیگران، مولد دانش، تكنولوژ‍ی و فرهنگ مناسب برای زندگی مستقل، فعال و خلاق در عصر دانایی باشند.این موضوع اخیراً توجه بسیاری از دانشمندان و مسئولان كشورهای مختلف به ویژه ممالك در حال توسععه را به خود جلب كرده است به نحوی كه تغییر نظام آموزش و پرورش از نظری صرف به نظری توام با عمل پرورش افراد پویا و خلاق به جای افراد ایستا مورد توجه خاص قرار گرفته است.شناسایی و به عرصه ظهور رسانیدن برخی از استعدادهای انسانی كه تاثیرات عمیقی بر جامعه می گذارد از جمله خالاقیت تفكر، مسالهابی از مهم ترین اهداف آموزش و پرورش این قرن خلاقیت است كه یكی از ویژگی های ممتاز انسان به شمار می رود و همین وی‍گی است كه انسان را از ماشین و حیوان متمایز می سازد و یكی از عوامل پویایی و تكامل فرهنگی و صنعتی است.پیشرفت های سریع در عرصه ی تكنولوژی و وابستگی انسان به تكنولوژی خودكار توجه به نظام آموزشی را بیشتر می كند. در چنین وضعیتی نظام آموزشی زمانی می تواند در رسالتش موفق گردد كه قادر به تربیت دانش آموزان خلاق اشد.گرچه برای آموزش خلاقت راهكار ثابتی وجود ندارد اما شناسای عومال موثر بر آن محیط هایی را كه خلاقیت را بهتر رشد و شكوفا می سازد می تواند برنامه ریزان نظام آموزشی را طراحی فعالیت ها به ان ویژگی انسان یاری دهد.و با توجه به این كه خلاقیت امری اكتسابی است و به شخصیت فرد بستگی دارد بنابراین آگاهی از تفاوت های شخصیتی می تواند ما را در شناخت و ژرورش افراد خلاق یاری دهد وقتی قبول كردیم انسان ها در ویژگی ها و خصوصیات ذاتی و اكتسابی با هم تفاوت دارند در پی آن نخواهیم بود كه از همه انتظارات یكسان داشته باشم و با توجه به این كه تفاوعت های فردی و شخصیتی، جوامع و به خصوص متخصصین و صاحبان امر باید تلاش كنند تا افراد خلاق و خصوصیات بارز آن ها را شناسایی كنند و در پروررش این گونه استعداد ها بكوشند تا در آینده شكوفایی این افراد، به سوی پیشرفت و ترقی سوق دهند.

 

 

بیان مسئله:

یكی از مسائلی كه از دیرباز ذهن اندیشمندان، روانشناسان و دانشمندان علوم انسانی را به خود مشغول نموده، چگونگی رشد و پرورش خلاقیت و ابتكار عمل در دانش آموزان، نوجوانان و جوانان می باشد.اصولا یكی از شاخه های رشد و ابتكار هر كشوری شكوفایی و تجلی خلاقیت و ابتكار عمل به عنوان زیر ساخت آن جامعه می باشد.جوامعی كه بتوانند خلاقیت نسل جوان را احیا و شكوفا سازند از میزان قابل توجه توسعه، رشد و شكوفایی عمل برخوردار خواهند شد و بالعكس به هر میزان كه خلاقیت، پرورش  و تعالی و شكوفا نشود ركورد عملی، صنعتی و فرهنگی را باید برا ی آن جامعه انتظار داشت.

یكی از مهم ترین هدف های آموزش و پرورش ، تربیت دانش آموزان خلاق است زیرا خلاقیت عامل كلیدی كلیه پیشرفت های بشری بو.ده و خواهد بود بنابراین در سیاست گزاری های آموزشی خلاقیت پرورش افراد خلاق از اولویت خاصی برخوردار می گردد.خلاقیت از موضوعاتی است كه در تحقیقات عملی كمتر مورد توجه قرار گرفته است دلایل این غفلت را می توان در موارد زیر:

1. وجود عقاید سنتی مبتنی بر ارثی بودن و بی تاثیر بودن تربیت بر آن.
2. كم بودن افرادی كه دارای قوه خلاقیت هستند در سطح جامعه
3. اعتقاد به این كه افراد باهوش در زندگی موفق تر از افراد خلاق هستند و در نتیجه نبودن رغبت به پرورش افراد خلاق.

اهداف تحقیق:

بیان اهداف تحقیق جزء لاینفك در هر تحقیقی است برا یان كه اهداف تحقیق به صورت عینی تر بیان شوند به دو دسته تقسم می شوند:

• اهداف كلی: كه به صورت كلی و آرمانی بیان می شوند.
• اهداف فرعی: كه به صورت عینی بیان می شوند.

اهداف كلی این تحقیق عبارتند از:

هدف كلی بررسیی روابط بین خلاقیت و و یژگی های شخصیتی (درون گرایی – برون گرایی) دانش آموزان دختران مقطع متوسطه

همچنین اهداف فرعی عبارتنداز:

بررسی رابطه خلاقیت با برون گرایی دانش آموزان

گاهی دلبستگی ها آنچنان اهمیت پیدا می کنند که اگر کوتاهی و یا اهمال و غفلتی انجام گیرد، اتفاقاً به خشم و نفرت تبدیل می شود. کودکی که در دوره ای شدیداً به کمک و سرپرستی نیاز دارد و به مادر دلبسته و وابسته است از طرف مادر مورد بی مهری و قهر و بی توجهی عاطفی قرار گیرد، در این صورت، این عدم اعتماد جای خود را به خشم و قهر می دهد.

دلبستگی[1] در چرخۀ تکامل هرچه از پایین به بالا درنظر بگیریم از میزان رفتارهای غریزی و حیوانی کاسته شده و به رفتارهای عاطفی و شناختی و ادراکی افزوده می شود. (بیرامی، 1378 ، ص 45 )

سازو کار بررسی دلبستگی با توجه به این بحث اظهار شده یک مطالعه زمانی و دوره ای را می طلبد که جان بالبی[2] بهترین مفهوم و تبیین دلبستگی را از منظر اتولوژیک (تکاملی) پرداخته است.

چنانچه رفتار کودک چند روزه رفتارهایی نه از نوع یادگیری و نه حاصل سیاق و سایق هستند. بلکه بازتابی و بازتاب هایی از مکیدن و چنگ زدن و گریستن و خندیدن هستند که حتی همین رفتارها مادر و اطرافیان را به سوی حمایت از کودک وادار می کند، پس از همان ساعات اولیه تولد دلبستگی بین نژاد و کنسل های انسانی برقرار می گردد. اما همانطور که اظهار شد، این دلبستگی ها ابتدا شکل بازتابی و غریزی و به تدریج به اشکال متعالی تر و عمیق تر و اداراکی تر و عاطفی تر و شناختی تر تبدیل می یابد. در این تحقیق ارتباط و تأثیر دلبستگی در انگیزه پیشرفت انسانی را در کل مورد بحث و تحقیق قرار داده ایم.

بیان مسأله :

 دلبستگی در مفهوم اختصاصی و خاص از الگوها و معیارهای عاطفی و ارزشی برخوردار است. معمولاً در هر گروه و مجموعه ای عضوی و یا اعضایی در حکم پایگاه دلبستگی و بقیه عناصر و اجزای دلبستگی به شمار می روند. البته در کنار دلبستگی های پایگاهی، دلبستگی های سایر اعضای خانواده هم وجود دارد. نیمی دلبستگی مفهومی نیست، که فقط در ارتباط دو جانبه محقق شده باشد. بلکه شامل همه و تمام عناصر و اعضایی که در ارتباط و اتفاق هم زندگی می کنند. و نیز در انواعی از ارتباطات ارزشی و اجتماعی که فرد در جهان زندگی به حیات ادامه می دهد.

دلبستگی عبارت است از حالات و علایمی که نزدیکی و اتفاق و پیوستگی به نزدیکان و اعضای گروه را تسهیل و آسان می کند و در نتیجه موجب تداوم و استمرار و تعمیق و افزایش آن می شود. (جان باولبی، 1969 )

کشش متقابل کودک و مادر از همان ساعات اولیه زندگی نوعی دلبستگی همه جانبه بین کودک و مادر را فراهم می کند، بنابراین دلبستگی علاوه بر خصوصیات و علائم ظاهری شاخص ها و علائمی درونی و پنهانی نیز بین افراد به وجود می آورد (بیرامی، 1378 )

غرض از آوردن مفهوم و مثال در مورد دلبستگی از نظریه معروف جان بالبی روشن شدن ساخت ومفهوم کلی دلبستگی به معنی عام در ذهن خواننده است. و چون موضوع تحقیق حاضر بررسی تأثیرات دلبستگی در انگیزه پیشرفت است. پر واضح است که اشاره و جهت تحقیق در مورد افراد و گروهایی است که شق و موضوع پیشرفت در مورد آنها صدق می کند و در مورد جوانان و نوجوانان و میانسالانی است که انگیزه پیشرفت در کار، تحصیل، ازدواج، خدمت، شغل، ارتباط وسایل مختلف اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و غیره هستند هرچند نمی توان حرکات و رفتارهای خزیدن و کشیدن کودک در دید مادر و ایجاد دلبستگی میان آنها را انگیزه پیشرفت نخواند و نبوغی آن کودک هم ناخودآگاه و به صورت قطری درصدد توجه مادر و دیگران و جلب حمایت ایشان در رسیدن به امیال و خواسته های خویش است.

اما چون معمولاً انگیزه و پیشرفت با عقلانیت و منطق و تجره و دانش همراه است. غرض تحقیق در ارتباط دلبستگی با انگیزه پیشرفت شامل افراد و گروه هایی است که مفهوم انگیزه و پیشرفت به معنی اخص آن درک می شود.

دلبستگی از هر نوع و از هر طریق و شیوه و با هر درجه شهرت و ضعف دارای ارزش و تأثیر است. و گاه حتی تأثیر اندک آن بسیار مؤثرتر از تأثیر بیشتر آن در برخی از موارد است.

چنانچه اگر نامادری در مقابل نوجوان و جوانی دلبستگی اندکی از نظر عاطفی نشان دهد، ممکن است انگیزه نوجوان و جوان برای جدایی از گروه خانواده صدچندان گردد. و برای رهایی از این دلبستگی کم تر و کم رنگ تر خود را با همۀ توان و انرژی آماده موفقیت های آتی می کند که همۀ ما در اطراف و بستگان خود شواهدی از این دست داریم که مسلم است عمومیت ندارد.

و گاهی دلبستگی آنچنان هدف و اصل واقع می شود که وابستگی جای آنرا پر می کند و فرد هدف های درسی و شغلی و آتی خود را به کلی فراموش می کند. و از همین رهگذر افق شکست و عدم موفقیت افراد و فرد موردنظر ترسیم می گردد.

معمولاً برای هر فرد و شخص پایگاه دلبستگی وجود دارد. مثلاً برای کودک شیرخوار پایگاه دلبستگی مادر است که به تدریج که بزرگتر می شود. پایگاه دلبستگی به پدر و خانواده و برادر و پدربزرگ و مادربزرگ و خاله و عمه و عمو و دایی و حتی همسایگان و … نیز تعمیم و تسرّی می یابد.

حتی طبق تحقیقات انجام گرفته موضع دلبستگی نیز در افراد و اشخاص مختلف متفاوت است. یعنی افراد و اشخاص در برخورداری از لذت و کسب عیش لذت غذا به مادر و برای برخورداری از حمایت اجتماعی به پایگاه پدر و برای برخورداری و کسب لذت بازی و تفریح به پایگاه برادر و خواهر پناه می برند برای اثبات این نظریه هارلو[3] دو گروه مادر مصنوعی (شامل یک مادر سیمی با PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است)ک پر شیر و یک مادر پشمالو شبیه مادر اصلی در قفس قرار دارند که بچه میمون ها وقتی گرسنه می شوند به مادر سیمی پناه می بردند. و وقتی دچار ترس و بیم و هراس می شدند به مادر پشمی پناه می جستند.

و این آزمایش این ادعا را تا حد زیادی ثابت می کند (هارلو و زیبرس، 1959 )

فذا پیشرفت و انگیزه پیشرفت جدای از دلبستگی های مختلف افراد نیست زیرا انسانها در گروه متولد می شوند، در گروه و خانواده رشد می کنند، در گروه و خانواده بیمار می شوند، در گروه و خانواده آسیب می بینند، چرا در گروه و خانواده درمان نشوند. (باقرثنایی، روانی درمانی خانواده، 1372 ، ص 57 )

فلذا دلبستگی موضوعی نیست که اثر و تأثیرات آن را در مقوله های مختلف زندگی نادیده انگاشته شود. بناراین مطالب مذکور مسأله مورد بررسی در این پژوهش بررسی رابطه ی بیک سبک های دلبستگی و انگیزه پیشرفت می باشد.

اهمیت و ضرورت مسأله :

 هر واژه و مفهومی به اندازه تأثیر و یا تأثیراتی که بر روی فرد و یا افراد می گذارد، اهمیت پیدا می کند. حال ممکن است، این اهمیت و تأثیرات در چهارچوب های مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی و اعتقادی و فرهنگی و یا حتی سیاسی قرار گرفته باشد.

دلبستگی و نیز انگیزه پیشرفت دو موضوع و مسئله ای هستند که هر کدام در جای خود به صورت مستقل ارزش و اهمیت خاصی در شرایط و ضوابط افراد گوناگون دارند. و حتی ارتباط آن ها با یکدیگر که در این تحقیق با عنوان بررسی رابطۀ سبک های دلبستگی و انگیزه پیشرفت آمده نیز اهمیت و ارزش پیدا می کند.

 

شاید این سؤال اوّلیه برای ما پیش آید، که این ارتباط ممکن است برای عدّه خاص در طول عمرش پیش آید و ما را با آن ارتباطی نیست امّا انگیزه پیشرفت را به خوبی تحلیل و تفسیر کنیم، هر رفتار و فعالیتی در زندگی اعم از فعالیت های اقتصادی و اجتماعی و هنری و ورزشی و سیاسی که دارای انگیزه و هدف باشد. دارای دلبستگی و وفاداری به زمینه هایی است که فرد را در شرایط فعلی قرار داده است.

در ارتباط دلبستگی و سبک های دلبستگی و انگیزه پیشرفت نظرات و اظهارات بسیار مختلفی وجود دارد، امّا به تناسب اهمیت مسأله مآخذ و کتاب های روان شناسی سرفصل و موضوع خاصی به نام دلبستگی و یا سبک های دلبستگی به چشم نمی خورد.

اما آنچه مسلم است و از تعریف دلبستگی در ایجاد ارتباط عاطفی و ارزش بین افراد روش می شود، دلبستگی از کودکی و از اولین روزهای زندگی در ارتباط بین کودک و مادر و یا کودک پدر اتفاق می افتد و کودک با حرکات و سکنات و اداهای صورت و دست و پا توجه و مهر و محبت مادر را به سوی خود جلب می کند.

افرادیکه در دوران کودکی و نوجوانی و جوانی مراحل مختلف دلبستگی را تجربه کرده اند در مراحل مختلف زندگی فرد و اجتماعی و بهره مندی از آثار و نتایج دلبستگی در کودکی و نویاوگی و نوجوانی و جوانی از نظر عواطف و شناخت ها و ادراکات و احساسات و انگیزش ها در شوق و میل به تحصیل و ارتباط و انگیزه در درس و مشق و دوستی با دیگران و محبت با سایر افراد و برخورداری از ارتباطات اجتماعی و هنر زیباشناختی و تفریح و ورزش بخش های مهم برخورداری و بهره مندی از مقوله های دلبستگی در افراد است.

وابستگی کاملاً با دلبستگی متفاوت است. وابستگی نوعی میل انگلی و زندگی از نوع برخورداری محض و بدون تلاش و تقلاّ و استفاده از دسترنج و تلاش دیگران است.

وابستگی نوعی ترجیح استفاده افراد از قوّه و توان دیگران علیرغم داشتن و برخورداری خود از آن نیرو است. و وابستگی در واقع رکود است. وابستگی ارتجاع است وابستگی میل به عقب نشینی و میل به عدم پیشرفت و سکون است.

در صورتیکه دلبستگی نهایت استفاده از توجهات تدریجی و تجربی دیگران با ترجیح خانواده و توانمند شدن در جهات مختلف فکری و جسمانی و روانی و عاطفی و … است.

اگر کودک از کودکی به مهر مادر دلبسته باشد و به او عشق می ورزد و اگر به پشتیبانی پدر دلبسته باشد به او تکیه می کند و با تکیه کردن به او همه تلاش و توان خود را در راه رسیدن به جایگاه پدر صرف می کند.

دلبستگی در زمینه های اعتقادی آنچنان اهمیت دارد که اگر دلبستگی نباشد اصولاً اعتقادی وجود ندارد و امام و پیامبر و قرآن و خداوند و معانی ارزشی هیچ معنی و مفهومی برای فرد وجود نخواهد داشت.

اهمیت و ضرورت انگیزه و پیشرفت در بخش های اقتصادی و علمی و آموزشی و شغلی آنچنان در جامعه بالا گرفته است، که حال به سال شاهد پیشرفت های عظیم در امور مختلف صنعت و کشاورزی و خدماتی و علمی و دانشگاهی و غیره هستیم.

اهداف تحقیق :

 هدف اصلی تحقیق عبارت است از :

بررسی رابطۀ سبک های دلبستگی با انگیزه پیشرفت افراد است و اینکه آیا بین سبکهای دلبستگی و انگیزه پیشرفت رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه تحقیق :

 بین سبکهای دلبستگی و انگیزه پیشرفت رابطه معنی داری وجود دارد.

متغیرهای تحقیق :

 متغیر مستقل : سبکهای دلبستگی

متغیر وابسته : انگیزه پیشرفت

ضرورت واهمیت تحقیق                                                                                                  6

اهداف تحقیق                                                                                                                 8

فرضیه های تحقیق                                                                                                           8

متغیرهای تحقیق                                                                                                              8

تعاریف نظری                                                                                                                 8

تعاریف عملیاتی                                                                                                             9

فصل دوم(پیشینه پژوهش)                                                                                          10

شخصیت ومفهوم آن                                                                                                       11

ضرورت مطالعه وشناخت شخصیت                                                                                               13

نظریه های شخصیت(شخصیت ورویكرد روانكاوی)                                                            14

نظریه تحلیلی یونگ                                                                                                        15

نظریه پویایی روانی –اجتماعی                                                                                          16

نظریه بودائیسم درباره شخصیت انسان                                                                                18

نظریه اسلام درباره شخصیت انسان                                                                                                20

الگوی شخصیت                                                                                                             21

پایداری شخصیت                                                                                                           22

تغییردرشخصیت                                                                                                             23

شخصیت سالم                                                                                                               24

ساختارشخصیت                                                                                                             26

همسانی شخصیت                                                                                                           29

تعریف سلامت روانی                                                                                                      30

تاریخچه سلامت روانی                                                                                                    30

كلیدسلامت روانی                                                                                                          32

چرابایددرموردسلامت روانی بدانیم؟                                                                                  32

اعتمادبه نفس،كلیدسلامت روانی                                                                                      33

نظریه های سلامت روانی                                                                                                 34

1-الگوی گوردون آلپورت                                                                                              34

2-الگوی كارل راجرز                                                                                                     35

3- الگوی كارل گوستاو یونگ                                                                                        35

4-الگوی ویكتورفرانكل                                                                                                  36

5- الگوی اریش فروم                                                                                                     36

6-الگوی آبراهام مزلو                                                                                                     37

7-الگوی فریتس پرلز                                                                                                      38

تحقیقات انجام شده درزمینه سلامت روان وویژگی های شخصیتی                                        38

فصل(روش تحقیق)                                                                                                     42

روش تحقیق                                                                                                                   43

جمعیت هدف                                                                                                                43

روش نمونه برداری وتعدادآنها                                                                                          43

ابزاراندازه گیری                                                                                                              43

روش جمع آوری داده ها                                                                                                 49

فصل چهارم(تجزیه وتحلیل آماری)                                                                                50

تجزیه وتحلیل آماری                                                                                                       51

جدول1-4نمرات ویژگی های شخصیت وسلامت روان دانش آموزان دخترمقطع سوم دبیرستان 53

جدول شماره 2-4محاسبه ضریب همبستگی از راه اعدادخام(دختران)                                    55

جدول 3-4 محاسبه ضریب همبستگی پیرسون نمره های سلامت روان ویژگیهای شخصیتی دانش آموزان دخترمقطع سوم دبیرستان        57

جدول 4-4 مرات ویژگی های شخصیت وسلامت روان دانش آموزان پسرمقطع سوم دبیرستان                                    60

جدول 6-4 محاسبه ضریب همبستگی پیرسون نمره های سلامت روان ویژگیهای شخصیتی دانش آموزانپسرمقطع سوم دبیرستان       62

جدول 7-4 محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی                                                      64

جدول8-4 محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی                                                     66

جدول9-4محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی                                                      68

چدول شماره 10-4 نمرات سلامت روان دانش آموزان دختر وپسرمقطع سوم دبیرستان                        69

جدول شماره 11-4 محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی                                        72

فصل پنجم (بحث ونتیجه گیری)                                                                                     73

 

بحث ونتیجه گیری                                                                                                          74

محدودیتهای تحقیق                                                                                                        76

پیشنهادات پژوهش                                                                                                          76

منابع ومآخذ                                                                                                                   77

پیوست الف- پرسشنامه تست شخصیتی فارسی NEO(كامل)                                                          79

پیوست ب- پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ)                                                                  99

 

 

چكیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطه ویژگی های شخصیتی وسلامت روان دربین دانش آموزانت مقطع دوم متوسطه انجام شد.نمونه موردمطالعه پژوهش حاضر 80 نفر(40دخترو40پسر)بودكه ازدانش آموزان مقطع متوسطه  به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند.ابزارمورداستفاده دراین تحقیق پرسشنامه شخصیتی نئووپرسشنامه سلامت روان بودكه پس ازجمع آوری اطلاعات فرضیه های چهارگانه تحقیق بااستفاده ازروش آماری ضریب همبستگی پیرسون وآزمون T موردآزمون قرارگرفت ونتیجه نشان دادكه بین ویژگی شخصیتی روان نژندی ،برونگرایی،دلپذیربودن وسلامت روان رابطه معناداری وجود ندارد.همچنین نتیجه تحقیق نشان دادكه بین سلامت روانی دختران وپسران تفاوت معناداری وجود ندارد.

 

فصل اول

كلیات پژوهش

 

مقدمه

شخصیت(Personality)شامل كل وجود فرداست و وضع عمومی بدن ،مهارتها،رغبت ها،امیدها،وضع ظاهر،احساسات وهیجانها،عادتها،هوش،خصوصیات اخلاقی،فعالیت ،معتقدات وافكار فردرادربرمی گیرد.شخصیت شامل آنچه فردامروزه هست وآنچه امیدواراست بشود    می باشد.پس هرصفتی كه فردرا ازافراددیگرمتمایزمی كندجنبه ای ازشخصیت اوراتشكیل     می دهدكه ممكن است این صفت ازصفتهای بدنی باشدمانند نیرو،چاقی،لاغری،زیبایی،زشتی،و….. یاذهنی مانندهوش،استعداد،نوع افكار وعقایدو…. یاهیجانی وعاطفی مانندترسویی وبی باكی،عصبانیت وآرام بودن ،ویااخلاقی مانندراستگویی ،دروغگویی ،سهل انگاری وهمچنین ممكن است این صفت ،موروثی باشدمانندقد،رنگ پوست،رنگ موی سر،یااكتسابی مانندگرایش هاومعتقدات دینی وسیاسی وبنابراین ،می توان گفت :شخصت هرفردكل خصایص بدنی،ذهنی وعاطفی و اجتماعی واخلاقی – اعم ازموروثی و اكتسابی – هستندكه او رابطور آشكار ازدیگران مشخص می كند.

شخصیت ایستا(static)نیست بلكه پویا(dynamic)یاپیوسته درحال تغییراست.وقتی ازشخصیت فردسخن می گوییم به یكتاوبی نظیربودن اوتوجه داریم زیرا دوفردهم شخصیت نمی توان یافت.درواقع،شخصیت فردهمان است كه باضمیر«من»یاكلمه«خود»(self) ازآن تعبیرمی كندومنظورشناخت شخصیت فرد،شناخت تركیب وسازمان رفتاراوبه صورت تمامی وكلّیت است(شعائری نژاد،1374).

روانپزشكان فردی راازنظر روانی سالم می دانندكه تعادل بین رفتارها وكنترل او درمواجه بامشكلات اجتماعی وجود داشته باشد.از این دیدگاه انسان ورفتارهای اودرمجموع یک سیستم درنظرگرفته می شود.كه براساس كیفیات تاثیروتأثر متقابل عمل می كنند.بااین دید سیستمیک ملاحظه می شودكه چگونه عوامل متنوع زیستی انسان برعوامل روانی اجتماعی اوتاثیرگذاشته وبالعكس ازآن اثرمی پذیرد. به عبارت دیگر دربهداشت وتعادل روانی انسان به تنهایی مطرح نیست بلكه آنچه موردبحث قرارمی گیرد پدیده هایی است كه دراطراف اووجود داردوبرجمع سیستم ونظام اوتاثیرمی گذارندوازآن متأثرمی شوند.پس ازدیدروانپزشكی سلامتی عبارت است ازتعادل درفعالیت های زیستی،روانی،واجتماعی افراد كه انسان ازاین تعادل سیستمیک وساختار های سالم خودبرای سركوب كردن وتحت كنترل درآوردن بیماری استفاده می كند.روانكاوان وطرفداران فرضیه های روانكاوی (روان تحلیلی)ازشخصیت ایده آل صحبت می كنندو«من[1]» رامیانجی بین خواسته های «نهاد[2]» وكنترل و مؤاخذه «فوق من[3]» می دانندوبهنجاری رامیانجیگری صحیح ومنطقی بین دوقدرت«نهاد»و«ابرمن»می دانند- روانكاوان به مراحل مختلف رشد روانی وعملكردصحیح وخالی ازتعارض الگو،استفاده ازمكانیسم های دفاعی سازنده درضربه ها وفشارهای شدید را دلیل برسلامت وتعادل روان می دانند.كارهای اریكسن[4] وهارتمن[5] نیزبه منظورتأیید این نظریه است(میلانی فر،1376).

 

بیان مسئله

ازدیرباز مفهوم شخصیت موردتوجه حكما ودانشمندان بوده است وبخصوص ارتباط آن باموضوعات اخلاقی ،رفتاری ،اجتماعی ازمباحث مهم واساسی به شمارمی رود.

درباره شخصیت و ویژگیهای آن نظریه ها ودیدگاه های بسیارمختلف وهمچنین تعاریف بسیاری برای آن ارائه شده است.

رایج ترین برداشت وتعریفی كه محققان وروان شناسان داشته اندعبارت است ازمجموعه ویژگیهای جسمانی ،روانی ،رفتاری كه هركدام را ازافراد دیگرمتمایزومنحصربه فردمی كند(كریمی ،1374).

یكی از ابتدایی ترین اموری كه درجهت رشد وتوسعه هرعملی انجام می پذیردطبقه بندی كردن آن است وشخصیت نیزازاین قاعده مستثنی نبوده است .روان شناسان طبقه بندی های مختلفی درمورد شخصیت داشته اند وبرای هرطبقه نیزویژگیها وخصوصیات خاصی درنظرگرفته اند وانواع مختلف شخصیت را ارائه داده اند.

تامین سلامتی افرادجامعه یكی ازمهمترین مسائل اساسی درهركشوری محسوب              می شودكه بایدآن راازدیدگاه سه بعدی جسمی ،روانی واجتماعی نگریست(شاملو،1372).

بعدروانی بهداشت دربسیاری ازكشورهای درحال توسعه بنابه دلایل مختلف موردتوجه كافی قرارنگرفته است.سازمان بهداشت (1993)معتقداست دركشورهای درحال توسعه حجم مشكلات رفتاری و روانی رو به فزونی است وبی توجهی به آن درابعادفردی وخانوادگی واجتماعی اثرات سوء وغیرقابل جبرانی به جای می گذارد(حسینی،1371).

درگذشته فرد درانجام وظیفه خودبا آهنگی یكنواخت اعمال تكراری وساعت هاكارمداوم درگیربود.امروزه هرفردفعالی با«شوك آینده»روبروست.این شوك درتمام سطوح قابل لمس است.براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت ،اختلالهای روانی،اختلالهای جدی وشایع هستندكه درسرتاسر دنیامشاهده می شودو دو پنجم ازتمامی ناتوانی ها به علت اختلالهای روانی،روانی اجتماعی وعصبی بود.واین مواردیک پنجم ازكل مراجعین به مركزبهداشت عمومی راتشكیل می دهند.(آزاد،1375).

اگرنیازهای زیستی و ورانی فردبه طورخود به خودارضاء می شدزندگی واقعاً آسان بود ولی چنان كه می دانیم موانع زیادی،خواه محیطی وخواه درونی وجود داردكه مخل ارضای نیازهاهستند.این موانع موجب فشارروانی درفرد می گردند(آزاد،1375).

آنچه مسلم است اول بایددرنظرگرفت كه زندگی آدمی ازبدوتولد تامرگ مجموعه مبارزات باطبیعت است منتهی درهرمرحله ای ودرهرموردی به نحو مخصوص انجام می گیرد.بشردرطول زندگی بارویدادهای زیادی برخوردمی كندكه باعث بروز برخی مسائل روانی وجسمی می گرددوبدین سبب است كه بهداشت روانی جامعه راتهدیدمی كندالبته هرچنداین عوامل چاشنی زندگی است ولی هیچ كس نمی تواندبدون آن زندگی كند.پس مسأله اصلی تحقیق حاضراین است كه آیابین ویژگیهای شخصیتی وسلامت روانی رابطه وجود دارد؟

 

ضرورت واهمیت تحقیق

      مسئله بهداشت روانی وتامین سلامت روانی انسانها،موضوعی مهم وحیاتی است،اماساده نیست .بزرگترین آفت این مسئله ساده انكارونگاه تك بعدی به آن است.تامین بهداشت روانی جامعه مانند هرموضوع فرهنگی،نیازبه نگرشی تعاملی واقداماتی چندجانبه ونظامندومنسجم دارد.

….انسانهای به ظاهرسالم امروز ،به راحتی ممكن است واردمرزناسلامتی شوند.بسیاری ازانسانها باكمك های مختصرراهنمایی ومشاوره ویاحمایت های مالی – اجتماعی وبهبود شرایط زندگی وبهره مندی ازشادابی فرهنگی ،می توانندسالم بمانندوسالم زندگی كنند(اصلانی،1382).

باتوجه به اینكه بسیاری ازرفتارهایی كه انجام می دهیم برگرفته ازشخصیت ماانسانها است وهمینطور تحقیقات زیادی كه روانشناسان درموردشخصیت و ویژگی های آن انجام داده اندبه این نتیجه رسیده اندكه شخصیت از زمان تولدتاخاتمه عمردرحال شكل گرفتن وتكامل است وهیچگاه نمی توان ازآن به عنوان حالتی ثابت وغیرقابل تغییرسخن گفت وهمین طور نقش محیط و وراثت رادرتكوین شخصیت مهم بیان كرده اند وهمین طورازعوامل محیطی نقش خانواده رایاداوری می كنیم كه درچگونگی تكوین شخصیت كودك اثرمهمی داردوبعدازخانواده ،مدرسه واجتماع هركدام نقش خاص خود را دارند.وتحقیقات زیادی رابطه بین ویژگیهای شخصیت وشخصیت سالم باسلامت روان بالارا نشان داده است كه دلیلی دیگربرای اثبات این رابطه است وازآنجا كه عمده شخصیت انسان دركانون خانواده ودرارتباط باپدرومادر شكل می گیرد.این تحقیق می تواندتلنگوری برپدرومادران وهمچنین كسانی كه درشكل گیری شخصیت كودكان نقش دارندباشدتامتوجه اهمیت وتاثیرشخصیت سالم برآینده وسلامت فرزندان باشدواین تحقیق همچنین می تواندمورداستفاده روان پزشكان وروانشناسان عمومی وروانشناسان شخصیت قراربگیردومهمترین فایده این تحقیق آن است كه بادریافت نتایج می توانیم درتعلیم وتربیت زمینه هایی رافراهم آورده تادانش آموزان دچارمشكل ومسائل عدیده نگردند.

 

اهداف تحقیق

ازاهداف مهم این پژوهش می توان به مواردزیراشاره كرد:

• تعیین رابطه ویژگیهای شخصیت وسلامت روان
• تعیین سلامت روان دردختران وپسران ومقایسه آن دربین دوجنس

فرضیه های تحقیق

• بین روانژندگرایی وسلامت روانی رابطه وجود دارد.
• بین برونگرایی وسلامت روانی رابطه وجود دارد.

فصل اول- مقدمه و طرح تحقیق……………………………………………………………………..

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………

بیان مساله …………………………………………………………………………………………………..

اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………………………………………

اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………….

– هدف كلی…………………………………………………………………………………………………..

– هدف جزئی……………………………………………………………………………………………….

فرضیه های تحقیق ……………………………………………………………………………………….

محدودیت های تحقیق ……………………………………………………………………………………

– محدودیت های قابل كنترل…………………………………………………………………………..

– محدودیت های غیر قابل كنترل ……………………………………………………………………

تعریف واژگان ……………………………………………………………………………………………..

فصل دوم- مبانی نظری و پیشینه‌تحقیق ……………………………………………………..

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………..

بهره وری ……………………………………………………………………………………………………

آمار ……………………………………………………………………………………………………………

– آمار اماكن و تاسیسات ورزشی ………………………………………………………………….

– زمان بهره برداری از اماكن و تاسیسات ورزشی …………………………………………

– آمار منابع انسانی ……………………………………………………………………………………..

پایه های علمی ……………………………………………………………………………………………..

– تحقیقات انجام شده در داخل كشور …………………………………………………………….

– تحقیقات خارج از كشور …………………………………………………………………………….

فصل سوم …………………………………………………………………………………………………..

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………

روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………..

جامعه آماری و نمونه آماری ………………………………………………………………………..

روش جمع آوری اطلاعات و وسیله جمع آوری ……………………………………………….

روش تجزیه تحلیل اطلاعات …………………………………………………………………………..

فصل چهارم ………………………………………………………………………………………………..

فصل پنجم …………………………………………………………………………………………………..

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………

یافته های تحقیق …………………………………………………………………………………………..

بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………

 

 

 

فصل اول

 

مقدمه:

به طور معمول زندگی انسان توام با حركت است اما با ظهور انقلاب صنعتی انجام دادن كارهایی را كه زمانی با دست انجام می‌شد ماشین‌ها به عهده گرفتند به نسبتی كه فعالیت بدنی مردم كاهش یافت، توانایی و زمینه‌ی حركت طبیعی نیز در آنها كم شد. بدیهی است كه زندگی ماشینی راحت‌تر بوده اما مشكلات جدی نیز به بار آورده است. بدون تلاش جسمی روزانه، بدن انسان دچار گرفتگی، ضعف عضلانی و یا انواع بیماریها می گردد. با توجه به اینكه فعالیت های اجباری روزانه ای كه اغلب مردم آن را انجام می دهند برای ثبات تندرستی و سلامتی كافی نیست و بیشتر نیازمند جبران این فقر حركتی به وسیله ورزش می باشند، برای شركت دادن افراد در ورزش نیازمند ایجاد احساس و باورهای مثبت نسبت به ورزش در وجود آنها هستیم تا ورزش به عنوان یک فعالیت مطلوب اجتماعی پذیرفته شود كه در این میان محیط و شرایط محیطی كه بخش عمده آن را تاسیسات و تجهیزات ورزشی تشكیل می‌دهند تاثیر گذار هستند. [1]

ورزش هر جامعه بیانگر بخشی از زیر بنای فرهنگی و اجتماعی هر ملت است. دانشجویان دانشگاهی بخش فهیم و بنیادی هر جامعه هستند و در ورزش نیز فعال‌ترین قشر محسوب می شوند. چشم انداز ورزش دانشجویی از دامنه و كیفیت تدارك ورزشی آن با سرمایه گذاری از طریق فراهم كردن فرصت‌های جدید توسعه می‌یابد. این امر بیانگر فرصت ها و چالش های بزرگ موسسات آموزشی در رسیدن به این دور نما و تحت كنترل در آوردن گستره پتانسیل ورزشی به عنوان ابزاری برای توسعه سلامتی، رضایت فردی، گنجایش اجتماعی و مشاركت است. از بین عوامل متعددی كه ورزش دانشگاه ها و مراكز آموزش عالی را از سایر بخش ها متمایز می كند رقابت ورزشی بنی دانشكده ها و دانشگاه ها می باشد كه از برجستگی خاصی برخوردار است.

فعالیت ورزشی هر دانشجوی دانشگاه به طور گسترده ای درگیر رقابت ورزشی بین دانشكده ای و دانشگاهی است و تعداد زیادی از پرسنل اداری، مربیان و اعضای هیئت علمی نیز به نحوی به آن می پردازند و بودجه های زیادی هم مصرف می‌شود. [2]

هدف این تحقیق تعیین میزان رضایت دانشجویان تربیت بدنی از امكانات علمی، عملی و منابع انسانی دانشگاه تبریز است. این پژوهش از نوع توصیفی است و جامعه‌ی آماری این پژوهش را دانشجویان گروه تربیت بدنی تشكیل می دهند.

 

 

بیان مسئله:

امروزه مقوله‌ی تربیت بدنی و ورزشی به عنوان بخش عملی تعلیم و تربیت در نظام اسلامی از اهمیت ویژه ای برخوردار است كه دستیابی به هدف های آن صرفاً از طریق برنامه ریزی صحیح و اصولی می تواند محقق گردد. در این راستا تغییرات شگرف و سریعی كه در دنیای تكنولوژی صورت می گیرد، كاربرد روش‌های آموزشی پیشرفته و پیچیده را اجتناب ناپذیر می سازد. از این رو رسالت مراكز آموزش تربیت بدنی و علوم ورزشی نسبت به گذشته سنگین‌تر و پیچیده‌تر شده است به طوری كه تحقق هدف های آموزشی در هر جامعه ای به وجود استادان و مربیان ماهر و متخصص بستگی تام دارد. از طرفی برنامه های تربیت بدنی و علوم ورزشی دارای هدف های مشخص و معینی هستند. درك آنها زمانی می تواند در دانشجویان اثرات شایسته و موثری بر جای بگذارد كه مربیان و استادان خود، با این هدف آشنا بوده و در كاربرد آن شیوه‌ی درستی را انتخاب كرده باشند. در واقع آگاهی و نحوه‌ی تدریس مربیان و استادان می تواند انگیزه و شوق لازم را در دانشجویان ایجاد نموده و آنانرا به تحریک بیشتر و اشتیاق افزون‌تر نسبت به مسائل علمی و عملی در امر ورزش سوق دهد.

نظر به اینكه رشته های تربیت بدنی با دروس عملی و نظری سر و كار دارد، و به ویژه بخش عملی آن زمانی نمود بهتری پیدا می كند كه امكانات و تجهیزات لازم و كافی در حد رفع نیازهای آموزشی و پژوهشی دانشجویان در اختیار باشد. از این رو محققان اهمیت برخورداری از تاسیسات و امكانات ورزشی مطلوب برای دانشگاه‌ها را در حفظ سلامتی و پیشگیری از بروز آسیب‌ها و عملكرد بهتر ورزشكاران را در فعالیت‌های ورزشی مورد تاكید قرار داده‌اند. [3]

تجهیزات ورزشی یكی از ملزومات اصلی برای ورزش است و بدون وجود وسایل و محیط مناسب ورزشی نمی توان به نتیجه‌ی مطلوب در ورزش دست یافت. تحقیقات نشان می دهد كه برآورده شدن نیازها، رضایت خاطر فرد را به وجود می‌آورد و این احساس رضایت منجر به تحریک فرد برای تلاش بیشتر و كارآیی مطلوب‌تر می‌شود. اگر انتظارات فرد از حرفه اش برآورده نشود و به هدفی كه از انتخاب حرفه‌ی خود داشته است برسد در او ایجاد رضایت شده و خود را موفق احساس می‌كند. [4]

بدیهی است دانشجویان زمانی با تحصیل در رشته ی تربیت بدنی احساس رضایت خواهند نمود كه توقعات و انتظارات آنان با تحصیل در این رشته برآورده شود و آموزش این رشته بتواند زمینه‌ی رشد و بروز استعدادهای نهفته‌ی آنان را فراهم آورد. [3]

تحقیق حاضر با عنوان «بررسی رضایت مندی دانشجویان تربیت بدنی دانشگاه تبریز از امكانات علمی و عملی و منابع انسانی» بر آن است تا با توصیف امكانات و تجهیزات علمی و عملی دانشگاه و نحوه توزیع آنها، نقاط قوت و ضعف این امكانات و نیروی انسانی خدمت كننده، به بررسی میزان رضایت تحصیلی و انگیزش دانشجویان بپردازد.

 

اهمیت و ضرورت تحقیق:

امروزه پدیده ورزش به عنوان یک ضرورت انكار ناپذیر و نیاز اساسی و زیر بنای همه‌ی جوامع به طور چشمگیری مورد توجه قرار گرفته است. از آثار مثبت این پدیده تامین سلامت و بهداشت جسمانی و روانی، كاهش هزینه‌های درمانی، افزایش انگیزه و رضایت مندی تمام افراد یک جامعه است. [5]

تسهیلات و امكانات ورزشی به طور روز افزون در حال گسترش است. محیط ورزشی مناسب یكی از عوامل موثر در ارتقای كیفی اجرایی ورزش به شمار می‌رود. فقدان و كمبود امكانات و تسهیلات ورزشی مناسب و مربیان مجرب از جمله عواملی است كه موجب كندی پیشرفت و نارضایتی ورزشكاران می‌شود. [6]

نقش نیروی انسانی در پیشبرد امور جامعه دارای اهمیتی والاست و موثرترین ركن در تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محسوب می شود. پیشرفت‌های اجتماعی و اقتصادی نیز تجهیز نیروی انسانی متعهد، متخصص، ماهر و افزایش مهارت‌های مداوم او را اجتناب ناپذیر می كند. [7]

رضایتمندی افراد از حرفه‌شان نسبت مستقیمی با بهره وری دارد و در این رابطه نیروی انسانی فعال نقش عظیم و ارزشمندی دارد. رضایت مندی باعث می شود فرد نسبت به آن حرفه متعهد شده، سلامت فیزیكی و ذهنی فرد تضمین شده و روحیه فرد افزایش یابد، از زندگی راضی باشد و مهارت‌های جدید شغلی را به سرعت آموزش ببیند.

وجود انگیزش برای ادامه فعالیت لازم و ضروری است و اگر فرد به حرفه خود علاقه‌مند نباشد ادامه حرفه برایش ملالت آور خواهد بود، ولی برآورده شدن نیازها از طریق حرفه احساس رضایت ایجاد می كند. بسته به اهمیت و شدت وجوتد نیاز و میزان ارضاء آن توسط حرفه احساس رضایت نیز در فرد بیشتر می شود. [7]

ایجاد رضایت در دانشجویان معمولاً از سرعت مناسبی برخوردار نخواهد بود اما قطعاً با شتاب قابل قبولی از بین می رود. ممكن است همه‌ی شرایط برای بالا نگه داشتن رضایتمندی دانشجو در حدی فوق العاده باشد. اما صرفاً با یک عملكرد نامناسب از طرف كاركنان، مربیان و یا اساتید و همچنین با كمبود امكانات و نامناسب بودن فضاهای ورزشی و استمرار آن، امكان تاثیر این شرایط مناسب به صورت كاملاً محسوسی به مرور زمان به سمت صفر میل می كند. [8]

با توجه به موارد فوق در این تحقیق سعی بر این داریم كه با بررسی تاثیر فضاها و تاسیسات ورزشی و تعداد كارشناسان و عملكرد آنها در گرایش افراد به ورزش و رضایت آنها كوشش بیشتری داشته باشیم.

 

اهداف تحقیق:

هدف كلی:

تعیین میزان رضایتمندی دانشجویان تربیت بدنی دانشگاه تبریز از امكانات علمی، عملی و منابع انسانی.

اهداف جزئی:

1. تعیین تعداد فضاهای روباز
2. تعیین تعداد فضاهای سرپوشیده
3. تعیین تعداد فضاهای چند منظوره
4. تعیین تعداد فضاهای تك منظوره
5. تعیین تعداد اساتید، مربیان و كاركنان خانم در بخش ورزشی
6. تعیین تعداد اساتید، مربیان و كاركنان آقا در بخش ورزشی
7. تعیین ساعات بهره برداری از فضاهای ورزشی برای دانشجویان دختر
8. تعیین ساعات بهره برداری از فضاهای ورزشی برای دانشجویان پسر
9. تعیین امكانات علمی و آزمایشگاهی

 

فرضیه های تحقیق:

– دانشجویان از امكانات علمی و عملی رضایت دارند.

– دانشجویان از عملكرد اساتید تئوری و عملی و كاركنان رضایت دارند.

 

موضوع تحقیق:

بررسی میزان عزت نفس بین زنان متأهل و مجرد.

 

فایده، اهمیت، هدف تحقیق:

یكی از زیر بنایی ترین و مهمترین عوامل مؤثر در سلامتی روان ، عزت نفس می باشد. چنین به نظر می رسد كه بحث پیرامون این موضوع ،یک ضرورت اساسی ، به منظور ارتقاء سطح بهداشت روانی در جامعه می باشد .

نیاز اصلی و اساسی ما در زندگی داشتن احساس خوب در مورد خودمان است ، ما نیاز داریم كه خود را از نظر جسمی ، فكری و احساسی و عاطفی انسان خوب و با ارزش بدانیم. چنین احساسی ، نیاز قطعی و اساسی است كه بدون دادن اعتبار و ارزش لازم به خودمان هرگز قادر نخواهیم بود تا از احساس آرامش و آسایش درون برخوردار شویم.( نینوایی ،1375،ص 14ـ13)

زنان در جامعه از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند . نیمی از جمعیت را زنان تشكیل می دهند . این قشر از حساسیت خاصی برخوردار است كه اگر به نیاز آنها توجه كافی مبذول نشود، مسلماً خسارت های زیانباری چه از لحاظ اقتصادی ـ اجتماعی به جامعه وارد خواهد آمد .

پس با توجه به اهمیت موضوع عزت نفس و قشر وسیعی از زنان كه در جامعه زندگی می كنند برآن شدیم تا به بررسی عزت نفس در بین زنان بپردازیم . از طرفی یكی دیگر از مسائلی كه در زندگی زنان مورد توجه قرار گرفت مسأله ازدواج است تصمیم گرفته شد كه به بررسی عزت نفس در بین زنان متأهل و مجرد پرداخته شود تا مشخص گردد آیا بین زنان متأهل و مجرد از لحاظ عزت نفس تفاوتی وجود دارد یا خیر؟ اگر تفاوتی مشاهده می شود در پی علل باشیم تا پس از شناخت عامل در پی رفع آن برآییم .

فایده دیگر این تحقیق این است كه به بالا بردن شعور فرهنگی ایرانیان كمك كنیم تا به نقش اساسی زن در جامعه پی برده شود و به این ترتیب قسمتی از مشكلاتی كه سبب آن زنان هستند در جامعه رفع شود .

 

فرضیه های تحقیق :

در این تحقیق برای رهنمود بخشیدن به فرایند پژوهش فرضیه های ذیل عنوان می گردند :

فرض صفر

بین میزان عزت نفس و متغیر ازدواج در بین زنان ارتباط معنی داری وجود ندارد.

فرض خلاف

بین میزان عزت نفس و متغیر ازدواج در بین زنان ارتباط معنی داری وجود دارد .

تعریف عملیاتی :

1ـ عزت نفس طبق تعریف فرهنگنامه ای : ارجمندی خود ، گرامی داشتن خود ، عزیز دانستن خود ( عمید، 1363 ، ص 863 )

2ـ عزت نفس تصورات ، نگرشها ، ارزیابی هایی كه شخص به طور مدام درباره خود انجام می دهد ( كوپر اسمیت ، 1967 )

 

الف) مفاهیم نظری تحقیق :

عزت نفس یا خود ارزیابی ، اثرات برجسته ای در جریان فكری ، تمایلات ، ارزشها و هدفهای شخص دارد و كلید فهم رفتار اوست . به منظور شناخت كیفیات روانی انسان و پی بردن به روحیات او باید به طبیعت و میزان عزت نفس و معیارهای قضاوت وی درباره «خویشتن» آگاهی یافت . یكی از الگوهای ساختاری عزت نفس «مفهوم خود» است كه به توضیح آن می پردازیم .

 

 

مفهوم خود

انسان در فرایند جامعه پذیری می آموزد كه « خود» را به عنوان موجودی مستقل و جدا از دیگران باز شناسد . خود دارای هویت مشخصی است كه دیگران در برابر او واكنش نشان می دهند. نوزاد انسان در بدو تولد مفهومی از خود ندارد و آگاهی از هستی خویش را در فرایند اجتماعی شدن می یابد .

خود شامل تمام افكار، ادراكات و ارزشهایی است كه من« آنچه هستم» و « آنچه می توانم انجام دهم» را شامل می شود. این خود ادراك شده به نوبه خود هم بر ادراك فرد از جهان و هم بر رفتار او تأثیر می گذارد .

سه جنبه كه جیمز[1] برای خود قائل می شود عبارتست از :

الف ـ جنبه مادی (مثل آب و )

ب ـ جنبه روانی( حالات هوشیاری، نگرشها و )

ج ـ جنبه اجتماعی ( تشخیص و شناسایی دیگران از من)

 

ابعاد عزت نفس

1ـ تنفر از خود

كسانی كه برای خود عزت نفس اندك قائلند، به حقارت خود معتقدند و دوست داشتنی نیستند. آنها از خود انتظارات غیر منطقی دارند ، همیشه به شدت از خود انتقاد می كنند ، از موقعیتهای اجتماعی هراسناكند ، انتظار شكست می كشند و می خواهند همیشه در حاشیه باشند .

 

2ـ شك و تردید درباره خود

افراد دارای عزت نفس متوسط از ویژگیهای چندی برخوردارند. آنها به خود شك می كنند ، خوشبین بوده و انتقاد كمتری را می پذیرند، مایلند خود را با دیگران تطبیق دهند ، آنها برای برطرف كردن تردید خود جویای شناخت و تأیید بیرونی هستند . مسأله اصلی این افراد عدم اطمینان است . آنها در واقع بازیگر نقشی هستند كه دیگران را خوشحال می كند نه خود را .

 

3ـ تأیید خود

كسانی كه برای خود عزت نفس زیادی قایلند ، اساساً به خود اعتماد دارند . چنین حالتی آنها را علاقمند می سازد كه با تمام وجود به استقبال مسایلی بروند و ابراز وجود كنند . این امر به آنها شجاعت می دهد تا در مقابل تهدیدها ایستادگی نمایند. چنین افرادی گوشه گیر نبوده ، انتقاد را می پذیرند، ناكامیها را تحمل می كنند . شكست آنها را از پا در نمی آورد و از نظر جسمی سالمند . با وجودی كه از نقاط ضعف و قدرت خود آگاه هستند ، از خود انتقاد نكرده ایراد نمی گیرند .( ستوده ، 1376، ص 272،271)

ز) میزان فرهنگ خانواده در گرایش به اعتیاد تأثیر مستقیم دارد.

نتایج تحقیق با توجه به یافته ها در آخر ارائه شده است.

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                      صفحه

فصل اول :

• مقدمه……………………………………………………………………………………………… 8
• بیان مسئله……………………………………………………………………………………… 10
• اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش…………………………………………………… 11
• اهداف پژوهش………………………………………………………………………………… 13
• پرسش یا فرضیه های پژوهش ………………………………………………………… 13
• تعاریف نظری و عملیاتی ………………………………………………………………….. 15
• معرفی متغیرهای مستقل و وابسته…………………………………………………….. 19

فصل دوم : بررسی پیشینة پژوهش

• تاریخچة اعتیاد………………………………………………………………………………… 21
• بررسی نظریه ها و مفاهیم مربوط به موضوع پژوهش………………………… 24
• بررسی پژوهشهای انجام شده در داخل و خارج از کشور…………………… 45
• نقد و بررسی پژوهشهای انجام شده…………………………………………………. 47

فصل سوم : متودولوژی

• جامعه آماری………………………………………………………………………………….. 57
• نمونه آماری و روش نمونه گیری……………………………………………………… 58
• روش محاسبه حجم نمونه………………………………………………………………… 58

فصل چهارم : یافته های پژوهش

• بررسی و توصیف و تحلیل داده ها……………………………………………………. 60

الف) توصیف داده ها با بهره گرفتن از جداول و داده ها………………………………… 61

ب) تحلیل داده ها (تحلیل بر اساس داده های آماری)………………………………… 69

ج) سایر یافته های پژوهش…………………………………………………………………….. 69

فصل پنجم : نتیجه گیری

• تجزیه و تحلیل نتایج پژوهش به ترتیب ارائه داده ها…………………………….. 82
• محدودیتهای پژوهش ……………………………………………………….. 83
• پیشنهادات کاربردی از نتایج بدست آمده وپیشنهاد برای مراحل بعدی…. 83

فصل ششم : ضمائم ، منابع و مأخذ

ضمائم………………………………………………………………………………………………………. 89

منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………… 92

 

فصل اول

 

مقدمه

اعتیاد عبارت است از حالتی که استعمال متوالی یا متناوب مادة مخدر در فرد ایجاد می کند. با استعمال مواد مخدر تحریک پذیری سلولهای عصبی در دستگاه عصبی افزایش می یابد، در نتیجه داروی بیشتری لازم است تا او را به حالت تعادل برگرداند.

اعتیاد همراه با بی دردی مزمن است که سبب افت تمامی فعالیتها می شود. افراد معتاد افرادی هستند، ناتوان، کم تجربه، لذت طلب و در اکثر این افراد شروع به اعتیاد برای برطرف کردن یک حالت روانی یا بیماری روانی است که شایعترین آن افسردگی می باشد که در همة گروه های سنی و اجتماعی دیده می شود.

اعتیاد خطر بزرگی برای ارزشهای اسلامی جامعه محسوب می شود. دروغ گفتن، دزدی کردن، خیانت و حتی پشت پا زدن به ناموس، همه از عوارض اعتیاد است به این دلیل باید روی برنامه های اخلاقی کار شود.

در زمینة فکری و فلسفة زندگی، معتادان بی اعتنا  به زندگی، بدبین، منفی باف، بی هدف، بی بند و بار، بی هیجان و بی توجه به ارزشهای حاکم بر جامعه هستند. فرد معتاد در اولین تجربه ها حالتهایی پیدا می کند که تا به حال احساس نکرده و این حالت است که فرد را به طرف اعتیاد می کشاند.

با توجه به مواردی که ذکر شده مصرف بیش از حد مواد مخدر یکی از بزرگترین مشکلات قرن حاضر است، به طوری که تقریباً تمام کشورهای جهان سعی دارند برنامه هایی برای پیشگیری از اعتیاد و درمان معتادان به اجرا گذارند، ولی اغلب این برنامه ها کمتر مؤثر واقع می شود، چرا که سوداگران و سودجویان با صرف هزینه های گزاف، گاهی تا چند برابر بودجة دولتها برای طرح برنامه؛، بازار خود را رونق می بخشند. سوداگران مرگ از ناآگاهی و مشکلات گوناگون جوانان برای گسترش و رونق بازارهای خود سوء استفاده می کنند و به راه های مختلف قربانیان بیشتری را در دام مخوف خویش گرفتار می سازند.

 

بیان مسئله

مسائل زیادی است که باعث بروز اعتیاد می شود از جمله :

• آیا عوامل اجتماعی همچون بیکاری در جامعه آزادی بیش از حد جوانان نقشی در بروز این پدیده دارد؟
• آیا ناسازگاری با محیط زندگی اثری در بروز پدیده اعتیاد دارد یا نه؟
• آیا عوامل عاطفی همچون کم توجهی در دوران کودکی و نوجوانی در درون خانواده و همسالان اثری در بروز پدیده اعتیاد دارد یا نه؟
• آیا به همین سادگی که سیگار در اختیار جوانان قرار می گیرد می تواند اولین ماده ای باشد که زمینة گرایش آنها را به طرف اعتیاد فراهم
• 
•  سازد؟
• آیا استفاده از مواد مخدر به عنوان وسیله ای برای رهایی از سختیهای زندگی اثری در معتاد شدن جوانان دارد؟

 

اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش

اعتیاد به مواد مخدر تقریباً پدیده نوظهوری است که از عمر آن شاید بیش از 150 سال نمی گذرد. البته مصرف ماده مخدر و حتی خوگری و نیز استعمال تفننی بدان، تاریخی طولانی دارد. لیکن از قرن نوزدهم به بعد است که به سبب تأثیر فراوان بر جنبه های متفاوت زندگی اجتماعی انسانها، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.

تحقیقات تاریخی و مردم شناختی نشان داده است که استفاده از مواد مخدر در گذشته صرفاً به بزرگسالان محدودبود و نوجوانان و جوانان به آن روی نمی آوردند. مصرف مواد مخدر به طور پراکنده در مراسم اعتقادی و مذهبی منحصراً توسط گروه های خاصی در شرایط معینی صورت می گرفت. اما بعدها هنگامی که مرفین، هروئین و کوکائین به بازار آمد، مواردی از اعتیاد جوانان نیز مشاهده شد. در دهة 1960 تعداد معتادان به این پدیده آنقدر اندک بود که توجه اجتماعی را در مقایسه وسیع به خود جلب نمی کرد، اما در اوایل دهة 1970 استفاده از مواد مخدر ناگهان در میان جوانان و نوجوانان شایع شد و به صورت مسأله ای جهانی در آمد و ابعاد همه گیر آن به صورت یک موج از قاره ای به قارة دیگر گسترش یافت و در دنیای هیپیگری ماری جوانا[1] برای تفریح اشتراکی و گروهی شد و همراه با موسیقی و عشق به عنوان سه رکن اساسی فرهنگ هیپی ها متجلی گردید. [2]  مشکل این آفت ویرانگر در دهه مذکور به چند کشور صنعتی ثروتمند جهان محدود می شد، اما اینک به یک معضل جهانی تبدیل شده و آثار تخریبی آن بیشتر متوجه کشورهای توسعه نیافته شده است که اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش احساس می شود.

 

اهداف پژوهش

هدفهای اصلی

• شناسایی علل اجتماعی که در اعتیاد به مواد مخدر مؤثر هستند.
• شناسایی علل عاطفی که موج اعتیاد به مواد مخدر شده اند.
• شناخت عوامل تحصیلی که منجر به اعتیاد شده اند.

هدفهای فرعی

• تعیین رابطه بین وضعیت اقتصادی و اعتیاد به مواد مخدر
• تعیین رابطه بین میزان تحصیلات و اعتیاد به مواد مخدر
• تعیین رابطه بین سن جنسیت و اعتیاد به مواد مخدر
• شناخت مواد مخدری که بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.

پرسش فرضیه های پژوهش :

پرسشهای پژوهش

• آیا کنترل خانواده بر اعتیاد جوانان مؤثر است؟
• آیا وضعیت اقتصادی در اعتیاد جوانان تأثیر گذار است؟
• آیا مذهب در اعتیاد تأثیرگذار است؟
• آیا میزان تحصیلات در اعتیاد به مواد مخدر مؤثر است؟
• آیا پرخاشگری در کودکی بر اعتیاد در جوانی مؤثر است؟

 

فرضیه های پژوهش

• میزان تأثیر کنترل خانواده بر بروز اعتیاد
• میزان تأثیر وضعیت اقتصادی بر بروز اعتیاد
• میزان تأثیر مذهب بر بروز اعتیاد
• میزان تأثیر تحصیلات بر بروز اعتیاد
• میزان تأثیر پرخاشگری بر بروز اعتیاد

 

تعاریف نظری و عملیاتی

خانه مكانی است كه شخصیت اولیه انسان در آنجا شكل گرفته و سنتها و الگوها، قوانین و همین طور ضوابط آن، در كودك اثر داشته و برای او می تواند مثبت یا منفی باشد. زمانی بیشتر می توان به اهمیت خانواده واقف شد كه فردی عاری از خانواده بشود و به خاطر مسائلی همچون طلاق، مرگ، و … از خانواده جدا شود. خانواده می تواند عامل سازندگی یا ویرانی و نابودی اعضا خود مخصوصاً كودكان شود، خانواده می تواند سلامت و شرافت و یا انحرافات و اختلال در فرد ایجاد كند. خانواده همچنین در تذهیب اخلاق، حفظ سلامت جسمی و روانی و تربیت افراد تشكیل دهندة خود مؤثر است، در صورت موجود بودن كانون گرم خانوادگی همراه با سلامت و تربیت صحیح، می تواند عامل پیشرفت و تكامل هر یک از اعضای خود باشد.

بطور كلی می توان اینگونه بیان كرد كه خانواده جایی است كه تعلیم و تربیت همه جانبة كودك در آنجا صورت می گیرد. كودك طی تماسهای روزانه خود با اعضای خانواده با دنیای اطراف خویش آشنایی حاصل می كند و در معرض تجربیات جدید و فراگیری قانونمندی و اصول زندگی می باشد. اكثر متخصصین امور تربیتی، به نقش اساسی والدین در شكل گیری شخصـــیت كودك تأكید ورزیده و خانواده را به عنوان هستة اجتماعی معرفی می كنند. (نجاتی، 1371)

یكی از مهمترین مشكلاتی كه معمولاً نظامهای آموزش و پرورش جهان، با آن روبرو می باشند و به عنوان عمده ترین معضل نظام آموزش محسوب می گردد افت تحصیلی است كه هر سال بگونه های مختلف مقدار قابل توجهی از منابع انسانی و اقتصادی جامعه را تلف نموده و موجب آثار زیانبار و جبران ناپذیری در حیات فردی و خانوادگی افراد مردود برجای گذارده و نابسامانی های اجتماعی فراوانی نیز به وجود آورده و كارایی و باروری نظامها را با نقصان روبرو می سازد.

با توجه به مهم بودن این مسئله خاص و عام هر یک به دلایلی چند به این مسئله توجه داشته و غالباً از بهای سنگین این ضایعه و یا اتلاف منابع عظیم مالی و انسانی صحبت می كنند و در این میان مجامع علمی و فرهنگی بخصوص دست اندركاران تعلیم و تربیت با تحقیقات و پژوهشهای پر دامنه خود سعی در كاهش انواع افت تحصیلی دارند كه علاوه بر جلوگیری از خسارتهای اقتصادی و مالی باعث تخفیف مشكلات روانی و اجتماعی در سطح خانواده ها و جامعه می گردد و گاهی انتقال میراث فرهنگی جامعه، پرورش استعدادهای دانش‌آموزان و آماده سازی آنان برای شركت فعال در جامعه را سبب می شوند.

امروزه در كشور ما نیز این پدیده به میزان چشمگیری رقم بالایی را به خود اختصاص داده و موجب تلف شدن استعدادهای بالقوه انسانی و توان مالی خانواده‌ها و جامعه می گردد كه شناخت انواع و ابعاد این افت، و تحلیل این مسئله و تجسس در علل بوجود آورندة آن و راه های مقابله با آن یكی از مهم ترین موضوع‌های پژوهشی و تحقیقی نظامهای آموزش و پرورش است. بسیاری از افراد ناتوانی دانش آموز در یادگیری مواد درسی را افت تحصیلی می دانند به نظر می رسد كه این تصور درست نباشد چرا كه ناتوانی كودك در فراگیری دروس ممكن است از نقصان ذهنی و محدودیتهای آن ناشی شود درحالیكه افت تحصیلی به معنای نزول از سطح بالاتر به سطح پایین تر در تحصیل و آموزش است.

به منظور تمایز بین این قبیل ناتوانیها و افت تحصیلی ارائه تعریفی از افت تحصیلی لازم و ضروری است. «افت تحصیلی به كاهش عملكرد تحصیلی دانش آموز از سطحی رضایت بخش به سطحی نامطلوب گفته می‌شود» توجه به تعریف فوق نشان می دهد كه مقایسه دو بخش عملكرد تحصیل قبلی و فعلی دانش آموز بهترین شاخص از افت تحصیلی است. (لیامی، نجاریان، مكوندی 1373)

از آنجا كه افت تحصیلی علاوه بر نظام آموزش (هدفها و برنامه های آموزش، مواد درسی، برنامة درسی، وضعیت و نقش معلمان و مدیریت آموزش، روش های تدریس …) با فرهنگ و نظام اجتماعی، ساختار سیاسی و نظام خانوادگی هر كشور رابطه تنگاتنگی دارد، محقق را بر آن می دارد تا در تحقیق و پژوهش خود ارزیابی های دقیقی از عوامل خانوادگی مؤثر بر تكرار پایة دانش‌آموزان مقطع راهنمایی داشته باشد.

 

 

بیان مسئله

افت تحصیلی را به دو صورت كمی و كیفی طبقه بندی می كنند. افت كمی به صورت نسبت دانش‌آموزانی كه نمی توانند یک دورة آموزشی را بر اساس هدفهای آموزشی آن دوره بگذرانند به كل دانش‌آموزانی كه وارد دورة آموزشی مذكور می شوند تعریف می‌شود. و افت كیفی منظور درصد معینی از دانش‌آموزان هستند كه از عهدة گذراندن امتحانهای رسمی برمی آیند اما مهارتها و توانائیهای لازم را آنچنان كه در هدفهای آموزشی و پرورشی پیش بینی شده است، به دست نمی آورند. (شریفی، 1369)

در این تحقیق نیز به مسئله تكرار پایة تحصیلی یا مردودی كه فقط جنبة كمی بازدهی نظام آموزش و پرورش كه در چارچوب نمرات درس دانش‌آموزان است می پردازیم تا با بررسی آماری درصد دانش‌آموزان مردود به نتایجی مثمر ثمر رسیده و آن را مورد استفاده قرار دهیم.

در تعریف مردودی یا تكرار پایه تحصیلی می توان گفت كه «تكرار یک كلاس برای دانش آموزی كه در خلال یک سال تحصیلی در همان كلاس و پایه كه در سال قبل به سر می برده به تحصیل ادامه می دهد و همان كاری را انجام می دهد كه در سال گذشته نیز انجام داده است» (امین فر، 1365)

ضرورت پژوهش

امروزه یكی از مشكلات عمده نظام آموزشی كشور ما پدیدة مردود شدن دانش‌آموزان است كه علاوه بر خسارات اقتصادی كه رقم قابل توجهی را به خود اختصاص می دهد و با توجه به تأثیرات فراوان مردود شدن در حیطه فردی و اجتماعی می توان برخی از علل این پدیده را شناسایی كرده و به دنبال آن با ارائه راه كارهای مناسب با این معضل فردی، اجتماعی مقابله كرد و موجب جلوگیری از هدر رفتن نیروی بالقوه انسانی و مالی گردید.

چاره اندیشی در این زمینه:

• موجب جلوگیری از هدر رفتن نتایج مادی و معنوی و نجات انسانهایی است كه پس از شكست تحصیلی زمینه مساعدی برای بزهكاریهای
• 
•  اجتماعی دارند.
• جلوگیری از این امر با كاهش تعداد مردودین باعث خواهد شد كه نظام آموزشی بتواند امكانات تحصیلی در اختیار افرادی كه این مردودین جای آنها را اشغال كرده اند قرار دهد.
• از تراكم كلاسها كاسته شود و كیفیت آموزشی بهبود یابد.
• منابع را در اختیار بهبود برنامه های تربیت معلم و مواد آموزشی، كمك آموزشی و غیره قرار دهد كه ضعف و كمبود آنها عامل اصلی افت تحصیلی و مردودی به شمار می آید.

 

سئوالهای1 پژوهش

پژوهش حاضر به دنبال پاسخ برای پرسشهای مطروحة زیر است.

• آیا بین میزان تحصیلات والدین و مردود شدن فرزندان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین میزان درآمد والدین و مردود شدن فرزندان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین عدم روابط صمیمی والدین با فرزندان و مردود شدن آنان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین جداییهای والدین (فوت، طلاق) و مردود شدن فرزندان آنان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین علاقه و انتظار كمتر والدین به تحصیل فرزندان و مردود شدن آنان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین عدم روابط والدین دانش آموز با معلم دانش آموز و مردود شدن فرزندان آنان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین مهاجرت و جابه‌جایی خانواده و مردود شدن فرزندان آنان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین عدم وجود منابع و مواد خواندنی در خانه (كتاب، روزنامه، مجله) و مردود شدن فرزندان رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین عدم آموزشهای درسی و غیر كلاسی (مثل معلم خصوصی و كلاس تقویتی و متفرقه و كمك خانواده) و مردود شدن رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین تعداد فرزندان خانواده و مردود شدن رابطه ای وجود دارد؟
• آیا بین ترتیب تولد فرزندان و مردود شدن رابطه ای وجود دارد؟

فرضیه های1 پژوهش

فرهنگ وبستر2 فرضیه را چنین تعریف می كند: «فرضیه عبارت است از حالت یا اصلی كه اغلب بی آنكه اعتقادی نسبت به آن موجود باشد، پذیرفته می‌شود تا بتوان از آن نتایج منطقی استخراج كرد، و بدین ترتیب مطابقت آن را با واقعیتهائی كه نزد ما معلوم است یا می توان آنها را معلوم ساخت آزمود.» 0(هومن 1380)

فرضیه های پژوهش به شرح زیر می باشد:

• میزان تحصیلات والدین دانش‌آموزان مردود كمتر از تحصیلات والدین دانش‌آموزان عادی است.
• میزان درآمد والدین دانش‌آموزان مردود كمتر از درآمد والدین دانش‌آموزان عادی است.
• روابط صمیمی والدین با دانش‌آموزان مردود كمتر از روابط صمیمی والدین با دانش‌آموزان عادی است.
• میزان جدایی (فوت، طلاق) والدین دانش‌آموزان مردود بیشتر از والدین دانش‌آموزان عادی است.
• میزان علاقه و انتظار تحصیل والدین دانش‌آموزان مردود كمتر از والدین دانش‌آموزان عادی است.
• میزان روابط والدین با معلم دانش‌آموزان مردود كمتر از روابط والدین با معلم دانش‌آموزان عادی است.
• میزان مهاجرت و جابه جایی والدین دانش‌آموزان مردود بیشتر از والدین دانش‌آموزان عادی است.
• میزان وجود منابع و مواد خواندنی در خانه (كتاب، روزنامه، مجله) دانش‌آموزان مردود كمتر از منابع موجود در خانه دانش‌آموزان عادی است.
• میزان آموزشهای درسی غیر كلاسی (مثل معلم خصوصی و كلاس تقویتی و متفرقه و كمك خانواده) دانش‌آموزان مردود كمتر از دانش‌آموزان عادی است.

علل ضعف حافظه‌ی دیداری:. 33

ج. ضعف در تمیز دیداری.. 34

د. حساسیت شنوایی.. 34

پایین بودن حساسیت شنوایی عامل اصلی این اختلال است. نمونه‌ی این نوع اختلال:  35

ه. عدم دقت و توجه. 35

علل اشتباه نویسی در دندانه:. 35

اشکالات مربوط به تشدید:. 37

تعریف املا:. 38

الگوی برنامه درسی املا:. 41

مهم‌ترین محاسن این الگو عبارت از:. 42

ولی به جهت هماهنگی مقدار متن املا در پایه‌های مختلف بدین شرح پیشنهاد می‌شود:  44

معیارهای ارزشیابی.. 47

فصل سوم. 51

استفاده از یک جامعه آماری با موضوع  غلط های املایی دانش آموزان دوره ی دبستان   52

مقدمه ای برای فصل سوم. 53

هدف تحقیق.. 58

تعریف عملیاتی.. 58

روش تحقیق.. 60

جامعه ی آماری.. 60

توضیحات نمونه آماری که توسط پرسشنامه بدست آمده است : 74

74

حجم نمونه در روش نمونه گیری : 74

ابزار اندازه گیری : 74

روش اجرای تحقیق : 75

آمار توصیفی : 75

فصل چهارم. 76

77

سوالات  پرسش نامه. 78

فصل پنجم.. 92

راهکارهایی برای حل مشکلات نوشتاری.. 93

نتیجه گیری.. 96

منابع: 97

 

فهرست جداول و نمودار ها

جدول بر اساس پاسخ های نمونه آماری.. 79

1ـ تاثیر جامعه به این مشکل : 80

2ـ مشکل نوشتاری غیر قابل در مان است . 3ـ چه مقدار اعتقاد دارند که این مشکل  قابل در مان است . 81

3ـ چه مقدار اعتقاد دارند که این مشکل  قابل در مان است . 82

4ـ چه مقدار مشاوره تاثیر دارد ؟. 83

5ـ تاثیر افراد خانواده بر بهبود بر مشکلات نوشتاری  . 84

6ـ تاثیر آموزشهای خارج از کلاس برای بهبود نوشتن .7ـ تمرین  مستمر می تواند تاثیر زیادی بر نوشتن داشته باشد   85

7ـ تمرین  مستمر می تواند تاثیر زیادی بر نوشتن داشته باشد.. 86

8ـ برخورد بد دیگران برای جلو گیری از پیشرفت. 87

9ـ نقش آموزگار در بهبود. 88

10ـ تاثیر بهبود نیافتن از مشکلات نوشتاری و ترک تحصیل  . 89

11ـ  مشکلات نوشتاری تا چه حد به وراثت مربوط می شود ؟. 90

12ـ تا چه حد امکان دارد که این مشکل بر طرف نشود با تمرین  . 91

جدول شماره ی 1 – تعداد دانش آموزان نمونه ی آماری بر حسب جنس، پایه و نوع مدرسه  جمع چهارم سوم دوم پایه و جنس…. 61

یافته های پژوهش…. 62

جدول شماره ی 2 – سهم غلط های آموزشی دانش آموزان (درصد به کل). 63

جدول شماره ی 3 – سهم غلط های ناشی از بی دقتی دانش آموزان (درصد به کل). 64

جدول شماره ی 4 – سهم غلط های ناشی از ضعف حساسیت شنوایی( درصد به کل)  65

جدول شماره 5 – سهم غلط های املایی ناشی از ضعف حافظه ی دیداری (درصد به کل) جنس     66

 

 

جدول شماره 6 – سهم غلط های املایی ناشی از نارسانویسی (درصد به کل) جنس…. 66

جدول شماره ی 7 – سهم غلط های املایی ناشی از ضعف حافظه ی شنوایی (درصد به کل)  68

تهیه چند جدول از نمونه آماری در یک شهر بین جنس های مخالف از نظر مشکلات رفتاری :.. 68

جدول 1. توزیع فراوانی و درصد اختلالات رفتاری دانش آموزان در جمع و  بر حسب جنس.. 68

x و توزیع اختلالات رفتاری دانش آموزان ابتدایی بر حسب جنس.. 69

جدول 3. توزیع اختلالات نوشتاری در دانش آموزان بر حسب پایه تحصیلی.. 70

جدول 4. توزیع فراوانی و درصد شیوع اختلالات ( بر حسب ابعاد چهار گانه اختلالات ) در دختران و پسران مقطع ابتدایی.. 71

 

 

چکیده

 

وجود مشکلات شدید در نوشتن کلمات به طور صحیح، باعث نگرانی شدید والدین و معلم کودک می گردد. املا، بخشی از برنامه آموزشی است که دوران خلاقیت و تفکر واگرا، مطرح نیست، بلکه تنها آموزش یک نمونه یا ترتیب حروف مد نظر است. کودکان و نوجوانان بسیاری از مشکلات نادرست نویسی رنج می برند که تکراری نوشتاری لغات غلط نوشته شده تنها راه حل نیست. بلکه می توان رفتارهای ورودی دانش آموزان را برای نوشتن تقویت نمود از جمله: تقویت ادراک شنیداری و حافظه اصوات، تقویت ادراک بصری و حافظه حروف تقویت مهارتهای حرکتی، و یا تقویت مسیرهای حسی، بینایی، شنوایی، حرکتی و لامسه به این هدف مهم دست یافت.

برای تقویت نارسانویسی می توان از روش فرنالد استفاده نمود که از حواس مختلفی مانند بینایی، شنوایی، لامسه و حرکتی استفاده می کند و ارزش آن در آموزش قواعد انطباق واج نویسی و توانمندی دانش آموز برای تشخیص بین حروف و اصوات حروف الفبا می باشد.

عوامل مهمترین قسمت مشکلات آموزشی املا در کودکان ابتدایی که از هوش طبیعی و حتی بالاتر برخوردارند، مشکلات املای کلمات با حروف همصدا است که برای درمان آن اول بایستی سبب شناسی کرد:

بعد از بررسی وضعیت بینایی ( اپتو متریست)، بررسی وضعیت اندام گفتاری، بررسی حافظه بینایی و ترتیب توالی در پیوند صدا و ( نوشتاری) بررسی انگیزه و دقت دانش آموز و ارزیابی مهارتهای حرکتی ظریف دانش آموزان ( نشستن و طرز مداد در انگشتان و…) می توان از راهبردهایی به این شکل استفاده کرد:

تمیز شکل از زمینه- روابط فضایی- بازشناسی – راه های تقویت بینایی مانند نام بردن اشیای دیده شده- ساختن اشکال از سوی موزائیک های رنگی- بازی با چوب کبریت و با از بین بردن عوامل بیرونی بازدارنده و محدود کننده و استفاده از رنگ های مناسب در وی ایجاد انگیزه کرد. شکست ها و ضعف دانش آموزان با برنامه درمانی به حداقل رسانده و او را به کسب نمره بالاتر امیدوار سازیم.

 

مقدمه

گویند: معلمی، علاوه بر علم، (( هنر)) نیز هست؛ و یک هنرمند، تنها با شناخت کامل متعامل و خویشتن، می تواند در آفرینش های هنری، موفق گردد، و معلم نیز چنین است. او انسانی تواناست که می تواند همانند پروردگار خویش و با توسل و تمک به توانایی هایی که جهان آفرین بدو عنایت کرده است. از خاک و گل، تندیس های دلنشین و چشم نواز بیافریند و همانند رب خود، (( فتبارک الله احسن الخالقین)) بر آید.

براستی، اگر ویژگی های خاک و گلی که دست مایه آفرینش هنرمندانه (( معل)) است، ناشناخته بماند، چگونه می تواند از پدید آمدن کاستی ها و عیوب در مراحل آخرین این تعامل آگاهی یابد؛

اگر معلم دچار این سهو شود که نداند هر سخن و کلام و عمل و رفتار او در خاطر و ذهن دانش آموز او به جای می ماند، سرانجام در برابر کاستی های انتقال معلومات خویش به دانش آموزان شگفت زده خواهد ماند؛ و این در همه زمینه های آموزش و پرورش، صادق است و از جمله در آموزش درست نویسی کلمات و جملات ( در املاء و نگارش) که ظرافت های بسیار به همراه دارد و آگاهی معلم بدان ظرایف، موفقیت او را تسریع خواهد کرد.

شکل نوشتاری زبان، عالی ترین و پیچیده ترین ارتباط و آخرین مرحله ای است که آموخته می شود بنابراین تجارب مفید و بنیادی زبان در گوش دادن، سخن گفتن، توانایی نگهداری موضوع و مطالب شنیده شده در ذهن ( حافظه شنوایی) ترسیم گرافیکی حرف و کلمه ( رسم الخط مناسب) به کارگیری صحیح ابزار نوشتن، خواندن و حافظه بینایی و حرکتی مناسب، پیش نیازهایی برای نوشتن به حساب می آیند و عدم موفقیت کودکان در مهارتهای یادگیری ممکن است آنها را به ناکامی، افسردگی و اضطراب مبتلا می کند و مشکلات عاطفی و اجتماعی ثانویه ای به عنوان واکنش ناتوانائیهای یادگیری در آنان به وجود آورد. یکی از مشکلات آموزشی دانش آموزان، ناتوانی در املای صحیح کلمات است به طور معمول 60 درصد غلط های املایی دانش آموزان ابتدایی در کلمات با حروف هم صدا بوده است. در این مقاله سعی شده با تشخیص و اقدام ( مداخله جبرانی) این مشکلات را مرتفع سازد.

از نکات مهمی که در هدایت دانش آموزان به درست نویسی املایی کلمات مفید و موثر است- علاوه بر قوانین جاری بر ساختار واژگان- توجه به این نکته ظریف است که آشنایی و سابقه ذهنی از لغات و واژگان، از نشانه های درست بودن کلمه نوشته شده می باشد، یعنی: به دانش آموزان توصیه می شود اگر در صحت یا نادرستی نگارش واژه ای دچار تردید شدند، به بایگانی ذهنی و خاطره خویش مراجعه کنند و معلوم سازند آیا تا کنون چنین کلمه ای را با چنین ساختاری دیده اند و به خاطر دارند یا خیر؟ و غریبه و نا آشنا بودن، با احتمال بسیار، نشانه نادرستی کلمه است: اما یک معلم هوشیار مراقب است در همین بخش از روند تعلیم درست نویسی، سابقه ای ذهنی از اشکال نادرست لغات، در خاطره دانش آموزان ننشاند.

چون قوانین درست نویسی املای کلمات، آن اندازه جازم و قانونمند نیست که بتوان با ارائه قانونی شامل، وافی و نافی، دانش آموزان را به درست نویسی املای کلمات راهنمایی کرد و سوابق دیداری با واژه ای، جواز صحت را در ذهن صادر می کند، لازم است در این باب دقت شود که حتی به عنوان (( هشدار)) به دانش آموزان، تصویر واژه ای نادرست از جهت املایی، در معرض دیدگان دانش آموزان قرار نگیرد.

در هدایت دانش آموزان، به درست نویسی لغات و کلمات، دشواری های بسیار وجود دارد؛ زیرا در زبان و سیر الخط فارسی، تعدادی از (( واج)) با یک علامت نمایانده می شوند و بالعکس، برای یک واج، چند علامت یا به اصطلاح (( حرف)) وجود دارد، مانند:

( ض. ظ. ز. ذ) و ( ت. ط) و ( ه. ح) و… که تمام آن حروف یا علامت های هر گروه، در فارسی، یکسان تلفظ می شوند و گزینش یک حرف از سوی دانش آموزان یا به سائقه آشنایی قبلی با نگارش واژه ای خاص میسر است، یا از طریق ریشه یابی لغات. ( آن هم تنها در واژگان عربی دخیل در زبان فارسی) و یا بررسی و تحقیق مختصر می توان دریافت که دانش آموز، از راه نخست ( یادگیری و آشنایی مبتنی شیوه نگارش لغت و کلمه)، حروف لازم را بر می گزیند و به همین علت خاص، لازم است در آموزش املاء، به این ویژگی توجه بیشتری مبذول شود.

 

تعریف دانش آموزان دارای اختلال:

دانش آموزان L.D به دانش آموزانی گفته می شود که علی رغم داشتن هوش طبیعی و حواس سالم در یک یا چند حیطه زبان نوشتاری ، شفاهی ، تفکر یا حساب کردن دچار مشکل باشد.

دانش آموزان اختلال رفتاری B.D به 5 دسته کلی تقسیم می گردد:

• اختلال ADHD
• اختلال اضطراری

3- اختلال سلوکی

4- اختلال مقابله ای

5- اختلال رشدی فراگیر(طیف اتیسم)که بر اساس طبقه بندی

DSMIV شناسایی و ارزیابی می گردد.

 

اهم وظایف و فعالیتها:

• برنامه ریزی آموزشی،نظارت و تجهیز مراکز L.D در بررسی تشخیص و درمان
• برنامه ریزی آموزشی،نظارت و تجهیز مراکز .D B در بررسی تشخیص و درمان

6-1 تعریف اصطلاحات……………………………………………………………………. 21

الف: تعریف نظری……………………………………………………………………………. 21

ب: تعریف عملیاتی……………………………………………………………………………. 21

فصل دوم: پیشینه پژوهش

– مقدمه………………………………………………………………………………………….. 25

1-2 مباحث نظری……………………………………………………………………………. 25

2-2 سوء مصرف مواد یک بیماری مغزی است………………………………….. 26

3-2 سوء مصرف مواد فقط یک بیماری مغزی نیست…………………………… 27

4-2 اصطلاح شناسی……………………………………………………………………….. 29

5-2 سوء مصرف و وابستگی به مواد……………………………………………….. 30

6-2 اعتیاد………………………………………………………………………………………. 30

1-6-2 همه‌گیری شناسی…………………………………………………………………. 31

2-6-2 سبب شناسی……………………………………………………………………….. 32

3-6-2 عامل سایکو دینامیک…………………………………………………………….. 32

4-6-2 نظریات رفتاری……………………………………………………………………. 33

5-6-2 وراثت چیست؟…………………………………………………………………….. 34

6-6-2 عوامل ژنتیک……………………………………………………………………….. 36

7-6-2 عوامل عصبی- شیمیایی………………………………………………………… 36

8-6-2 ابتلای همزمان……………………………………………………………………… 37

9-6-2 اختلالات شخصیت ضد اجتماعی……………………………………………. 38

10-6-2 افسردگی و خودکشی ………………………………………………………… 38

7-2 اختلالات وابسته به الکل…………………………………………………………….. 39

1-7-2 همه‌گیری شناسی…………………………………………………………………. 40

2-7-2 فعالیت‌های الکتروفیزیولوژیکی……………………………………………….. 40

3-7-2 شیمی حیاتی یا زیست شیمی………………………………………………….. 42

4-7-2 آسیب‌پذیری زیستی نسبت به الکلیسم……………………………………… 43

5-7-2 عوامل شخصیتی و روان شناختی………………………………………….. 47

6-7-2 درمان و بازپروری………………………………………………………………. 49

8-2 اختلالات وابسته به آمفتامین (یا شبه آمفتامین)…………………………….. 50

1-8-2 همه گیری شناسی………………………………………………………………… 51

2-8-2 نوروفارماکولوژی………………………………………………………………… 51

3-8-2 اختلال سایکوتیک ناشی از آمفتامین……………………………………….. 52

4-8-2 درمان و بازتوانی…………………………………………………………………. 53

9-2 اختلالات وابسته به کافئین…………………………………………………………. 54

1-9-2 همه گیری شناسی………………………………………………………………… 55

2-9-2 نوروفارماکولوژی………………………………………………………………… 55

3-9-2 ژنتیک و مصرف کافئین………………………………………………………… 56

4-9-2 کافئین به عنوان یک ماده مورد سوء مصرف…………………………… 56

5-9-2 عوارض نامطلوب ………………………………………………………………… 57

6-9-2 درمان…………………………………………………………………………………. 58

10-2 اختلالات وابسته به حشیش……………………………………………………… 59

1-10-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 60

1-1-10-2 شیوع و روندهای اخیر…………………………………………………… 60

2-1-10-2 نوروفارماکولوژی…………………………………………………………. 61

3-10-2 اختلال سایکوتیک ناشی از حشیش……………………………………….. 62

4-10-2 اختلال اضطرابی ناشی از حشیش………………………………………… 63

5-10-2 درمان و بازتوانی………………………………………………………………. 63

11-2 اختلال وابسته به کوکائین……………………………………………………….. 66

1-11-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 66

2-11-2 هم ابتلائی…………………………………………………………………………. 67

3-11-2 سبب شناسی……………………………………………………………………… 67

1-3-11-2 عوامل ژنتیک ………………………………………………………………… 67

2-3-11-2 عوامل اجتماعی و فرهنگی ……………………………………………… 68

 

3-3-11-2 یادگیری و شرطی شدن………………………………………………….. 68

4-3-11-2 عوامل دارویی……………………………………………………………….. 69

4-11-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 69

5-11-2 سوء مصرف کوکائین و وابستگی بر آن……………………………….. 71

6-11-2 اختلال سایکوتیک ناشی از کوکائین …………………………………….. 71

7-11-2 اختلال خلقی ناشی از کوکائین ……………………………………………. 72

8-11-2 اختلال اضطرابی ناشی از کوکائین ……………………………………… 72

9-11-2 اثرات نامطلوب ………………………………………………………………….. 72

1-9-11-2 اثرات بر عروق مغزی…………………………………………………….. 73

2-9-11-2 اثرات قلبی…………………………………………………………………….. 73

3-9-11-2 حملات تشنجی………………………………………………………………. 74

10-11-2 درمان و بازتوانی…………………………………………………………….. 74

12-2 اختلالات وابسته به مواد توهم زا……………………………………………… 76

1-12-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 77

2-12-2 مصرف داروهای توهم زا…………………………………………………… 77

3-12-2 آثار روان شناختی……………………………………………………………… 78

4-12-2 مکانیزمهای نوروفیزیولوژیکی……………………………………………… 79

5-12-2 اختلالات سایکوتیک ناشی از مواد توهم زا……………………………. 80

6-12-2 اختلال خلقی ناشی از مواد توهم زا……………………………………… 81

7-12-2 درمان………………………………………………………………………………. 81

13-2 اختلالات مربوط به مواد استنشاقی…………………………………………… 82

1-13-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 83

2-13-2 اثرات نامطلوب ………………………………………………………………….. 84

3-13-2 درمان………………………………………………………………………………. 85

14-2 اختلالات مربوط به نیکوتین……………………………………………………… 85

1-14-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 87

2-14-2 بیماران روانی……………………………………………………………………. 88

3-14-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 88

4-14-2 سبب یابی وابستگی به نیکوتین…………………………………………….. 89

5-14-2 اثرات نامطلوب ………………………………………………………………….. 90

6-14-2 مزایای بهداشتی ترک سیگار……………………………………………….. 90

7-14-2 درمان………………………………………………………………………………. 91

1-7-14-2 درمانهای روان شناختی…………………………………………………. 91

2-7-14-2 درمانهای روانی- دارویی……………………………………………….. 92

15-2 اختلالات مربوط به مواد شبه افیونی (اپیوتید)…………………………….. 93

1-15-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 95

2-15-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 96

3-15-2 هم ابتلائی…………………………………………………………………………. 97

4-15-2 سبب شناسی……………………………………………………………………… 98

1-4-15-2 عوامل روانی- اجتماعی………………………………………………….. 98

2-4-15-2 عوامل ژنتیک و زیستی…………………………………………………… 98

3-4-15-2 نظریه روانپویشی…………………………………………………………… 99

16-2 اختلالات مربوط به فن سیکلیدین (یا شبه فن سیکلیدین)………………. 100

1-16-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 100

2-16-2 نورفارماکولوژی……………………………………………………………….. 100

3-16-2 اختلال خلقی ناشی از فن سیکلیدین………………………………………. 101

4-16-2 اختلالات اضطرابی ناشی از فن سیکلیدین……………………………… 101

5-16-2 درمان………………………………………………………………………………. 101

2-2 پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………. 102

فصل سوم: روش تحقیق

مقدمه ……………………………………………………………………………………………. 105

1-3 روش تحقیق…………………………………………………………………………….. 105

2-3 جامعه آماری تحقیق…………………………………………………………………. 105

3-3 ابزار اندازه گیری…………………………………………………………………….. 105

4-3 تعیین حجم نمونه……………………………………………………………………… 106

5-3 روش‌های تجزیه و تحلیل داده‌ها ……………………………………………….. 106

6-3 تعیین اعتبار و روایی پرسشنامه…………………………………………………. 107

7-3 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات……………………………………………………. 108

فصل چهارم: یافته های پژوهش

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………… 121

1-5 چه کسی مسئول پیشگیری از اعتیاد است؟………………………………….. 121

2-5 محدودیت های پژوهش…………………………………………………………….. 124

3-5 پیشنهادهای پژوهش…………………………………………………………………. 124

پیشنهادهایی به والدین……………………………………………………………………… 124

پیشنهادهایی به مسوولین …………………………………………………………………. 125

4-5 محدود کردن دسترسی به دارو…………………………………………………. 127

5-5 آموزش و پیشگیری………………………………………………………………….. 128

6-5 بهبود درمان و پژوهش…………………………………………………………….. 129

7-5 توصیه های محافظت کننده………………………………………………………… 130

8-5 فهرست منابع:………………………………………………………………………….. 133

منابع فارسی……………………………………………………………………………………. 134

منابع خارجی…………………………………………………………………………………… 135

ضمیمه ………………………………………………………………………………………….. 136

 

فهرست جداول

عنوان مطالب                                                                                                  صفحه

1- جدول شماره (1-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین……… 110

2- جدول شماره (2-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین براساس سن   111

3- جدول شماره (3-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین براساس وضعیت تأهل          111

4- جدول شماره (4-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین بر اساس شغل          112

5- جدول شماره (5-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین براساس سطح تحصیلات       112

6- جدول شماره (6-4) نتایج آزمون t مستقل مقایسه مولفه های عوامل زیستی گرایش به اعتیاد در بین افراد معتاد و غیرمعتاد………………………………………………………………………………………. 113

7- جدول شماره (7-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین گروه معتادین و غیرمعتادین در مولفه های عوامل زیستی گرایش به سوء مصرف مواد…………………………………………………………… 114

8- جدول شماره (8-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد در گروه معتادین براساس سن ………………………………………………. 115

9- جدول شماره (9-4) نتایج آزمون تعقیبی LSD اختلاف میانگین بین عوامل زیستی براساس سن معتادین ………………………………………………………………………………………………………………. 116

10- جدول شماره (10-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد در گروه معتادین براساس میزان تحصیلات……………………………… 117

11- جدول شماره (11-4) نتایج آزمون تعقیبی LSD اختلاف میانگین بین عوامل زیستی براساس سطح تحصیلات…………………………………………………………………………………………………. 117

12- جدول شماره (12-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد در گروه معتادین بر اساس ……………………………………………………. 118

13- جدول شماره (13-4) نتایج آزمون تعقیبی CSD اختلاف میانگین بین عوامل زیستی براساس شغل   119

14- جدول شماره (14-4) نتایج آزمون f تفاوت میانگین گروه معتادین مجرد و متأهل در مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد ……………………………………………… 119

 

 

چکیده پژوهش

پژوهش حاضر به بررسی عوامل زیستی مؤثر در بروز سوء مصرف مواد پرداخته است. به همین منظور در کنار سؤال اصلی مبنی بر «مقایسه تأثیر عوامل زیستی مؤثر در بروز رفتار سوء مصرف مواد در بین افراد معتاد و غیرمعتاد»، یک سؤال دیگر با توجه به متغیرهای سن، سطح تحصیلات، شغل، وضعیت تأهل در افراد معتاد تهیه و مورد بررسی قرار گرفت.

روش پژوهش توصیفی از نوع علمی، مقایسه‌ای وجامعه آماری شامل کلیه افراد معتاد مستقر در زندان مرکزی اصفهان در سال 1387 و همچنین دانشجویان به عنوان گروه شاهد بوده است. نمونه پژوهش شامل 60 نفر از معتادین و 60 نفر از افراد عادی بوده که گروه معتادین به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده و گروه غیرمعتاد به وسیله روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شده است. ابزار اندازه‌گیری پرسش‌نامه 60 سؤالی‌ گری و ویلسون بوده است که از روایی و پایایی مناسبی در تحقیقات قبلی برخوردار بوده است. داده‌ها با بهره گرفتن از روش‌های آزمون T و آزمون F مورد بررسی قرار گرفت که عمده‌ترین نتایج آن به شرح زیر می‌باشد:

– تفاوت معناداری بین عوامل زیستی گرایش به سوء مصرف مواد در افراد معتاد و غیرمعتاد وجود دارد.

– بین عوامل مؤثر بر سوء مصرف مواد مخدر در افراد معتاد و غیرمعتاد بر اساس متغیرهای سن، سطح تحصیلات، شغل، وضعیت تأهل تفاوت معناداری وجود داشت.

 

فصل اول

 

کلیات پژوهش

 

1-1 مقدمه

در این تحقیق برآنیم که سوء مصرف[1] مواد را از دریچه دیگر عوامل که کمتر مورد توجه قرار گرفته، مورد بررسی قرار دهم. در این تحقیق بررسی می‌کنیم که به غیر از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و … عامل دیگری به نام عامل زیستی نیز در سوء مصرف مواد نقش دارد. این تحقیق نشان می‌دهد که احتمالاً یک بخش ژنتیکی و ارثی برای سوء استفاده از مواد مخدر و سوء مصرف مواد وجود دارد و ابزاری هم در تشخیص ژن‌های ویژه‌ای که اعمال سلول‌های گوناگون و بیوشیمیایی را کنترل می‌کنند. (آی لیشنر[2]، آلن، 1997) همچنین در این تحقیق به مطالعه و بررسی دوقلوها و فرزندخوانده‌ها پرداخته، این مطالعات نشان می‌دهد که آیا استعداد و آمادگی داشتن خانواده به یک بی‌نظمی و اختلال تأثیری در درگیرشدن به آن بی‌نظمی و اختلال را خواهد داشت یا خیر. همچنان که میزان شرب الکل در دوقلوهای همسان 54% و در دوقلوهای غیرهمسان 28% بوده است (کلونینگر[3]، 1988). تنها عامل اجتماعی و … منجر به سوء مصرف مواد نمی‌شود بلکه عامل زیستی هم در این میان سهم بسزایی دارد درک این نکته که سوء مصرف مواد پیامد یک تغییرات اساسی در عملکرد پیشانی مغز است. بدین معنا است که یک هدف اصلی درمان باید در برعکس کردن و یا جبران نمودن آن تغییرات در مغز مؤثر باشد. این مورد را می‌توان از طریق مداوا یا درمان‌های رفتاری انجام داد و درمان‌های رفتاری عملکرد مغز را در اختلالات روانی دیگر تغییر می‌دهند. اما باید خاطرنشان کرد که سوء مصرف مواد آنقدر‌ها هم ساده نیست. سوء مصرف مواد فقط یک بیماری مغزی نیست بلکه یک بیماری مغزی است که محیط‌های اجتماعی در آن دخالت دارند (آی لیشنر، آلن، 1977). پدیده اعتیاد در جهان امروز به صورت یک معضل خانمانسوز باعث از هم پاشیده‌شدن بسیاری از خانواده‌ها، به انحراف کشیده‌شدن نوجوانان و جوانان، شیوع و گسترش بیماری‌ها و ضررهای فراوان اقتصادی و مرگ و میر گردیده است. در واقع اعتیاد به عنوان یک مشکل همه‌جانه دامنگیر اجتماع انسانی است. اعتیاد در لغت به معنی خود را به عادتی نکوهیده وقف کردن است. به عبارت دیگر، ابتلای اسارت‌آمیز به ماده مخدر که از نظر جسمی یا اجتماعی زیان‌آور شمرده می‌شود، اعتیاد نام دارد. که اعتیاد مهمترین آسیب اجتماعی است که ریشه در عوامل اجتماعی روانی دارد و متقابلاً بر روان فرد و بر اجتماع اثر می‌گذارد. به عبارت دیگر رابطه‌ای سه جانبه بین اعتیاد، اجتماع و روان وجود دارد و عمق فاجعه آن‌گاه ظهور بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم بلای مذکور نقش مؤثر خود را بر روی نیروی فعال جامعه یعنی جوانان ایفا می‌کند. همچنین براساس مطالعات انجام شده در مناطق مورد بررسی کشور، بیش از 18% زنان مطلقه علت جدایی و طلاق را اعتیاد همسرانشان به مواد مخدر به خصوص الکل ذکر نموده‌اند که میزان فوق در برخی استان‌ها تا مرز 30% نیز گزارش شده است. (رئوفی و رضوی، 1378).

 

2-1 بیان مساله

اعتیاد به مواد مخدر به عنوان یک مشکل اجتماعی پدیده‌ایست استعماری که علاوه بر زمینه‌های ناسالم اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی زمینه‌های شخصیتی، روانی و تربیتی نیز در چگونگی ابتلاء به آن از اهمیت زیادی برخوردار است امروزه وسعت این مشکل در جهان چنان گسترده است که لودوینگ سم‌شناس معروف گفته است: اگر غذا را مستثنی کنیم هیچ ماده‌ای در روی زمین نیست که به اندازه مواد مخدر این چنین آسان وارد زندگی ملت‌ها شده باشد.

در سال‌های اخیر مطالعات زیادی در مورد سبب‌یابی وابستگی به مواد انجام شده است محققین اخیراً در مطالعه مورد مصرف مواد و وابستگی از روش پلی مورفسیم طولی قطعات محدود شده “RFLP”[4] استفاده کرده‌اند و گزارش‌هایی از روابط RFLP منتشر کرده‌اند.

برای اکثر مواد سوء مصرف، به استثنای الکل، محققین ناقل‌های عصبی با گیرنده‌های عصبی شناسایی کرده‌اند که مواد از طریق آن‌ ها اثرات خود را اعمال می‌کنند. برخی پژوهشگران در مطالعات خود این فرضیه را دنبال می‌کنند. که مواد افیونی بر گیرنده‌های مواد افیونی اثر می‌کنند بنابراین در کسی که فعالیت افیونی درون‌زا کم است و مثلاً غلظت آندروفین‌ها در بدنش کم است یا فعالیت آنتاگونیستی افیونی درون را خیلی بالا است ممکن است در معرض خطر ابتلا به وابستگی به مواد افیونی (ترکیبات تریاک) قرار داشته باشد. حتی در کسی که کارکرد گیرنده درونزا در او کاملاً طبیعی و غفلت ناقل‌های عصبی بهنجار است، مصرف طولانی مدت یک ماده مورد سوء مصرف ممکن است نهایتاً سیستم‌های گیرنده را در مغز تغییر دهد. بطوریکه مغز برای حفظ تعادل نیازمند ماده برونزا باشد. چنین فرایندی در سطح گیرنده ممکن است مکانیسم پیدایش تحمل در دستگاه عصبی مرکزی (CNS) باشد. با این حال اثبات تغییر میزان آزاد شدن ناقل عصبی در کارکرد گیرنده ناقل عصبی دشوار بوده و تحقیقات جدید بر اثرات مواد بر سیستم پیام برنده دوم و تنظیم ژن متمرکز است (کاپلان و سادوک، ترجمه رضاعی و رفیعی، 1382).

بررسی الگوهای «موج‌ نمای الکتریک مغز» در بزهکاران یکی دیگر از راهبردهایی است که در چند دهه اخیر مورد نظر بوده است. نابهنجاری الگوی فعالیت الکتریکی مغز در این افراد به دو صورت مشاهده شده است. یکی از نابهنجاری‌ها وجود امواج «آهسته مغزی» است. چنانچه می‌توان گفت که امواج مغزی آنها شبیه امواج مغزی کودکان و بیانگر رشد نایافتگی مغزی است. دومین ناهنجاری، وجود «خیزک‌هایی» در امواج مغزی بزهکاران است. وجود این خیزک‌ها با رفتار پرخاشگرانه و «زود انگیخته» ارتباط دارد، به نحوی که در اغلب افرادی که مرتکب اعمال پرخاشگرانه می‌شوند، این خیزک‌ها مشهود بوده به طور کلی وجود خیزک‌ها در الگوی موج نمای الکتریکی مغز نشان دهنده «نارساکنش وری» «دستگاه کناری» مغز می‌باشد (آی لیشنر، آلن، 1997).

در تحقیقی که رمضانی (1381) در این زمینه انجام داده‌اند با هدف بررسی بنیادهای زیستی تعیین‌کننده گرایش خودمصرف مواد سعی در ارائه مستند مربوط به یافته‌های این موضوع نموده که در پژوهش حاضر نیز سعی شده است با بسط و بررسی هر چه بیشتر موضوع مطرح شده و با انجام تحقیقات وسیع‌تر در این زمینه این عامل مهم را به طور کامل‌تر مورد توجه قرار دهیم.

3-1 اهمیت و ضرورت مساله

از جمله چیزهایی که انسانیت را نه تنها نابود می‌سازد بلکه از بعد حیوانیش هم او را می‌اندازد وانسان را از جماد هم بدتر می‌کند. مساله اعتیاد است. اعتیاد نه تنها قدرت اندیشیدن را که از خصایص انسان است. از آدمی سلب می کند و نیروی عرفان و شناخت او را از بین می‌برد بلکه قوای حیوانی را هم از انسانی می‌گیرد و انسان را تبدیل به موجودی می‌کند که از هر جهت از تمام منافع و استعدادها دور افتاده است.

یکی از اهداف مشترک تمامی تمدن‌های انسانی دستیابی به توسعه همه جانبه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است از این رو شناخت موانع موجود بر سر راه رسیدن به این هدف از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و سلامت اجتماعی، صرف‌نظر از مبنی بودن هنجارها در جوامع مختلف بشری، همواره مدنظر تمام فرهنگ‌ها و نژادها بوده است و تمام متفکران و اندیشمندان و مصلحت خواهان جامعه را بر آن داشته تا برای حفظ جامعه خود از آسیب‌ها و عوارض اجتماعی به هم اندیشی بپردازد و علل و عوامل مختلف این معضل خانمانسوز را بررسی کنند. پیشرفت‌های چشمگیر دو دهۀ گذشته در زمینۀ علوم عصبی و علوم رفتاری، درک ما را از استعمال مواد مخدر و سوء مصرف مواد تا حد زیادی بالا برده است. برخی مدل‌های رفتاری دربارۀ سوء مصرف مواد بیشتر بر رفتار مواد جوئی تاکید کرده‌اند تا نشانه‌های وابستگی جسمی. بنابراین ما باید با این افراد گرفتار در منجلاب سوء مصرف مانند یک بیمار محتاج برخورد کنیم. همانطور که به درمان افسردگی می‌پردازیم به درمان این افراد نیز همت گماشته و آن‌ ها را به مثابه یک بیماری بنگریم که نیاز به مراقبت ویژه دارند.

این پدیده مخرب که در کمین محو و نابودی گرانمایه‌ترین و باارزش‌ترین سرمایه جوامع انسانی یعنی جوانان نشسته و آنان را در چنگال عوارض سوء خود گرفتار می‌کند نه تنها جنبۀ شخصی و فردی ندارد بلکه یک آسیب اجتماعی محسوب می‌شود که علاوه بر تهدید سلامت جسم و روان افراد بر روی جنبه‌های اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی جامعه نیز اثرات زیان‌آور و غیرقابل جبرانی وارد می‌سازد. همچنین در طی سال‌های اخیر ورود انواع مواد مخدر بازار دائمی پیدا کرده که جای پای محکمی در بطن جامعه و خانواده‌ها برای خود باز کرده است. لذا وظیفۀ خود می‌دانم تا با بهره گرفتن از ره‌آوردهای علمی و آموزش خانواده‌ها و جوانان با این پدیدۀ شوم به مبارزه برخاسته و با چاره‌اندیشی‌های به موقع و دادن آگاهی و بصیرت اثرات آنها را تعدیل کرد. اخذ هر تصمیم و چاره‌اندیشی هم نمی‌تواند بدون زمینه سنجی‌های قبلی و کسب اطلاعات اولیه صورت گیرد.

همان‌طور که گسترش اعتیاد بین جوانان و عواقب اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی آن موضوعی نیست که بتوان به سادگی از آن گذشت بی‌خیالی و سستی جوانان نسبت به این موضوع ویرانی و تباهی را به رگ‌های جامعه جاری می‌سازد. گذشتۀ ویتنام و چین و حال برمه، لائوس و … نمونه‌هایی از عواقب شوم همگانی و گسترده اعتیاد است. گسترش اعتیاد در بین جوانان واقعاً زنگ خطری است برای تمام جوامع که برای مقابله و مبارزه با آن از هیچ کوششی نباید فروگذاری کنند.

ویژه‌:

ـ بررسی‌ ارتباط آسیب‌های‌ مغزی‌ در دوران‌ رشد و اختلال‌های‌ یادگیری‌.

ـ بررسی‌ ارتباط ابتلای مادر به‌ بیماری‌های عفونی‌ در دوران‌ بارداری‌ و اختلال‌های‌ یادگیری‌.

ـ بررسی‌ ارتباط جانبی‌ شدن‌ مغز و اختلال‌های‌ یادگیری‌.

ـ بررسی‌ ارتباط اختلال‌ در ادراك‌ بینایی‌ و اختلال‌های‌ یادگیری‌.

ـ بررسی‌ میزان‌ و سهم‌ عوامل‌ مختلف‌ در اختلال‌های‌ یادگیری‌.

فرضیه‌های‌ تحقیق‌:

1 ـ بین‌ آسیب‌های‌ مغزی‌ در دوران‌ رشد و اختلال‌های‌ یادگیری‌ ارتباط معنی‌ داری‌ وجود دارد.

2 ـ بین‌ ابتلای مادر به‌ بیماری‌های‌ عفونی‌ در دوران‌ بارداری‌ و اختلال‌های‌ یادگیری‌ رابطه‌ معنی‌ داری‌ وجوددارد.

3 ـ بین‌ اختلال‌ در برتری‌ جانبی‌ و اختلال‌های‌ یادگیری‌ ارتباط معنی‌ داری‌ وجود دارد.

4 ـ بین‌ اختلال‌ در ادراك‌ بینایی‌ و اختلال‌های‌ یادگیری‌ ارتباط معنی‌داری‌ وجود دارد.

5 ـ بین‌ اختلال‌ در حافظه‌ دیداری‌ و اختلال‌های‌ یادگیری‌ ارتباط معنی‌داری‌ وجود دارد.

سؤال‌های‌ پژوهشی‌:

1 ـ آیا بین‌ آسیب‌ مغزی‌، بیماری‌های‌ عفونی‌ مادر، برتری‌ جانبی‌، ادراك‌ بینایی‌ و… دانش‌آموزان‌ مبتلا به‌ناتوانی‌های‌ یادگیری‌ و دانش‌ آموزان‌ عادی‌ تفاوت‌ معنی‌داری‌ وجود دارد؟

2 ـ سهم‌ هر یك‌ از عوامل‌ مختلف‌ در اختلال‌های‌ یادگیری‌ به‌ چه‌ میزان‌ است‌؟

متغیرهای‌ پژوهش‌:

 1 ـ متغیر وابسته: اختلال‌های‌ یادگیری‌

2ـ متغیرهای‌ مستقل‌:  شامل‌ آسیب‌ مغزی‌، بیماری‌های‌ عفونی‌ مادر در دوران‌ بارداری‌، برتری‌ جانبی‌ وادراك‌ بینایی و استفاده از فورسپس و تأخیر در تنفس

3 ـ متغیرهای‌ كنترل‌:  هوش‌، جنس‌، سن‌، پایه‌ تحصیلی‌

q   تعاریف‌ مفهومی‌ و عملیاتی‌ متغیرها

 

 

اختلال‌ یادگیری‌

كمیته‌ مشاوره‌ ملی‌ كودكان‌ معلول‌ تعریف‌ زیر را ارائه‌ نموده‌ است‌:

((كودكان‌ مبتلا به‌ اختلال‌ یادگیری‌ در یك‌ یا چند فرایند اساسی‌ روان‌ شناختی‌ از قبیل‌ فهم‌ مطالب‌ زبان‌گفتاری‌ یا نوشتاری‌ مشكل‌ دارند، این‌ اشكالات‌ به‌ صورت‌ اختلالاتی‌ در گوش‌ دادن‌، فكر كردن‌، صحبت‌ كردن‌،خواندن‌، نوشتن‌، هجی‌ كردن‌ یا حساب‌ كردن‌ ظاهر می‌شود. این‌ تعریف‌ شامل‌ مشكلات‌ ادراكی‌، آسیب‌ مغزی‌،اختلال‌ جزئی‌ مغز، اختلال‌ خواندن‌، زبان‌ پریشی‌ تحولی‌ و غیره‌ می‌شود، اما آن‌ دسته‌ از مشكلات‌ یادگیری‌ را كه‌نتیجه‌ نقص‌ بینایی‌، شنوایی‌ یا حركتی‌، عقب‌ ماندگی‌ ذهنی‌، اختلالات‌ هیجانی‌ یا محرومیت‌های‌ محیطی‌است‌، شامل‌ نمی‌شود (اداره‌ آموزش‌و پرورش‌ آمریكا، 1968، به‌ نقل‌ از لرنر، 1993).

در این ‌پژوهش‌ دانش‌آموز مبتلا به‌ اختلال ‌در یادگیری‌ به ‌دانش‌آموزی ‌اطلاق‌ می‌شود كه‌ملاك‌های‌ زیر را دارا باشد:

ـ دارا بودن‌ هوش بهر متوسط یا بالاتر.

ـ دارا بودن‌ نمره‌ 2 انحراف‌ معیار پایین‌تر از میانگین‌ كلاس‌ در دروس‌ انشا، قرائت‌، املا و ریاضی‌ كه‌ در كارنامه‌تحصیلی‌ درج‌ شده‌ است‌.

ـ كسب‌ نمره‌ خطای‌ حداقل‌ یك‌ نمره‌ انحراف‌ معیار بیش‌ از میانگین‌ در آزمون‌ بندر گشتالت‌.

ـ عملكرد ضعیف‌ حداقل‌ در یكی‌ از آزمون‌های‌ مهارت‌ تحصیلی‌ خواندن‌، نوشتن‌ و ریاضی‌.

ـ فقدان‌ معلولیت‌ حسی‌، جسمی‌ ـ حركتی‌ یا عاطفی‌ عمده (براساس‌ مشاهدات‌ فردی‌(.

ـ حضور در مدرسه‌ بطور مرتب‌ و عدم‌ غیبت‌ طولانی‌ مدت‌.

آسیب‌ مغزی‌:

رضایت شغلی به شدّت با عوامل روانی در ارتباط است. كسی كه از شغلش رضایت دارد این شغل سازگار ی عاطفی و لذّت مطلوبی را برای او تأمین می نماید. رضایت شغلی تنها با یک عامل به دست نمی آید بلكه تركیب معیّنی از مجموعه عوامل گوناگون مثل میزان درآمد، ارزش اجتماعی شغل، شرایط محیط كار، آرامش روحی و روانی و … می باشد. رضایت شغلی بر دو نوع است : رضایت شغلی بیرونی و  درونی. رضایت شغلی درونی از دو منبع حاصل می شود احساس لذّتی كه از كار می برد و نیز لذّتی كه بر اثر مشاهده ی پیشرفت و انجام برخی مسؤولیّت ها و به ظهور رساندن برخی توانمندی ها و رغبت ها به فرد دست می دهد. رضایت بیرونی با شرایط اشتغال و محیط كار ارتباط دارد و هر آن در حال تغییر و تحوّل است ( كینزبرگ و همكاران 1951 ). البتّه عوامل درونی از ثبات بیشتر برخوردارند و پایدارتر از رضایت بیرونی هستند.

افراد از نظر میزان رضایتی كه شغلشان برای آنها فراهم می سازد بسیار متفاوتند. در مورد رضایت شغلی برّرسی های بسیاری انجام گرفته است. اصلی كه حاكم بر همه ی برّرسی های رضایت شغلی است این است كه كارمند، انسانی است با نیاز های بی شمار، بسیازی از این نیاز ها اگر نه اكثر آنها، چنانچه او تولید كننده و خوشحال و مفید باشد می بایست در كارش ارضاء گردد. محققّان در زمینه ی رضایت شغلی توافق نظر دارند كه هر چه سطح شغل پایین تر باشد رضایت كمتری در كار یافت می شود، با این كه پول نا كافی ممكن است دلیل اوّلیّه ی عدم رضایت شغلی باشد، جامعه شناسان معتقدند كه عوامل دیگری وجود دارد كه باعث بیگانگی شغلی می شود از جمله عدم تناسب شغل با تصوّری كه فرد از خویشتن دارد، جالب نبودن شغل، ثابت نبودن آن و عدم امكان پیشرفت. در هر صورت تفكّرات بسیار لیكن تحقیقات كمی در مورد علل بیگانگی شغلی و علل عدم رضایت شغل انجام گرفته است.

موضوع تحقیق :

« برّرسی عوامل مؤثّر بر میزان رضایت شغلی مدیرانِ واحد های آموزشی از دیدگاه مدیران واحد های آموزشیِ منطقه ی تبادكان »

 

ضرورت پژوهش :

از آنجایی كه در دهه های اخیر نیرونی انسانی در هر سازمانی مهمترین عامل برای دست یابی به اهداف آن سازمان محسوب می شود بنابراین آموزش و پرورش از طریق تغییر در رفتار افراد باعث شكوفایی استعداد های آنان شده و به افزایش كیفیّت و بازده ی نیرونی انسانی كمك شایانی می كند.

در این رابطه مدیریّت آموزشی به لحاظ تأثیر بسزایی كه در رشد و ارتقای كاركنان سازمان آموزش و پرورش دارد از اهمیّت فوق العاده ای برخوردار است.

در بیان تمام فعّالیّت های انسان هیچ فعّالیّتی به اهمیّتِ مدیریّت نمی باشد به این دلیل كه وظیفه ی اصلی و اساسی تمام مدیران در تمام سطوح موجب می شود كه در كلیّه ی مؤسّسات محیطی ایجاد شود كه در آن افراد بتوانند به صورت های گوناگون و گروه های فعّال به هدف ها و انتظارات از پیش تعیین شده با حدّاقل هزینه و حدّاكثر كارایی دست یابند. در اینجا باید خاطر نشان ساخت كه مدارس به عنوان پر  جمعیّت ترین مركز آموزشی صف عملیاتی روند آموزش و پرورش رسمی كشور به حساب می آیند. در نتیجه مدیران، كادر آموزشی و كادر اداری باید در كنار امكانات عادّی و وسایل و تجهیزات، در تعادل با یكدیگر، زمینه ی حصول به اهداف كلّی و جزئی تعلیم و تربیت را فراهم سازند نگاهی گذرا به مجموعه ی فعّالیّت های این مراكز، مسایلی و مشكلاتی را آشكار می سازد كه مهمتر از همه، اُفتِّ تحصیلی و ترك تحصیل قبل از اتمام كامل دوران تحصیل، انفجار تقاضا برای آموزش و پرورش، ناكارآیی فارغ التّحصیلان این مراكز به عنوان محصول و بازده ی نظام آموزش و پرورش و ناتوانی اكثر مدیران در حلّ مسایل و مشكلات آموزشی است.

از طرفی ما در موقعیّت و زمانی قرار گرفته ایم كه قرن بیستم را پشت سر گذاشته ایم و روز به روز بر پیچیدگی و گستردگی و وست دامنه ی علوم افزوده می شود. لذا تصمیم گیری در این شرایط برای هر اقدام تازه ای مشكل می باشد. پیشرفت سریع دانش و تخصّص بشر، هر چیزی را صورتی نو بخشیده است و كسی كه در شرایط موجود بخواهد كار كند و به زندگی خود ادامه دهد باید از امكانات، زمینه ها و فرصت های موجود به نحو مطلوب استفاده نماید. لذا در چنین جهان متغیّری كه به شدّت در حال تحوّل و دگرگونی است، حیات ملّت ها بدون روی آوردن به اسلام- علم و تخصّص و در رأس آن مدیریّت و رهبری صحیح و مناسب امكان پذیر نخواهد بود، بنابراین باید در روند كنونی تجدید نظر عمیقی رخ دهد.

بزرگترین بدبختی یک انسان و یک امّت و جامعه در عصر حاضر، محرومیّت از مدیران و رهبران شایسته است، در این زمینه بیان سخنی از مولای متّقیان امام علی ( ع ) الگوی بهترین رهبر و مدیر امّت اسلامی، مناسب به نظر می رسد. حضرت امام علی ( ع ) هرگاه می خواست مردم را نفرین كنندؤ می فرمود : « خدایا هر چه زودتر مرگ مرا برسان و بر این مردم همان كسی را مسلّط كن كه شایسته ی او هستند. »

با توجّه به مطالب یاد شده مدیریّت آموزشی یكسری فعّالیّت های تخصّصی در سازمان ها مه هدف اصلی آن اثر بخش تر، كارآمدتر كردن هر چه بیشتر خدمات آموزشی و اجرای سیاست ها از طریق برنامه ریزی، تصمیم گیری و رهبری، استفاده ی بهینه از منافع مالی، مادّی و انسانی و ایجاد جوّ مساعد شغلی، حرفه ای در جهت رسیدن به اهداف عالیه ی آموزشی و از پیش تعیین شده و پاسخگویی به نیاز های فعلی و آینده ی دانش آموزان و جامعه تعریف می شود.

مدیریّت آموزشی به عنوان یک رشته، عمر نسبتاً كوتاهی در ایران دارد به طوریكه فقط چند سالی است تلاش هیی در جهت گشایش رشته ی مدیریّت آموزشی در دانشگاه ها و مراكز آموزشی ضمن خدمت مدیران شاغل صورت گرفته است ، این در حالی است كه مدیریّت و مدیرن آموزشی در سه دهه ی اخیر به عنوان مهمترین عامل بهبودی عملكرد سازمان های آموزشی مورد توجّه پژوهش گران و مسؤولین آموزش كشور های توسعه یافته قرار گرفته است.

با توجّه به اهمیّت و ضرورت مسأله ( مدیریّت ) سبب پیدایش گرایش ها و انواع مدیریّت شده است كه مهمترین آنها مدیریّت آموزشی است. از آنجایی كه هنر مدیریّت و تعلیم و تربیّت انسان ها را از دشوارترین، ظریف ترین و پر ثمرترین كــار های آدمی می دانند و در پی گسترش

نظام آموزشی و اثر مدیریّت به عنوان رهبر آموزشی در مدرسه را نمی توان نادیده گرفت. پس مدیر آموزشی نقش حیاتی و حسّاسی در پیشبرد اهداف

 تعلیم و تربیت دارد. بنابراین آموزش مدیران و آماده سازی آنان برای ایفای نقش مدیریّت ضروری است. از میان انواع مدیریّت، مدیریّت بر سازمان های آموزش و پرورش را می توان با اهمیّت تر و مؤثّر ترین دانش زمان به شمار آورد و با تربیت و انتخاب مدیران شایسته برا ی سازماندهی ارگان های آموزشی می توان كیفیّت تمام حرفه های موجود در جامعه رارشد داده امّا مدیریّت آموزشی در جامعه ی ما هنوز جایگاه شایسته ی خود را در نظام آموزشی پیدا نگرده است.

اكنون زمان آن است كه مسأله ی مدیریّت و رهبری آموزشی مورد توجّه بیشتری قرار گیرد و افردی به عنوان مدیریّت آموزشگاه ها برگزیده شوند كه نه تنها در امر تعلیم و تربیت مجرّب و صاحب نظر باشند بلكه در تشخیص مسایل و مشكلات اداری و سازمانی و به طور كلّی توانایی های مدیریّت، دقّت و مهارت داشته و همچنین از شغل خود رضایت داشته باشند و وظایف آموزشی و پژوهشی و رهبری و مدیریّت خود را در زمینه های اجتماعی، فرهنگی سیاسی و اقتصادی مدّ نظر قرار دهند.

بنابراین اطّلاع و توجّه نسبت به ویژگی های مطلوب در مدیریّت آموزشی و ایجاد زمینه هایی در جهت هر چه بیشتر فراهم آوردن زمینه های رضایت شغلی مدیران واحد های آموزشی دست اندر كاران را در جهت تربیت مدیران شایسته و كارآمد كمك خواهند نمود و از این طریق گامی مثبت در راستای بهبود و ارتقای سطح آموزشی برداشته خواهد شد.

 

 

اهداف تحقیق :

الف ) اهداف كلّی تحقیق :

از آنجایی كه مدیریّت آموزشی یكی از چند پست مهم و اصلی در نظام آموزشی می باشد، بایستی در زمینه ی گزینش، آموزش، به كارگیری و ارتقای كیمی مدیران شایسته و توانمند از سوی نظام آموزش و پرورش و مراكز علمی، پژوهشی دانشگاهی اقدامات اساسی صورت گیرد و به تدریج زمینه ی تفكّر، تحقیق و ایجاد تغییرات آگاهانه و مناسب در مدیریّت نظام آموزشی فراهم گردد.

به همین منظور در تحقیق حاضر، هدف اصلی را شناخت عوامل مؤثّر بر میزان رضایت شغلی مدیران آموزشی در سطح منطقه ی تبادكان و توجّه دادن دست اندر كاران به فراهم آوردن زمینه های رضایت شغلی مدیران واحد های آموزشی جهت بهبود و سطح آموزش در این منطقه، در نظر گرفته ایم.

ب ) اهداف ویژه ی تحقیق :

R شناخت عوامل مادّی و معنوی مؤثّر بر میزان رضایت شغلی مدیران واحد های آموزش منطقه ی تبدكان.

R آگاهی از تأثیر روابط انسانی مطلوب در محیط آموزشی بر میزان رضایت شغلی مدیران آموزشی در منطقه ی تبادكان.

R شناخت میزان رابطه بین میزان رضایت شغلی مدیران آموزشی مناطق با میزان سطح آموزش در منطقه ی تبادكان.

R آگاهی از تأثیر گذاری مدرك تحصیلی بر میزان رضایت شغلی مدیران آموزشی.

فرضیه های تحقیق :

R بین میزان مطلوبیّت روابط انسانی در محیط آموزشی و میان رضایت شغلی مدیران واحدهای آموزشی رابطه ی معنا داری وجود دارد.

R بین سابقه ی مدیریّت و میزان رضایت شغلی مدیران آموزشی رابطه ی معنا داری وجود دارد.

R انگیزه های معنوی بیش از انگیزه های مادّی باعث افزایش رضایت شغلی مدیران آموزشی در مدارس است.

 

هدف كلی تحقیق :

تعیین و شناخت عوامل مؤثر بر یادگیری دروس بخوانیم و بنویسیم پایه‌های اول و دوم ابتدائی و یاری رساندن به دانش‌آموزان در جهت یادگیری بهتر این دروس

 

اهداف ویژه :

• آگاهی داشتن از روش های نوین یاددهی ـ یادگیری
• اطلاع داشتن از عوامل مؤثر بر یادگیری
• اطلاع داشتن از فنون و تكنولوژی های جدید
• آگاهی داشتن از ویژگیهای رشدی ( جسمی و ذهنی ) دانش‌آموزان

 

سئوالات تحقیق :

• آیا داشتن هدف و انگیزه یكی از عوامل مؤثر بر یادگیری است ؟

پرسشنامه‌های 10-9-8-7-6-5-4-3-2-1-

• آیا دانش‌آموزانیكه آموزش پیش دبستانی دیده اند بهتر از سایر دانش‌آموزان دروس بخوانیم و بنویسیم را فرا می‌گیرند 17؟-16-15-14-13-12-11
• آیا روش های مشاركتی نقش مؤثر بر یادگیری دارند ؟ 24-23-22-21-20-19-18
• آیا استفاده ازوسایل كمك آموزشی در یادگیری بخوانیم و بنویسیم باید های اول و دوم مؤثر است ؟ 30-29-28-27-26-25

 

متغیرها و تعاریف عملی آنها :‌

در این تحقیق متغیرها به دو دسته وابسته و مستقل تقسیم می‌شوند.

متغیر وابسته :‌یادگیری ( خواندن و نوشتن )

تعریف نظری :‌ تغییرات نسبتاٌ ثابت در رفتار فرد كه در اثر تجربه حاصل می‌شود و در این تحقیق منظور از یادگیری، یادگیری آموزشی و تحصیلی است. از نظر عملی از طریق پرسشنامه بسته پاسخ منظم چند وجهی از معلمین نظر خواهی می‌شود در مورد یادگیری دروس بخوانیم و بنویسیم

متغیر مستقل :‌

عوامل مؤثر ( مانند هدف و انگیزه، رفتن به پیش دبستانی ـ كاربرد وسایل كمك آموزشی )

نظری : مجموعه عوامل تسهیل كننده یادگیری هدف :‌جایی از یادگیری كه دانش‌آموز قصد رسیدن به آن جا را دارد. و انگیزه آنچه كه باعث می‌شود یادگیرنده توجه خود را به سوی یادگیری جلب نماید رفتن به پیش دبستانی، آمادگی ذهنی و عقلی و اجتماعی دانش‌آموزان را افزایش می‌دهد. وسایل كمك آموزشی یادگیری را عمیق تر می کند.

عملی :‌ كه توسط پرسشنامه منظم بسته پاسخ چند وجهی از معلمین در رابطه با این عوامل نظر خواهی می‌شود.

 

جامعه آماری مورد بررسی :

2200 نفر از معلمین شاغل در پایه‌های اول و دوم مقطع ابتدائی در نواحی 7 گانه مشهد كه سابقه تدریسشان در این 2 پایه 5 سال باشد و مدرك تحصیلی آنها فوق دیپلم به بالا و سابقه آموزشی 10 سال داشته باشند و تركیبی از 1100 نفر مرد و 1100 نفر زن باشند.

نمونه آماری :

با توجه به وسعت و حجم نسبتاٌ زیاد جامعه آماری فوق و روش تحقیق توصیفی از 2200 نفر جامعه آماری 100 نفر در نظر می‌گیریم كه تركیبی از زن و مرد هستند ؛ 50 نفر معلم زن و 50 نفر معلم مرد می‌باشند .

 

متدولوژی تحقیق :

الف : روش تحقیق :‌

نظر به اهدافی كه در این تحقیق بررسی می‌شود و برای بدست آوردن سئوالات مطرح شده در این پژوهش و ماهیت اهداف از تحقیق توصیفی همبستگی استفاده می‌شود. در این پژوهش عوامل مؤثر بر یادگیری دانش‌آموزان از دیدگاه معلمین مورد بررسی قرار می‌گیرد كه باید به توصیف و تفسیر هر یک از عوامل پرداخته شود و محقق سعی دارد به توصیف واقعی و خصوصیات عوامل مؤثر در یادگیری دانش آموازن پایه‌های اول و دوم بپردازد و نتیجه جاصل از توصیف هر یک از عوامل را گزارش دهد.

ب :‌روش نمونه گیری :

به دلیل حجم زیاد و نسبتاٌ بزرگ جامعه آماری و تسهیل در جمع آوری اطلاعات از نمونه گیری تصادفی ناحیه ای یا خوشه ای استفاده خواهد شد. بدین ترتیب كه از بین 7 ناحیه آموزشی بصورت تصادفی خوشه ای 3 ناحیه آموزشی را انتخاب و از هر ناحیه حدود 9 مدرسه در نظر گرفته می‌شود كه حجم نمونه 100 نفر كه 50 نفر زن و 50 نفر مرد انتخاب می‌شود.

ج :‌ابزار تحقیق :‌

پرسشنامه : چون شرایط آن آسان تر، علمی‌تر و تكمیل آن یكنواخت است. كه پرسشنامه محقق از طریق كازیو اداره با توجیه مدیران مدارس نسبت به

 انجام تحقیق و موضوع آن به مدارس انتخاب شده فرستاده می‌شود و پس از مهلت مقرر توسط مدیران جمع آوری و از طریق دبیرخانه اداره به دست من می رسد.

د : ‌شیوه گردآوری اطلاعات :

محقق از طریق كتابخانه ها و پایان نامه های موجود در كتابحانه ها به جمع آوری اطلاعات پرداخته و با توجه به محدودیت تحقیقات انجام شده در این زمینه و عدم وجود تست استاندارد شده در این مورد محقق سعی می‌كند از پرسشنامه ساخته منظم، بسته پاسخ استفاده نموده كه نمونه آماری به آنها پاسخ خواهند داد.

ه : ‌روش آماری و تجزیه و تحلیل داده ها :‌

با توجه به اینكه تحقیق از نوع توصیفی می‌باشد و تعداد نمونه آماری 100 نفر می‌باشد از فراوانی و در صد استفاده می‌شود و از روش آمار توصیفی استنباطی برای محاسبه فراوانی ها ـ درصدها ـ جداول ـ توزیع فراوانی و رسم نمودار استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده از روش های توصیفی ـ جداول، توزیع فراوانی درصد و رسم نمودارها برای به تصویر كشیدن این اطلاعات استفاده خواهد شد. در پاسخ پرسشنامه ها از مقیاس میكرت كه شامل خیلی زیاد ـ زیاد ـ متوسط ـ كم و خیلی كم استفاده خواهد شد.

و : ‌كاربردها :

1- برای معلمین در امر تعلیم و تربیت، برای یادگیری بهتر دانش‌آموزان در دروس بخوانیم و بنویسیم پایه‌های اول و دوم

2- برای مسئولین نظام آموزشی :‌ تا با برطرف كردن عوامل مخل یادگیری ؛ یادگیری را تسریع دهند.

3- سازمان های آموزشی می‌توانند در فرایند یادگیری از نتایج این تحقیق استفاده نمایند.

4- برای استفاده والدینی كه در خانه به یادگیری فرزندشان می پردازند.

چكیده تحقیق :

مفاهیم یادگیری عبارتند از : 1- انتقال مفاهیم علمی از فردی به فرد دیگر 2- كسب اطلاعات معلومات و مهارتهای ویژه. 3- تغییر در رفتار قابل مشاهده و قابل اندازه‌گیری. 4- كسب بینش های جدید با تغییر دادن بینش های گذشته 5- فرایندی كه از طریق آن رفتار موجود زنده در اثر كسب تجربه تغییر می‌یابد. 6- ایجاد و تقویت رابطه و پیوند محرك و پاسخ در سیستم عصبی انسان. 7- كسب شناخت و ادراك و بصیرت.                 8- فرایند تغییراتی نسبتاٌ پایدار در رفتار بالقوه انسان دراثر كسب تجربه.

عوامل مؤثر در یادگیری عبارتند از : 1- آمادگی جسمانی ـ عقلانی ـ عاطفی فراگیرـ 2- تجربیات گذشته. 3- شرایط و محیط یادگیری 4- فعالیت یادگیرنده.              5- محرك (نیازهای اساسی مثل تعلق به گروه ـ ابراز خود ـ امنیت ـ میل و رغبت و علایق . 6- انگیزه و هدف. 7- روش تدریس معلم. 8- تمرین و تكرار. 9- تقویت و یادگیری. 10- استفاده از تكنولوژی آموزشی در جریان تدریس

نارسایی در حواس، هدف معلم از هر گونه تدریس یا آموزش اینست كه یادگیری دانش‌آموزان را برانگیزد، آسان سازد، سرعت بخشد و راهنمایی كند، بنابراین معلم نباید تصور كند كه بار آموزش كلاٌ بر دوش اوست و دانش‌آموزان جز گوش كردن و اجرا كردن وظیفه ای ندارند بلكه معلم بیشتر نقش راهنمایی یادگیری را خواهد داشت و مسئولیت یادگیری به عهده دانش‌آموزان است. تمرینات زیر بیانگر روش هائی است كه می‌تواند در كمك به فراگیری نوشتن كودكان مفید باشد. 1- تمرینات روی تابلو.               2- پرورش حركات نوشتن. 3- حالت نشستن در موقع نوشتن. 4- وضعیت كاغذ.              5- گرفتن صحیح مداد موقع نوشتن. 6- الگوها و قالبها. 7- ترسیم از روی مدل.               8- ترسیم بین خطوط. 9- نقطه چین. 10- ترسیم یا كاهش. 11- كاغذ خط دار.               12- خطوط معیار. 13- حروف ساده به مشكل. 14- راهنمائی شفاهی. 15- كلملات و جملات،

فهرست

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عنوان	صفحه
فصل یكم
مقدمه پژوهش و بیان مسئله	8
اهمیت مسئله پژوهش	11
اهداف پژوهش	18
فرضیه یا سئوالات پژوهش	18
تعریف واژگان	18
فصل دوم
بازنگری منابع و مطالعات چاپ شده	21
فصل سوم:
روش اجرای پژوهش	26
تعریف جامعه پژوهش	26
تعداد نمونه، روش نمونه گیری، معیارهای انتخاب نمونه	26
نوع پژوهش و روش انجام كار	26
ابزارهای بكارگیری	27
روش های تجزیه و تحلیل داده ها	27
رعایت نكات اخلاقی	27
فصل چهارم:
نتایج	30
جداول	31
فصل پنجم:
بحث و تفسیر و نتیجه گیری نهایی	37
محدودیت و پیشنهادها	40
بخش ضمایم:
فهرست منابع	43
پرسشنامه	46
چكیده انگلیسی	53

 

مقدمه

دیس پپسی عنوانی برای نامگذاری مجموعه ای از علایم و نشانه های غیراختصاصی گوارشی است علایمی كه اغلب، موجبات ناراحتی طولانی بیماران را فراهم می آورند. دیس پپسی یک سندروم است، به این معنی كه دربرگیرنده تعدادی از علایم و نشانه های گوارشی است، بدون اینكه بر تشخیص خاصی دلالت كند. یافتن مكانیسمی كه توجیه كننده بروز علایم دیس پپسی باشد نیاز به بررسی بیمار و اغلب انجام آزمونهای پاراكلینیكی دارد.

مواردی وجود دارند كه در آنها هیچ كدام از مطالعات بالینی و پاراكیلینیكی، منجر به كشف یک مكانیسم شناخته شده كه پیدایش علایم را توجیه نماید نمی شوند. در این موارد از اصطلاح دیس پپسی عملكردی functional dyspepsia استفاده می شود.

اساساً اختلالات عملكردی (Functional) در برابر بیماریهای ارگانیک (Organic) قرار می گیرند. به طور كلی دیس پپسی به دو نوع عمده 1) با زخم 2) بدون زخم تقسیم می شود.

نوع بدون زخم آن بیمارانی هستند كه دارای سمپتوم های دیس پپسی هستند. بدون آنكه شواهدی از بیماریهای عضوی توجیه گر آن یافت شود (20/19) شایعترین بیماریهای عضوی كه منجر به دیس پپسی می گردند زخمهای پپتیک معده و اثنی عشر، رفلاكس معدی، مروی، سرطان معده، گاستروپازی، سنگ صفراوی می باشند (21)

دیس پپسی از شایعترین شكایات بیماران مراجعه كننده در درمانگاه های گوارش بوده و میزان بالایی از مشاوره های مربوط به این بیماری است (21) این بیماری دامن‌گیر متجاوز از یک چهارم جمعیت عمومی جهان است و یكی از علل شایع مشورتهای پزشكی می باشد و دربرگیرندة 5 درصد ویزیت بیماران در مطب ها و 70-40 درصد شكایات گوارشی آنان در درمانگاه های عمومی است (22) از آنجا كه هزینه بررسی و درمان بیماران مبتلا به دیس پپسی قابل توجه است و در مطالعات انجام شده هزینه متوسط بالغ بر یک میلیون دلار بدون محاسبات هزینه آندوسكوپی بر جامعه تحمیل می شود (22) از طرف دیگر این علایم كارایی بیماران را كاهش قابل ملاحظه‌ای می دهد، نیاز توجه به آن و یافتن راه حل مناسب براساس اتیولوژیهای ایجادكننده بر همگان مشهود است.

در بسیاری از بیماریهای عملكردی تأثیر اختلالات روانی همزمان، اثبات شده یا قویاً مورد شك قرار گرفته است. از طرفی با پیشرفت های قرن حاضر و افزایش استرسهای اجتماعی و قرار گرفتن اختلالات خلقی و به طور مشخصی افسردگی در رأس هرم كاهش امید به زندگی life expectaicy با در نظر گرفتن این واقعیت كه بسیاری از اختلالات روانی خود را به صورت جسمی نشان می دهند لزوم دانستن نقش این اختلالات در بروز دیس پپسی مشخص بوده می توان بار اقتصادی زیادی از دوش جامعه بردارد.

با كشف مدیاتورهای شیمیایی گوناگون در بافتها و ارگانهای مختلف بدن و مشخص شدن نقش آنها در واكنش های زیستی، پنجره ای جدید برای نگریستن به رخدادهای مختلف سوماتیك، از ورای دنیای عظیم و متنوع روانپزشكی گشوده شده است. در واقع با نگاه به مدیاتورهای مشترك بین دستگاه عصبی و سایر ارگانها و تغییرات شناخته شده سطوح این مدیاتورها در جریان بیماریهای روانی، می توان مكانیسمهایی را برای بیان چگونگی پیدایش بیماریهای روان تنی (Psychimetic) یا عملكردی (Functional) تصور كرد. به این ترتیب، تعریف بیماریهای عملكردی به عنوان اختلالات بدون عامل اتیولوژیک چندان صحیح نخواهد بود. بلكه باید مكانیسم‌های درونزای را درنظر داشت كه مستقیماً، یا با واسطه به تأثیر فعالیتهای روانی بر اندامها و ارگانهای مختلف بدن اعمال اثر می نمایند.

در این مطالعه، دیس پپسی برای بررسی ارتباط بین اختلالات روانی و سوماتیک انتخاب شده است. در نوع عملكردی این بیماری، نقش افسردگی شناخته شده است. سعی بر این بوده كه علاوه بر تحقیق وجود ارتباطی از این دست در بیماران مورد مطالعه، تأثیر عوامل مداخله گر دیگر نیز درنظر گرفته شده، مقایسه ای نیز بین شیوه افسردگی در دیس پپسی عملكردی و نوع ارگانیک به عمل آید. اساساً در این پژوهش سؤال این است كه آیا میزان افسردگی در كسانی كه دیس پپسی عملكردی دارند تفاوتی با كسانی كه دیس پپسی ارگانیک دانرد می كند یا خیر؟ و به همین دلیل به بررسی شیوع افسردگی در دو گروه مبتلا به دیس پپسی و دیس پپسی عملكردی پرداخته شده است.

 

بیان مسأله

 

 

دیس پپسی (Dyspepsia)

دیس پپسی یک نشانگان گوارشی است كه با تركیبی از درد شكمی و شكایاتی غیر از درد مشخص می شود. درد عموماً در بخش مركزی قسمت فوقانی شكم لوكالیزه می شود و ماهیت آن با درد ناشی از سایر سندرومهای گوارشی نظیر بیماری رفلاكس معده – مروی (GERD) و سندروم روده تحریک پذیر (IBS) متفاوت است (1).

تعریف دیگری كه برای دیس پپسی مطرح است تعریفی است كه Barbara etal از آن استفاده كرده اند و بدین صورت است كه علایم دوره‌ای یا پایدار شكمی، معمولاً در ارتباط با غذاخوردن، كه بیماران یا پزشكان معتقدند كه به علت ناراحتی در قسمت برگزیمال دستگاه گوارش ایجاد شده است اصطلاح دیس پپسی عملكردی ممكنست برای بیمارانی به كار رود كه این نوع از علایم را نشان می دهند و هیچ پروسه بیماری قابل توجهی در آنها شناخته نشده است (23).

این ستدروم دارای میزان شیوعی برابر  با 50 درصد در جمعیت عمومی است و می تواند در نتیجه بیماریهای ارگانیك، سیستمیک و متابولیک متعددی به وجود آید، ولی در اغلب مواقع زمینه ای كه توجیه كننده ایجاد بیماری باشد، حتی پس از ارزیابی های دقیق و گسترده مشخص نمی شود در چنین مواقعی از عنوان دیس پپسی عملكردی (Functional Dyspepsia) استفاده می شود (2 و 1).

در این بیماری آنچه بیمار را آزار می دهد علاوه بر درك ماهیت آن عنوان شد، مسائلی نظیر نفخ، تهوع، سیری زودرس، احساس پری شكم، بلی اشتهایی، سوزش سردل و اروغ زدن هستند كه می توانند با یا بدون ارتباط با صرف غذا باشند (1).

مكانیسم هایی كه در حال حاضر برای توجیه Functional Dyspepsia درنظر گرفته می شوند به سه دسته تقسیم می شوند (a التهاب مخاط دستگاه گوارش (b حساسیت بیش از حد (Hypersensitivity) و اختلالات حركتی دستگاه گوارش (Dysmatility) (3 و 1).

در هر حال تنوع نشانه ها و علائم، مطرح كننده وجود مكانیسم های متعدد پاتولوژیک زمینه ای در دیس پپسی عملكردی است بر اساس مكانیسم های احتمالی زمینه ای، دیس پپسی به دو زیرگروه تقسیم می شود كه این دو زیرگروه در مطالعات و گزارشهای مختلف با نامهای متفاوتی عنوان شده اند، ولی در همة آنها اساس تئوری بر اساس تقسیم بندی تقریباً یكسان است این دو زیرگروه عبارتند از: دیس پپسی بدون زخم و دیس پپسی همراه با زخم.

دیس پپسی بدون زخم با نامهای عملكردی (Functional)، ایدیوپاتیك، essential و دیس پپسی اولیه نیز معرفی شده است.

دیس پپسی همراه زخم با عناوینی چون دیس پپسی دارای علت مشخص و دیس پپسی ثانویه مترادف است (6 و 5 و 4 و 1).

 

انواع دیس پپسی

1) دیس پپسی ثانویه

در 40 درصد از بیماران مبتلا به دیس پپسی می توان یک علت ارگانیک برای توجیه علائم پیدا كرد در این حالت دیس پپسی از نوع ثانویه و دیس پپسی دارای علت مشخص نامیده می شود. (5)

شایعترین بیماریهای ارگانیک كه منجر به دیس پپسی می شوند عبارتند از, اولسرپپتیک (در معده یا اثنی عشر) بیماری رفلاكس معده – مری (GERD)، كانسر معده، گاستروپارزی، كوله لیتیازیس، پانكراتیت حاد یا مزمن، بیماریهای كه منجر به سوء جذب می شوند، انگلهای روده ای، ضایعات ایسكیمیک روده ای و سرطانهای شكمی خصوصاً پانكراس (4).

2)دیس پپسی عملكردی

در حدود 60 درصد از مبتلایان به دیس پپسی، ارزیابیهای متعدد، به كشف عامل توجیه كننده علایم بیمار نمی انجامد. در چنین مواردی، دیس پپسی عملكردی، ایدیوپاتیك، اویله یا بدون زخم می نامند (6 و 1). این نوع دیس پپسی به صورت وجود درد و احساس ناراحتی مزمن برای حداقل یک ماه تعریف می شود ناراحتی های شكمی می توانند سیری زودرس، نفخ شكمی بعد از صرف غذا و تهوع، استفراغ و سایر علایم غیراختصاصی باشند. شكایت باید در دوره‌های زمانی قابل توجهی وجود داشته باشند، بدون اینكه شواهد بالینی و پاراكلینیكی اعم از آزمایشات بیوشیمی، اندوسكوپی، سونوگرافی و غیره منجر به بافته شدن یک بیماری ارگانیک توجیه كننده علایم شوند. البته، حتی با درنظرگرفتن این خصوصیات، هوز هم بین شكایات مربوط به دیس پپسی و علایم و نشانه های سندروم روده تحریک پذیر همپوشانی و تداخل وجود دارد. (7)

دیس پپسی بدون زخم خود به چهار دسته تقسیم می‌شوند این چهار دسته عبارتند از: دیس پپسی زخم مانند (ulcer like)، رفلاكس مانند (Reflux like)، اختلال حركتی مانند (Dysmotility like) و نوع غیراختصاصی (5).

این تقسیم بندی بر اساس شكایت عمدة بیمار است به این صورت كه در نوع زخم مانند شكایت اصلی بیمار، درد اپی گاستر است شكایتی كه به طور عمده در بیماری اولسرپپتیک هم وجود دارد.

دیس پپسی رفلاكس مانند، با سوزش سر دل (Huitvuros)، رگورژیتاسیون محتویات معده در داخل مری، و یا هر دو، بدون وجود شواهد آندوسكوپیک واضح به نفع وجود مخاط بارت یا ازوفاژیت مشخص می شود. در دیس پپسی اختلال حركتی مانند (Dxysmotulity)، تهوع و استفراغ، سیری زودرس، نفخ و احساس سنگینی شكم شكایت غالب است.

در صورتی كه بیمار مشخصات هیچ یک از گروه های فوق را نداشته باشد یا بیمار تركیبی از علایم فوق را دارا باشد دیس پپسی از نوع غیراختصاصی (Non Specific) است. (7 و 5)

بین 40 تا 80 درصد از بیماران ممكن است شكایاتی را داشته باشند كه به دو زیرمجموعه یا حتی بیشتر تعلق دارند به علاوه، شكایات، با گذشت زمان تغییر می كنند.

البته لازم به ذكر است كه بر طبق آزمونهای انجام شده فقط وجود یا عدم وجود یک علامت یا مجموعه ای از علایم دیس پپسی كمكی به تقسیم بندی بیماران بر اساس تابلوی پاتوفیزیولوژیكی آنها نمی كند درحالیكه جنس مونث، وزن كم بدون و پری متوسط تا شدید سر دل بعد از غذا یا استفراغ بعد از غذا نشانه های احتمالی gostic Motor abnamalties هستند (179.

پاتوژنزدیس پپسی

فرضیه های متعددی برای توجیه بروز علایم و نشانه های دیس پپسی بدون زخم عنوان شده كه مهمترین آنها ذكر می شوند. برطبق یک فرضیه، افزایش سطوح ترشح اسید معده یا افزایش اسید معده یا افزایش حساسیت به اسید و یا هر دو مكانیسم عامل ایجاد شكایت مربوط به دیس پپسی می باشند (3). فرضیه اختلال حركتی، این پیشنهاد را مطرح می سازد كه اختلالات حركتی دستگاه گوارش فوقانی نظیر، رفلكس معده – مری (GERD)، گاستروپارزی، اختلالات حركتی روده كوچك یا دیس كنزی صفراوی سبب بروز علایم و شكایات دیس پپسی می شوند، اختالالات حركتی معده، به وسیله مطالعات سینتوگرافی تخلیه معده، الكتروگاستروگرافی و مانومتری آنترودئودنال در 25 تا 60 درصد از بیماران مبتلا به دیس پپسی بدون زخم ثابت شده است (6 و 5 و 3).

گاستریت ناشی از ویروس، التهابات عفونی ناشی از هلیكوباكترپیلوری و «عدم تحمل غذایی» كه بر اثرات آلرژیک یا پاسخ های ترشحی وابسته به مواد غذایی خاصی تكیه می كند، از دیگر فرضیه های مطرح شده هستند (8).

آنچه اهمیت دارد، توجه این موضوع است كه تغییرات سطوح ترشح اسید، یا اختلالات حركتی، ممكنست ثانویه به عامل اتیولوژیک دیگری باشند. به بیان دیگر، باید این احتمال را در نظر داشت كه اختلالات مذكور، در سیر بیماری پدید آیند و معلول عامل اتیولوژیک باشند نه اینكه عامل ایجاد بیماری.

فرضیة تشدید گیرنده های احشایی، بر اساس این باور است كه شكایات دیس پپسی به علت افزایش پاسخ به تحریكات فیزیكی نظیر فشار ناشی از دیستانسیون و تحریكات روانی می باشد (5).

بالاخره فرضیه روانی، بر اثرات اختلالات روانی در بروز شكایات گوارشی تكیه می‌كند و افسردگی و اضطراب یا اختلالات سایكوسوماتیک را منشاء اولیه بیماری می دانند (5 و 1).

گزارش شده است كه بیماران مبتلا به دیس پپسی عملكردی بیشتر دچار اضطراب neurotucisme و افسردگی نسبت به جامعه سالم هستند توانایی این افراد برای مطابقت با عوامل استرس زا ممكنست ناكامل بوده و راهی كه برای كنار آمدن با عوامل استرس زا انتخاب می كنند ممكن است بر علایم آنها تأثیر بگذارد (23).